آزادسازی خرمشهر و پیامدهای پس از آن(بخش سوم)

چاپلینک ثابت
سیاست دفاعی جمهوری اسلامی پس از آزادسازی خرمشهر

 

در بخش اول مطلب "آزادسازی خرمشهر و پیامدهای پس از آن" به پیامدهای جهانی فتح خرمشهر و در بخش  دوم به شروط اصلی ایران برای پایان دادن به جنگ پس از فتح خرمشهر اشاره شد.

 

بخش سوم از سلسله مطالب "آزادسازی خرمشهر و پیامدهای پس از آن"  تحت عنوان سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران پس از آزادسازی خرمشهر به شرح زیر تقدیم می گردد :

 


سیاست دفاعی جمهوری اسلامی پس از آزادسازی خرمشهر

 

ایران پس از فتح خرمشهر در پی آن بود تا بتواند ضمن "بازپس‌گیری تمامی سرزمین‌‌های خود" از ارتش عراق، "خسارات واردآمده بر کشور" را دریافت کند و نیز بستر را برای "قیام مردم عراق علیه رژیم بعثی" فراهم سازد. بنابراین می‌‌توان سیاست ایران را به شرح ذیل بیان داشت:

 

 

الف) دفع کامل تجاوز سرزمینی

برنامة ایران در دو سال اول جنگ عبارت بود از "جلوگیری از پیشروی ارتش متجاوز بعثی"، "دفع تجاوز دشمن و آزادسازی سرزمین‌‌های اشغالی" و "حفظ تمامیت ارضی کشور". بر این اساس و در مرحلة نخست، تلاش رزمندگان اسلام متمرکز بود بر جلوگیری از گسترش پیشروی دشمن در خاک ایران و سپس طرح‌ریزی سلسله عملیات‌‌ها با هدف بیرون راندن دشمن از خاک ایران. مردم هم با مشاهدة حملة دشمن به مناطق مسکونی در شهرها، شعار "جنگ جنگ تا پیروزی" را در حمایت از فرزندانشان در جبهه‌‌‌ها سرمی‌دادند.

 

اگرچه با عملیات بیت‌المقدس بیشتر سرزمین‌‌های ایران آزاد شد، اما آزاد کردن دیگر سرزمین‌‌های باقی‌مانده همچنان از اصول سیاست دفاعی ایران بود. ایران مسیر پذیرش آتش‌بس را برای پایان اشغال سرزمین‌‌های خود نامطمئن ارزیابی می‌‌کرد. بنابراین مصمم بود تا با ادامة عملیات نظامی، ارتش عراق را وادار به خروج از سرزمین‌‌های خود کند. امام خمینی نیز به کشور و تمامیت ارضی آن اهمیت بسیاری می‌دادند. ایشان پس از فتح خرمشهر به حدی نسبت به "اصل ملیت و تمامیت ارضی" حساس و جدی بودند که حتی بر روی نام اروند‌‌رود تأکید می‌‌کردند. (1)

 

 

ب) محدود نگهداشتن دامنة جنگ

ایران در سال‌‌های آغازین جنگ می‌کوشید که جنگ را در جبهه‌ها محدود نگهدارد تا دامنة آن از حوزة مرزهای جغرافیایی دو کشور فراتر نرود. مخالفت امام خمینی پس از فتح خرمشهر با اعزام نیروهای ایرانی به لبنان و بیان جملة «راه قدس از کربلا می‌گذرد» در سمت و سوی چنین سیاستی قابل بررسی و تحلیل است. باید توجه داشت که محدود ماندن دامنة جنگ در مرزهای ایران و عراق و عدم توسعة آن به دیگر مناطق، از جمله به خلیج فارس، همچنین محدود ماندن جنگ بین قوای نظامی دو کشور و مصون ماندن مردم دو کشور از آسیب‌‌‌های مستقیم جنگ، از سیاست‌‌‌های اساسی جمهوری اسلامی ایران بود.

 

 

ج) توسعة توان مقاومت و تلاش برای پشیمان کردن دشمن از حمله به ایران

جمهوری اسلامی ایران از آغاز جنگ کوشید تا با تکیه بر توانمندی‌‌ها، استعداد‌‌ها و ظرفیت‌‌های ملت ایران، ضمن تأمین نیروی انسانی مورد نیاز خود از میان داوطلبان بسیجی، بر توسعة قدرت مقاومت خود بیفزاید. همچنین با توسعة صنعت دفاعی، اکثر جنگ‌افزارها و مهمات و نیاز‌‌های خود را از داخل کشور فراهم کند و با اتکا بر مردم خود، تجاوز ارتش بعثی را دفع کند و امنیت خود را تأمین سازد. تکیه بر آیات و وعده‌های الهی نیز قدرت روحی و مقاومت مردم ایران را افزایش می‌داد. از جمله آیاتی که در آن دوران بسیار تکرار می‌شد، آیة هفتم سورة محمد(ص) بود: «إنْ تَنْصُرُوا اللهَ یَنْصُرْکُم و یُثَبِّتْ أقدامَکُم؛ اگر خدا را یاری کنید، شما را یاری می‌کند و گام‌‌های شما را استوار می‌سازد.»

 

 

امام خمینی از روزهای آغازین جنگ احساس می‌کردند که نتیجۀ این جنگ می‌تواند سقوط صدام حسین و نجات مردم عراق از حزب بعث باشد. بر همین اساس بیشترین سخن حضرت امام در آن روزها درخواست از سربازان و نظامیان عراقی برای مقابله با صدام بود. همچنین امام پس از فتح خرمشهر و پس از آ‌ن‌که برخی اعضای شورای عالی دفاع عبور از مرز و رسیدن به ساحل شط‌العرب را برای دفاع ضروری دانستند، با طرح شعار "جنگ جنگ تا رفع فتنه"، سرنگونی صدام و نظام بعثی را با همت و کمک و خیزش مردم عراق در اندیشة خود داشتند.

 


پانوشت

1- خمینی، سیداحمد، دلیل آفتاب، خاطرات یادگار امام، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1375، ص 130.

 

منبع

- علایی حسین، روند جنگ ایران و عراق، جلد اول، تهران، انتشارات مرز و بوم، چاپ اول 1391، صص  501-499.

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
یادداشت

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



04 آذر

روزشمار اسناد سازمان ملل



04 آذر

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران