مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 4 اسفند؛

 

آخرین هماهنگی‌های لازم برای اجرای عملیات والفجرمقدماتی

چاپلینک ثابت

در پی توافق فرمانده سپاه پاسداران و فرمانده نیروی زمینی ارتش با تأخیر 24 ساعته در زمان اجرای عملیات، فرصتی فراهم شد تا یگان‌ها آخرین هماهنگی‌های لازم را انجام داده و ضمن بررسی مجدد آمادگی خود، مانور عملیات را بار دیگر مرور کنند. سپاه هفتم حدید و سپاه یازده قدر بعد از ظهر16 بهمن 1361 برای اجرای عملیات اعلام آمادگی کردند و سپاه سوم صاحب‌الزمان(عج) نیز در جلسه‌‌ی ساعت 19:15 آمادگی خود را برای عملیات اعلام کرد.

 

 

 

آخرین مرور بر مانور عملیات در جلسه‌یی که ساعت 19:15 شانزدهم بهمن ماه 1361 در محل قرارگاه سپاه سوم تشکیل شد، انجام گرفت.

حاضران در این جلسه عبارت بودند از: محسن رضایی (فرمانده کل سپاه پاسداران)، رحیم صفوی، غلامعلی رشید، حسین خرازی (فرمانده سپاه سوم)، احمد کاظمی (فرمانده سپاه هفتم)، محمدابراهیم همت (فرمانده سپاه 11 قدر)، محمد باقری (مسئول اطلاعات خاتم(ص))، محسن رفیق‌دوست (وزیر سپاه پاسداران)، حبیب‌اللهی (مسئول عملیات سپاه)، مهدی زین‌الدین (فرمانده لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع))، قاسم سلیمانی (فرمانده لشکر41 ثارالله(ع))، رئوفی (فرمانده لشکر7 ولی‌عصر(عج)) و علی اسحاقی (فرمانده جنگ‌های الکترونیکی (جنگال) قرارگاه خاتم(ص)).

 

علاوه بر فرماندهان سپاه تعدادی از روحانیون از جمله آیت‌الله یثربی (امام‌جمعه‌ی کاشان) آیت‌الله طاهری (نماینده‌ی امام و امام‌جمعه‌ی اصفهان)، و حجت‌الاسلام فاکر نیز در جلسه حضور داشتند.

 

در ابتدای جلسه غلامعلی رشید در تشریح آخرین وضعیت و هماهنگی‌های سپاه‌ها و یگان‌های تحت امر گفت:

«درباره‌ی هماهنگی‌های لازم بین لشکر27 و لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع) ـ دو یگان هم‌جوار ـ اقدامات لازم صورت گرفته است.

با مسئولین مهندسی صحبت شد و گفتیم اگر اجرای عملیات هدف تأمین نشد به فکر احداث خاکریز باشید. در قرارگاه سپاه سوم آمادگی‌ها بررسی شد، وسایل مهندسی تا ظهر پای کار نیامده بود، ولی تا امشب به 60 دستگاه رسیده و کامل خواهد شد.

 

آخرین جلسه‌ی سپاه هفتم با حضور فرماندهان لشکرها برای هماهنگی‌های بیش‌تر تشکیل شد.

نیروهای لشکر امام حسن(ع) و لشکر8 نجف اشرف امشب از [جنگل] امقر به سوی خط حرکت می‌کنند و در 4 کیلومتری دشمن می‌مانند و فردا شب برای هجوم به دشمن اقدام خواهند کرد.

مانور چند لشکر [در مرحله‌ی دوم] اشکال دارد که باید در مورد آن بحث شود.

سپاه هفتم هم باید منطقه‌یی به طول 20 کیلومتر و عمق 10 کیلومتر را تصرف کند.»

 

وی در مورد آخرین اقدامات دشمن برای تقویت خطوط و آوردن نیرو به منطقه افزود: «دشمن هم در خط اول بین 2 کانال موجود 2 تا 3 ردیف سیم‌خاردار کشیده و بعد از آن میادین مین و سیم‌خاردار دارد و شرق کانال دوم را به استعداد یک تیپ تقویت کرده است.»

 

پس از گزارش غلامعلی رشید، فرماندهان سپاه‌های سه‌گانه آخرین تصمیمات در مورد مانور یگان‌های تحت امر خود را در مرحله‌ی اول تشریح کردند.

 

ابتدا حسین خرازی فرمانده سپاه سوم صاحب‌الزمان، در مورد مانور یگان‌های این سپاه در جناح راست عملیات گفت: «لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع) هم‌راه با لشکر27 حضرت رسول(ص) با گرای 270 تا 290 درجه حرکت می‌کنند تا به جاده‌ی آسفالت (در غرب و به موازات مرز بین‌المللی) برسند.

 

تیپ قمر بنی‌هاشم با استعداد 2 گردان برای تأمین خاکریزی که حد فاصل [پاسگاه] رشیده و [پاسگاه] طاوسیه با گرای 270 درجه احداث می‌شود و 4 گردان برای مقابله با [پاتک] دشمن و پدافند پشت خاکریز آمادگی لازم را کسب کرده است. بدین منظور 3 گردان دستگاه مهندسی تشکیل داده‌ایم که هم به زمین توجیه ‌شده‌اند و هم برای احداث این خاکریز تمرین‌های لازم را [مانور] انجام داده‌اند. برای اجرای این عملیات مهندسی 13 دستگاه مهندسی از لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع) و 15 دستگاه از سپاه سوم به کار گرفته خواهند شد. این دستگاه‌ها که مأموریت احداث خاکریز روی جاده‌ی آسفالت [غرب مرز] را بر عهده دارند، صبح عملیات در نزدیکی [پاسگاه] رشیده [عراق] مستقر می‌شوند.

 

سپس محسن رضایی تذکر داد: [لشکر] علی بن ابی‌طالب(ع) باید با پیشروی، [نیروهای] موجود دشمن جلو [غرب] جاده [آسفالت] را جاکن کند و تا خط لوله‌ی نفتی پاک‌سازی کند.

 

خرازی هم یادآوری کرد طرح‌شان این است که غرب جاده را پاک‌سازی کنند. پس از وی احمد کاظمی فرمانده سپاه هفتم، در مورد مانور یگان‌های این سپاه گفت: «نگرانی اجرای عملیات سپاه هفتم برای رسیدن به [پل] غزیله، [چگونگی] حفظ جناح راست عملیات است. چون ما به دلیل این‌که اهداف در عمق قرار دارند مکانیزه* حرکت می‌کنیم، ولی لشکر علی بن ابی‌طالب(ع) [جمعی سپاه سوم در جناح سپاه هفتم] پیاده می‌آید و این اختلاف زمان، مسئله است.» وی اضافه کرد:

منطقه‌ی پاک‌سازی ما [سپاه هفتم] خیلی وسیع است. مانور لشکر ولی‌عصر(عج) این است 6 گردان از [پاسگاه] صفریه [به] جلو پیشروی کنند و بعد به طرف جنوب [متمایل ‌شده] و [منطقه را] پاک‌سازی می‌کنند و 6 گردان هم از محور جاده‌ی چزابه وارد ‌شده و به طرف شمال پاک‌سازی می‌کنند. خاکریزهایی که نیاز است خود سپاه [هفتم] به صورت متمرکز احداث خواهد کرد.

 

احمد کاظمی در ادامه مشکلات موجود را در مورد هماهنگی با هوانیروز برای هلی‌برن یک گردان از نیروهای لشکر8 نجف از طریق هور (طبق آنچه در طرح آمده بود) مطرح کرد.

 

فرمانده کل سپاه نیز با توجه به عمق هدف لشکر8 نجف (پل غزیله) گفت: «ما باید سریع به پل (غزیله) و سه‌راهی جاده‌ی فکه با اتوبان العماره برسیم. مشکل بعد در مرحله‌ی دوم است که نیروها باید با درگیری 20 الی 22 کیلومتر پیشروی کنند و در ادامه به دشمن اجازه‌ی سازمان‌دهی ندهند و به هر نحو به دشمن بزنند.» وی افزود: «شناسایی در عمق [منطقه] به وسیله‌ی تیم‌های موتورسوار چه زمان عمل و چه برای ادامه‌ی عملیات انجام شود. دقت نمایید که بین نیروهای خودی رخنه‌یی وجود داشته باشد و با توجه به اهمیت هماهنگی بین لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع) و 27 رسول‌الله(ص) یک سیستم خبررسانی بین این دو [لشکر] پیش‌بینی شود. اگر پل غزیله گرفته شود دیگر روی پل فشاری نیست و تمامی فشارها از طرف سه‌راهی [فکه ـ اتوبان غزیله] خواهد بود. مرتباً به نیروهای بسیجی سر بزنید و [آن‌ها را] توجیه کنید.

 

پس از خروج روحانیون و افراد متفرقه از جلسه، محسن رضایی کلیاتی در مورد مسائل جنگ از جمله خط حد سپاه‌ها** و مشکل یگان‌ها در رسیدن به عمق بیش از 50 کیلومتر دشمن طرح کرد و از فرماندهان خواست برای حل این مشکل پیشنهادهای خود را مطرح کنند.

 

سپس فرماندهان حاضر در جلسه به مدیریت غلامعلی رشید به مرور و بررسی مجدد مانور یگان‌های 27 حضرت رسول(ص)، 17 علی بن ابی‌طالب(ع) و (احتیاط تیپ44 قمر بنی‌هاشم(ع))، 8 نجف، 41 ثارالله(ع)، 7 ولی‌عصر(عج) و تیپ 15 امام حسن(ع) در مرحله‌ی دوم عملیات پرداختند.

 

در ابتدا محمدابراهیم همت فرمانده سپاه 11 قدر، مانور دو لشکر27 حضرت رسول(ص) و 17 علی بن ابی‌طالب(ع) را توضیح داد و گفت که لشکر27 با یک تیپ از جاپای تصرف‌شده به عرض 2 کیلومتر از پشت خاکریز احداثی در طاوسیه تا رشیده، به دشمن زده و تا جاده‌ی آسفالت غرب کانال دوم (جاده‌ی فکه به حلفاییه در عمق حدود 20 کیلومتری مرز) و به عرض 5 کیلومتر جاده را تأمین می‌کند و لشکر17 نیز با بهره‌گیری از 3 گردان در سمت چپ (جنوب) لشکر27 به عمق منطقه تا جاده‌ی آسفالت*** پیشروی کرده و با استفاده از 4 گردان دیگر بخش دیگری از این جاده را تصرف و در پشت آن پدافند می‌کند.****

 

بر اساس طرح مانور، سپاه هفتم حدید نیز در جنوب محدوده‌ی لشکر17 علی بن ابی‌طالب(ع) با به کارگیری 3 یگان (لشکر41 ثارالله با 11 گردان؛ لشکر8 نجف با 13 گردان؛ لشکر7 ولی‌عصر(عج) با 12 گردان) وارد ‌شده و ضمن درگیری با عناصر دشمن و پاک‌سازی منطقه، تا جاده‌ی آسفالت (فکه ـ حلفائیه) پیشروی و در پشت آن پدافند می‌کرد. بدین ترتیب، لشکر41 ثارالله تا 5 کیلومتری شمال پل غزیله؛ لشکر8 نجف تا پل غزیله، لشکر7 ولی‌عصر(عج) نیز از جنوب پل تا 3 کیلومتری جنوب آن خط حد پدافندی داشتند. در ادامه‌ی عملیات نیز مأموریت عبور از پل غزیله؛ پاک‌سازی شمال جاده‌ی غزیله به العماره و تأمین شهر حلفائیه به عهده‌ی نیروهای لشکر8 نجف گذارده شد و تأمین جناح راست (شمال) لشکر8 نجف به لشکر ثارالله واگذار شد (تا 5 کیلومتر در شمال مشرح تا هورالسناف).

 

در جنوب آن نیز نیروهای لشکر7 ولی‌عصر(عج) حضور داشتند که علاوه بر تأمین جناح چپ پل غزیله، بخش‌ انتهایی جاده‌ی چزابه (منتهی به پل غزیله) را تصرف و پاک‌سازی می‌کردند (تا جاده‌ی سکره). به تیپ امام حسن(ع) هم مأموریت داده شد که در جاده‌ی صفریه (جناح چپ عملیات) تا جایی که امکان پدافند وجود دارد پیشروی کند و از جاده‌ی سکره به طرف غزیله بیاید و بعد به غرب برای پاک‌سازی نیروهای دشمن بین جاده‌ی خاکی صفریه به جاده‌ی آسفالت چزابه برود.*****

 

در پایان جلسه نیز توزیع دستگاه‌های مهندسی (لودر و بلدوزر) و نحوه‌ی احداث خاکریزهای پدافندی در مرحله‌ی دوم عملیات به اجمال مرور شد. به گفته‌ی احمد کاظمی، از 70 دستگاه مهندسی در اختیار سپاه هفتم، 45 دستگاه آن برای احداث 12 کیلومتر خاکریز در مرحله‌ی اول مورد استفاده قرار می‌گرفت و در مرحله‌ی دوم 10 دستگاه برای احداث خاکریز در شرق اتوبان (ابوغریب ـ المشرح در شمال المشرح به طول حدود 10 کیلومتر)؛ 5 دستگاه شمال المشرح و 10 دستگاه نیز برای جنوب المشرح در نظر گرفته ‌شده بود. به دستور غلامعلی رشید و با توجه به مأموریت یگان‌ها قرار شد از بنه‌ی مشترک سپاه هفتم، 10 دستگاه به (لشکر) ثارالله، 5 دستگاه به لشکر نجف، 5 دستگاه در احتیاط سپاه هفتم و باقی‌مانده در اختیار لشکر7 ولی‌عصر(عج) قرار گیرد.


* مانور لشکر8 نجف بر اساس استفاده از تجهیزات زرهی و مکانیزه‌ی لشکر16 زرهی قزوین طرح‌ریزی ‌شده بود.

** فرمانده کل سپاه در سخنانش خط حد سپاه‌های سه‌گانه را در طول جبهه به این شکل مشخص کرد: سپاه سوم از فاو تا 10 کیلومتری جنوب چزابه، سپاه هفتم از 10 کیلومتر زیر (جنوب) چزابه تا چنگوله، سپاه یازدهم از چنگوله به بالا.

*** جاده‌ی آسفالت بخشی از جاده‌ی آسفالت چزابه

**** لشکر27 حضرت رسول(ص) یک تیپ برای پاک‌سازی حد فاصل دو لشکر 27 حضرت رسول(ص) و 17 علی بن ابی‌طالب(ع) در نظر گرفت و تیپ44 قمر بنی هاشم نیز در احتیاط لشکر17 قرار گرفت. محدوده‌یی از جاده‌ی آسفالت که این دو لشکر تصرف می‌کردند تا 15 کیلومتری شمال پل غزیله را در بر می‌گرفت.

***** پیش‌بینی فرمانده سپاه 11 قدر (ابراهیم همت) آن بود که یگان‌های مرحله دوم فاصله‌ی نقطه‌ی رهایی تا هدف را که بیش از 20 کیلومتر می‌شد، هم‌راه با درگیری بین 7 تا 8 ساعت طی کنند.

 

منبع:

 سند شماره 161/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه‌ی ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم(ص)‌ در عملیات والفجر مقدماتی، (داود رنجبر)، 1361/11/9 تا 1361/11/17، صص 172 ـ 143 و  ص 71.

 

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید