مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

آغاز عملیات "نصر8"در منطقه عمومی ماؤوت عراق

چاپلینک ثابت
حسین عسگری موفق

عملیات "نصر8" در اولین ساعت1366/8/29  روی ارتفاع "گرده‌رش" واقع در منطقه عمومی ماؤوت عراق  با رمز "یا محمد ابن عبدالله (ص)" آغازشد.(1)

 

ساعت 1:06 بامداد یعنی 10 دقیقه قبل از اعلام رمز عملیات از قرارگاه نجف، گردان‌های لشکر57 ابوالفضل(ع) با توجه به حضور زودتر از موعد، به دلیل حساسیت مأموریت خویش، در نقطه رهایی با دشمن درگیر شده و به موفقیت‌هایی دست یافتند.(2)

 

 

یک ساعت پس از شروع نبرد، یگان‌های عمل‌کننده همه هدف‌ها را به جز سمت راست گرده‌رش، تصرف کردند. ساعت 2 بامداد از پست شنود به فرماندهی خبر داده شد که فرمانده دشمن در منطقه به نیروی‌های در خط خود گفته‏ است: «یک گردان به منظور کمک به شما در راه است.» تفسیر جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه (سیدرحیم صفوی) از این خبر آن بود که دشمن نیروی احتیاط در خط ندارد. از این رو تمام تأکید وی براین بود که لشکر57 باید فشار خود را بر محور سمت راست ارتفاع گرده‌رش وارد آورد.(3) دشمن که غافل‌گیر شده بود، تصور دیگری از این حمله داشت.

 

راوی قرارگاه نیروی زمینی سپاه (حسین اردستانی) در این باره با استناد به اظهارات برخی اسیران عراقی، نوشته است: نیروهای دشمن از عملیات غافل‌گیر شده و تصور می‌کردند که تحرک رزمندگان در این منطقه فریب می‌باشد.(4) لذا می‌بایست از فرصت به دست آمده بهره‌برداری می‌شد و کل ارتفاع تصرف می‌گردید.

 

یک معضل اصلی لشکر57 برای اتمام مأموریت، تدارک‌رسانی به خط بود. نیروهای این لشکر با سخت‌کوشی توانستند تا ساعت 3 بامداد مقداری مهمات، آب و غذا را با 50 رأس قاطر به بالای ارتفاع برسانند.(5) اما پاک‌سازی سمت راست ارتفاع گرده‌رش به زمان بیش‏تری نیاز داشت، از این رو در ساعت 4:25 صبح برادر صفوی به فرمانده قرارگاه نجف (نورعلی شوشتری) دستور داد که این اقدامات انجام شود:

 

پاک‌سازی کامل منطقه گرده‌رش؛ تحکیم و تقویت مواضع، به خصوص موضع لشکر21 امام رضا(ع)؛ بسیج همه‌جانبه مهندسی جهاد و سپاه برای احداث جاده؛ ورود نیروی احتیاط و تازه نفس به خط؛ پیش‌بینی ترابری هوایی تدارکات؛ اهتمام جدی به امر تخلیه مجروحان به‌وسیله هلی‌کوپتر و یا قاطر؛ اجرای آتش ادوات و توپخانه از صبح زود روی محورهای پاتک دشمن.(6)

 

با توجه به باقی ماندن دشمن در قسمتی از گرده‌رش، فرماندهان نیروی زمینی و قرارگاه نجف در صدد پاک‌سازی باقی‌مانده نیروهای دشمن در محور سمت راست ارتفاع گرده‌رش برآمدند. برادر صفوی به فرمانده قرارگاه نجف گفت که از لشکر21 امام رضا(ع) بخواهد تا پدافند حدفاصل قله‌های 2و3 را که لشکر57 تصرف کرده است، عهده‌دار شود تا این یگان بتواند تمام توان خود را روی محور راست به‌کار بگیرد و آن را تصرف کند، همچنین به لشکر ویژه 155 شهدا آماده‌باش داده شود که امشب برای انجام دادن عملیات در این محور، آماده باشد.(7)

 

به دلیل اهمیت مأموریت لشکر57 ابوالفضل و لزوم تقویت روحیه فرمانده این یگان، جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه ساعت 11:25 در سنگر وی حاضر شد تا با هم گفت‌وگو کنند.

برادر "روح‌الله نوری" فرمانده لشکر در ابتدا گفت: همین 10 دقیقه پیش، عراقی‌ها از شمال ارتفاع (سمت راست) زیر آخرین قله پاتک کردند که از هر دو نقطه عقب زده شدند.(8)

 

جانشین نیروی زمینی سپاه با بیان این نکته که احتمالاً دشمن در این منطقه از پذیرفتن تلفات اجتناب می‌کند،(9) گفت : ما از لشکر57 خیلی راضی هستیم. برادر محسن [رضایی] نیز در تماس  صبح خواست که سلام وی به شما [برادر نوری] رسانده شود.» برادر صفوی سپس افزود: «این نیروهایی که از دشمن باقی مانده‌اند حدود یک دسته یا یک گروهان بوده و فاقد عقبه هستند، از این رو جای نگرانی نیست، فقط شما در آن محور تمرکز آتش بدهید که دشمن قادر به تردد نباشد تا امشب آنها را پاک‌سازی نماییم.(10)

 

به نوشته راوی نیروی زمینی سپاه، دشمن برای بازپس‌گیری مواضع از دست رفته‌اش، به باقی‌مانده نیروهای خود روی یال شمالی گرده‌رش امیدوار بود، اما کم بودن تعداد این نیروها موجب گردید که تا صبح به جز یکی دو اقدام موضعی، تلاش عمده دیگری از آنها مشاهده نشود.

 

برادر صفوی نیز معتقد بود که به دلیل معابر محدود منطقه، دشمن نمی‌تواند اقدام مؤثری انجام دهد.(11) با این حال در ساعت 16 نیروهای عراق به قله دوم پاتک کردند، اما بر اثر آتش توپخانه و شلیک موشک‌های کاتیوشای خودی، این پاتک نیز به شکست انجامید.(12) اقدام دیگر عراق، بمباران منطقه عملیاتی به‌وسیله 4فروند هواپیما بود که در ساعت14:30 صورت گرفت.(13)

 

به دلیل اهمیت جاده در پشتیبانی از نیروهای در خط و درنتیجه حفظ هدف‌های تصرف شده، یکی از دغدغه‌های اصلی فرماندهان قرارگاه و نیروی زمینی، چگونگی احداث جاده و مهیا ساختن زمینة پشتیبانی از نیروها در خط بود. در جلسه‌ای که با حضور مسئولان مهندسی سپاه و جهاد سازندگی تشکیل شد، برادر صفوی در مورد اهمیت جاده گفت: «تا جاده روی ارتفاع نرود، دشمن امیدوار است که موضع خود را مجدداً پس بگیرد.»

 

در این جلسه همچنین راه‏کارهای مختلف درباره احداث پل روی رودخانه قلعه‏ چولان و جاده به منظور اتصال عقبه به خط، بررسی گردید.(14)

 

یکی از مسئولان جهاد سازندگی (برادر حسن بیگی) در این باره گفت: 7دستگاه بولدوزر در شرق رودخانه درصدد احداث جاده می‌باشد. آنها جاده را به دو شاخه تقسیم نموده‌اند. محور نخست تا قله اول امتداد می‌یابد و در محور دوم ـ که طول بیش‏تری را شامل می‌شود ـ جاده به تپه "نقلی" منتهی خواهد شد و اتصال عقبه به خط میسّر می‌گردد. تیم‌های راه‌سازی جهاد‌های سازندگی زنجان و خوزستان به ترتیب روی این جاده فعالیت می‌کنند. وی در مورد نصب پل نیز گفت: پل لوله‌ای تا غروب امروز آماده گردیده و پل اصلی نیز با 60 لوله، در طرح جهاد قرار دارد.(15) نصب پل عبور و مرور خودرو‌ها را تسهیل می‌نماید.

 

تأثیر مهم این ارتفاع از جنبه نظامی بدان دلیل است که سرپل ورودی به دشت "هَرمَدان" و ارتفاعات قمیش، اُلاغْلو، دولبِشک و گوجار است و ادامه حملات زمستانی به سمت سد دوکان و کرکوک مستلزم تسلط بر آن (گرده‌رش) و در مرحله بعد، در اختیار داشتن این ارتفاعات است.(15)

 

یگان‏های عمل‏ کننده

در سمت دشمن، مسئولیت دفاع از منطقه عملیاتی نصر8 از جمله ارتفاع گرده‌رش به عهده سپاه یکم عراق بود که به‌وسیله لشکر44 پیاده (با 4 تیپ سازمانی) این سپاه و برخی نیروهای جاش و گردان‌های خفیفه انجام می‌شد.(16)

 

دراین عملیات لشکر11 امیرالمؤمنین(ع) با 2گردان، لشکر57 ابوالفضل با 4گردان، لشکر21 امام رضا(ع) با 2گردان و تیپ12 قائم با 2 گردان تحت فرماندهی قرارگاه نجف، شرکت داشتند. لشکر‌های 7 ولی‏عصر(عج)، 52 قدس و ویژه 155 شهدا نیز در احتیاط بودند.

 

مأموریت یگان‌های عمل‏ کننده روی ارتفاع گرده‌رش،این چنین بود که لشکر57 ابوالفضل تصرف نیمه‌شمالی ارتفاع 1418 و ارتفاع 1391 (قله سوم) را داشت(17) تیپ12 قائم(عج) تصرف نیمه شرقی ارتفاع 1426 (قله اول) و لشکر11 امیرالمؤمنین تصرف نیمه غربی این قله.(18) وهمچنین لشکر21 امام رضا(ع) مأموریت داشت که نیمه جنوبی ارتفاع 1418 (قله دوم) را تصرف کند.

 

 

 

منابع:

1ـ خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه "گزارش‌های ویژه" شماره 246, 1366/8/30، ص1، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1366/8/29.

2ـ سند شماره 451 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش "عملیات نصر8، لشکر57 ابوالفضل"، راوی: کیوان محمدی، 1366/8/29، ص19.

3ـ سند شماره 1532 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم در عملیات نصر8، (حسین اردستانی)، 1366/8/26 تا 1366/9/11، ص36، شماره نوار26375.

4ـ همان، ص44.

5ـ همان، ص40, شماره نوار 26375.

6ـ سند شماره 1535 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه نجف اشرف در عملیات نصر8 (یدالله ایزدی)، 1366/8/28 تا 1366/9/1،
صص47و48، شماره نوار: 26404.

7ـ همان، ص73، شماره نوار: 26407.

8ـ همان، ص1/75، شماره نوار: 26407. نیز رجوع شود به مأخذ3، صص37 و 38، شماره نوار 26375.

9ـ مأخذ3، ص42، شماره نوار: 26375.

10ـ مأخذ2، ص37 تا 51.

11ـ مأخذ3، صص49 و 50.

12ـ مأخذ6، ص94، شماره نوار 26408.

13ـ مأخذ3، ص46، شمار نوار 26375. نیز رجوع شود به مأخذ6، ص87، شماره نوار 26407.

14ـ مأخذ3، ص52، شماره نوار 26374.

15ـ سند شماره 29659، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت اطلاعات، به فرماندهی محترم نیروی زمینی سپاه، 1366/9/1، ص2.

16ـ همان.

17ـ مأخذ2, ص15.

18ـ سند شماره 0454 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی تیپ 12 قائم(عج) در عملیات نصر8 (مجید نادری)، 1366/8/29، ص1.

 

عکس‌های مرتبط: 
دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس

دیدگاه جدیدی بگذارید