مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 27 بهمن؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

معرفی کتاب: عملیات والفجر 8 (مجموعه مقالات)

چاپلینک ثابت
پدیدآور: 
ناشر: 
زبان: 
فارسی
سال نشر: 
1388
عنوان کتاب(فارسی): 
عملیات والفجر 8 (مجموعه مقالات)

عملیات والفجر 8 بعنوان مهم ترین و موفق ترین عملیات نظامی در پیشبرد استراتژی نظامی و سیاسی مطرح می شود. کتاب "عملیات والفجر 8"، مجموعه نوشتارهایی از فرماندهان، محققان، نویسندگان و سازمان های نظامی است که هر یک قسمتی از عملیات فوق را ارزیابی و تحلیل کرده اند. 

در مقدمه با بیان ابعاد مختلف جنگ، بعد نظامی جنگ و بحث عملیات ها را مهم ترین عامل پیروزی یا شکست در روند استراتژی نظامی یا سیاسی در جنگ عنوان می کند.

این کتاب شامل 13 نوشتار است که در ذیل توضیح مختصری در رابطه با هر نوشتار داده شده است:

  • نوشتار اول، مقاله ای است که یکی از فرماندهان اصلی عملیات والفجر 8، به نام دکتر حسین اعلایی نوشته است.

وی در این مقاله موقعیت و علل انتخاب منطقه فاو، اهداف و طرح مانور، وضعیت دشمن، روش های اعمال غافلگیری، سازمان رزم خودی، مشکلات برنامه ریزی برای عملیات، مرحله بندی عملیات و تاکتیک های بکار رفته دشمن را بیان می کند.

  • نوشتار دوم، مقاله ای در دو  بخش است که با استفاده از گزارش های راویان مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ در قرارگاه خاتم الانبیاء تدوین شده است. در بخش نخست روند انتخاب منطقه فاو و در بخش دوم به مباحث اساسی طرح مانور عملیات والفجر 8 پرداخته شده است.
  • نوشتار سوم، گزارشی است با عنوان"نقش توان رزم در انتخاب منطقه عملیاتی فاو"، که ضمن مقایسه توانایی های خودی و دشمن، به نقش توان رزم در تعیین مناطق عملیاتی، قبل از عملیات والفجر 8 اشاره کرده است. سپس به بررسی تناسب تاکتیک های عملیاتی و اوضاع جعرافیایی منطقه با توان رزم پرداخته و در خاتمه انگیزه های سیاسی و نظامی انتخاب منطقه عملیاتی فاو را بیان کرده است.
  • نوشتار چهارم، سندی تاریخی- نظامی است که فرماندهان قرارگاه خاتم الانبیاء درباره چگونگی حفاظت اطلاعات عملیات، قبل از عملیات والفجر 8 صادر کرده است.
  • نوشتار پنجم نیز سندی تاریخی – نظامی است که یگان های جنگ الکترونیک قرارگاه خاتم الانبیاء در همان زمان عملیات تهیه کرده است. بطوریکه حوادث مهم چند روز نخست عملیات را در دو سوی دیگر، با تاکید بر وضعیت حاکم بر یگان های دشمن توضیح داده است.
  • نوشتار ششم با عنوان"پیشروی در عمق" گزارشی از عملکرد لشکر 8 نجف در عملیات فوق است. در این گزارش اقدامات قبل از عملیات شامل ماموریت لشکر، آماده سازی منطقه عملیاتی، حال و هوای رزمندگان، توصیه های فرمانده لشکر قبل از عملیات و سپس نبرد دلاورانه رزمندگان لشکر 8 نجف طی دوازده شبانه روز پی در پی و همچنین اقدامات یگان های مجاور این یگان از جمله لشکر 25 کربلا و تلاش های فرماندهان دو لشکر نجف و کربلا و هماهنگی آنان اشاره شده است.
  • نوشتار هفتم، خلاصه ای است از محققان مرکز در دوران راوی گری خود در عملیات والفجر 8، از تلاش های لشکر 41 ثارالله و حماسه آفرینی خط شکنان این لشکر. تشریح تلاش غواصان این لشکر در شکستن خطوط دشمن، جذابیت خاصی به گزارش داده است. در قسمتی از این گزارش می خوانیم:

«بعد از عبور از اروندرود نیروهای خط شکن تا نزدیکی سنگرهای عراقی پیش رفتند و با دستور فرمانده لشکر درگیری را آغاز کردند. در مورد آغاز درگیری دو تن از برادران غواص گفتند:

تا نزدیکی سیم خاردارها و مواضع دشمن پیش رفتیم. عراقی ها داشتند میادین مین را کنترل می کردند و در مسیر هاورکرافت، موانع می گذاشتند. ما را دیدند. ما در ساحل در یک ستون روی زمین خوابیده بودیم. آنها از تعداد زیاد نیروهای ما به وحشت افتاده بودند. توان هیچ گونه واکنشی را نداشتند. بدون اینکه سر و صدایی بکنند یا بخواهند درگیر شوند به آرامی از ما دور شدند. بچه ها به دنبال برادر مسعودی جلو رفتند. وی برگشت و گفت: همه خوابند(عراقی ها) و بچه ها رفتند توی سنگرهایشان و مستقر شدند. داشتیم صحبت می کردیم که دو نفر عراقی در حالی که با هم به عربی سخن می گفتند، وارد شدند. در همین حال اسلحه ی یکی از آنها به اسلحه ی یکی از بچه های ما خورد و درگیری تن به تن آغاز شد. یکی از بچه ها نیروی عراقی را با خنجر زد. با بلند شدن صدای فریاد وی، دیگر نیروهای عراقی شروع به زدن آر.پی.جی کردند.

یکی از نیروهای تخریب نیز چنین گفت:

وسط معبر که رسیدیم، از موانع و هشت پر و سیم خاردار توپی رد شدیم، دو سه تا سیم خاردار توپی مانده بود که سرمان را بلند کردیم، دیدیم سنگر کمین روبرویمان است که با ما تقریبا پنج متر فاصله دارد. افراد عراقی مستقر در آن تقریبا مشکوک شده بودند. در نتیجه، شروع به تیراندازی به طرف ما کردند. بعد از چند دقیقه دوباره به صحبت کردن ادامه دادند. از سیم خاردار رد شدیم در حالیکه آنها هنوز متوجه نشده بودندکه بچه ها پشت سنگر هایشان مستقر شده اند.

در ساعت 22:13، قائم مقام لشکر 41 ثارالله رمز عملیات را اعلام کرد:

بسم الله الرحمن الرحیم یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا(س) به پیش»

  • نوشتار هشتم، متن یکی از نوارهای صوتی که در جریان عملیات والفجر 8 ضبط شده است، می باشد. این متن گوشه هایی از مشکلات عملیات والفجر 8 و تلاش های فرماندهی عملیات را برای فائق آمدن بر آن نشان می دهد و شامل سه بخش است:

بخش اول،بیان وضعیت قوام زرهی و چگونکی استفاده از آن برای غلبه بر دشمن

بخش دوم، بررسی وضعیت توپخانه و مهمات آن و چگونگی تقویت و استفاده بهتر از آن

بخش سوم، بیان مشکل کمبود شدید نیرو و ضرورت ایستادگی طولانی در مقابل دشمن و لزوم بررسی یگان ها در منطقه

  • نوشتار نهم، سند تاریخی – نظامی است، این سند گزارشی است از حملات شیمیایی عراق و آثار آن در عملیات والفجر 8.

گزارش ذکر شده به برخی از فعالیت های تحقیقاتی واحد بهداری در طول عملیات، ارزیابی تقریبی از حملات شیمیایی دشمن و سیر تشدید آن می پردازد.

  • نوشتار دهم نیز سندی است از مجموعه گزیده اسناد عملیات والفجر 8 که در آن نتایج تلاش فرماندهان و رزمندگان خودی را در رعایت اصل غافلگیری و میزان غافلگیر شدن دشمن نشان می دهد.
  • نوشتار یازدهم مقاله ای با عنوان نقش و تاثیر فتح فاو در روند تحولات سیاسی – نظامی جنگ است. این مقاله به بررسی سه موضوع "اهمیت منطقه" ، "تاکتیک عملیات" و "تثبیت منطقه" می پردازد.
  • نوشتار دوزدهم، متن سخنرانی دکتر حسین اعلایی پس از پایان جنگ است که در مورد ملاحظات اساسی در انتخاب منطقه فاو، طرح ریزی، آماده سازی، اجرا و نتایج عملیات والفجر 8 می باشد.
  • نوشتار سیزدهم، گزیده ای از گفت و گوی راویان مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ در قرارگاه اصلی سپاه پاسداران با محسن رضایی فرمانده وقت کل سپاه پاسداران است.

در ابتدای این کتاب، کارنامه مختصری از عملیات والفجر 8، آمده است که خود چکیده ی مناسبی از این عملیات است.

در پایان کتاب برای راهنمایی محققان، فهرست آماری اسناد و منابع اختصاصی مرکز درباره عملیات والفجر 8 درج شده است. همچنین سه نقشه شامل نقشه های منطقه عملیاتی فاو، محورها و مراحل عملیات والفجر 8 و محورهای پاتک های دشمن در این عملیات آمده است.

کتاب عملیات والفجر 8، توسط مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس در چاپ اول در تیراژ 3000 نسخه با قیمت 4200 تومان در سال 1388 منتشر شده است.