اجرای عملیات طریق القدس

چاپلینک ثابت

عملیات طریق‌القدس با هدف آزادسازی شهر بستان و رفع تهدید از شهر سوسنگرد و همچنین آزادسازی سرزمین‌های غرب سوسنگرد با شرکت یگان‌های سپاه و ارتش در تاریخ 1360/9/8 با رمز(یا حسین ) انجام شد.

 

برای اجرای عملیات طریق‌القدس نیروهای عمل‌کننده پس از پاک‌سازی میدان‌های مین و بازکردن معبر و عبور از مواضع اولیه دشمن ، در ساعت 00:30 دقیقه بامداد با رمز (یا حسین) درگیری با نیروهای عراقی را آغاز کردند و هم‌زمان با اجرای عملیات، در چند جبهه دیگر ازجمله "طراح" و "کرخه‌کور" برای فریب دشمن اجرای آتش شد.(1)

 

محور شمال رودخانه کرخه

تک اصلی عملیات در شمال کرخه و در محورهای "الله‌اکبر"، "صالح‌حسن"، حمود عاصی" و "رملی" با عبور نیروها از موانع و پیشروی در عمق منطقه دشمن به‌خوبی و با سرعت بسیار انجام شد.

 

رزمندگان در زیر بارش شدید باران به خاکریز عصایی‌شکل در شمال منطقه عملیاتی حمله کردند و موفق شدند در همان ساعات اولیه قسمت شمالی این خاکریز را درهم شکسته، وارد مواضع عراقی‌ها شوند و در ساعت 1:40 نیز این خاکریز در قسمت غربی (وسط جاده شنی) درهم شکسته شد و نیروهای تیپ امام حسین(ع) به فرماندهی حسین خرازی به پشت آن نفوذ کردند و از قسمت شمال و جنوب به انهدام دشمن پرداختند و این جبهه مستحکم در کمتر از 2 ساعت سقوط کرد.

 

با اعلام شکسته‌شدن خاکریز عصایی‌شکل، یگان‌های تیپ امام سجاد(ع) که در منطقه رملی و در جناح شمالی دشمن مستقر شده بودند به‌سمت جنوب سرازیر شدند و به مواضع عراقی‌ها حمله کردند.(2)با شکسته‌شدن خط عصایی‌شکل دشمن با تلاش نیروهای سپاه، واحدهایی از تیپ3 لشکر92 زرهی نیز با عبور از میدان‌های پاک‌سازی‌شده وارد منطقه درگیری شدند.(3)

 

نیروهای تیپ امام حسین(ع) و تیپ امام سجاد(ع) از شرق و شمال بستان به‌سمت این شهر پیشروی خود را آغاز کرده، به‌سرعت به عمق منطقه نفوذ کردند، اما نیروهایی که از سمت شمال به‌سمت بستان درحال حرکت بودند، در مسیر پیشروی به‌دلیل پیچیدگی منطقه رملی چندین بار مسیر خود را گم کردند و با موانع دشمن همچون میدان‌های مین و سیم خاردار مواجه شدند، ولی توانستند با دادن تلفات اندکی پیشروی را ادامه داده، به بستان نزدیک شوند و دقایقی بعد نیروهای سپاه با مشاهده آتش دهانه قبضه‌های توپخانه‌های دشمن در منطقه "دارالشیاع" به‌سمت آنجا روانه شدند و در ساعت 2:30، یک گردان از نیروهای سپاه و بسیج اصفهان مقر توپخانه دشمن را محاصره کردند و توانستند مقر گردان‌های توپخانه دشمن را به تصرف خود درآورند و آتش دشمن را خاموش کنند. نیروهای خودی در این منطقه 19 قبضه توپ 152 و 130 میلی‌متری را به غنیمت گرفتند.(4)

 

در ساعت 03:00 بامداد، یک گردان تانک از لشکر16 زرهی و یک واحد پیاده از سپاه با حرکت از محل تجمع خود در حوالی دیدگاه3 به‌قصد بستن جادة بستان به تنگه چزابه به‌سمت جنوب حرکت کردند و در ادامه باوجود حضور راهنما، به‌دلیل پیچیدگی‌های زمین رملی منطقه و نبود شاخص، راه را گم کردند، اما با کمک چند تن از نیروهای بسیجی و بومی منطقه راه خود را بازیافته، به پیشروی ادامه دادند و توانستند با استقرار بر روی جاده (چزابه ـ بستان) عقبه اصلی دشمن به‌سمت چزابه را مسدود کنند.(5)

 

بدین‌ترتیب با سقوط خاکریزهای اول و دوم و مواضع توپخانه و پاسگاه فرماندهی دشمن، منطقة اشغال‌شده شمال کرخه آزاد شد و در ادامه واحدهای تیپ3 زرهی از موقعیت به‌دست‌آمده استفاده کردند و با چراغ‌های روشن از خطوط سقوط‌کرده دشمن عبور کرده، به پیشروی در عمق منطقه پرداختند.(6)

 

در ادامه، نیروهای تیپ امام حسین(ع) به‌همراه یک گردان مکانیزه از سپاه و یک گردان از تیپ3 لشکر92 زرهی با عبور از زمین‌های منطقه رملی که براثر بارندگی تاحدی قابل‌عبور شده بود، تا ساعت 06:00 صبح خود را به تنگه راهبردی چزابه رساندند و آن منطقه را تأمین کردند و بدین‌ترتیب در منطقه شمال کرخه اهداف ازپیش تعیین‌شده در طرح مانور تحقق یافت.(7)

 

نیروهای خودی با تأمین اهداف منطقه شمالی کرخه شروع به پاک‌سازی منطقه عملیاتی کردند و آن بخش از نیروهای عراقی که در نزدیکی بستان بودند سعی کردند که خود را از پل بستان به آن سوی کرخه برسانند، اما ازدحام ایجادشده به‌دلیل فرار دسته‌جمعی نیروهای عراقی عبور از پل را مختل کرد و عده‌ای از نیروها به‌ناچار برای عبور از کرخه خود را به آب انداختند که تلاش برخی از آنان بی‌نتیجه بود و در آب غرق شدند.(8)

 

محور جنوب رودخانه کرخه

نیروهای خودی در این محور با دو فلش مشخص وارد عملیات شدند:

 

1. محور دهلاویه

با آغاز عملیات، خط اول دشمن در این منطقه شکسته شد و نیروهای خودی متشکل از تیپ کربلا و یک گردان از تیپ2 لشکر16 زرهی حدود دو کیلومتر در عمق این منطقه نفوذ کردند،(9) اما به‌دلیل آنکه دشمن فلش اصلی عملیات نیروهای ایران را از این محور می‌دانست،(10) با بهره‌گیری از موانع متعدد و هوشیاری و مقاومت نیروهایش و تجمع‌دادن به این نیروها به‌سختی مقاومت کرد. نیروهای خودی باوجود تصرف خاکریز اول به‌دلیل اینکه تعدادی از نیروها و چند دستگاه تانک ارتش روی مین رفتند و متوقف شدند و زرهی نیز از نیروی پیاده حمایت نکرد، با تحمل تلفات، موفق به پیشروی بیشتر نشدند.

 

این نیروها تا ساعت 06:00 بعدازظهر روز اول فقط تا یک کیلومتری پل سابله پیشروی کردند. نیروهای خودی در محدوده نهر عبید نیز با دشمن به‌شدت درگیر و متحمل تلفات شدند و پس از عبور از خاکریز نهر عبید، گردان125 مکانیزه تیپ2 لشکر16 زرهی در شمالی‌ترین نقطه نهر عبید و نزدیک به محل تقاطع این نهر با رودخانة کرخه یک دستگاه پل را مستقر کرد، اما به‌دلیل اجرای آتش دشمن و درگیری شدید، طرف دیگر پل به‌طور کامل روی ساحل مستقر نشده بود و با عبور نفربرها انتهای پل در آب فرورفت و تلاش برای نصب مجدد آن بی‌نتیجه بود. عراقی‌ها 3 دستگاه نفربر این گردان را که تلاش می‌کردند از نهر عبور کنند، منهدم کردند و به همین دلیل نیروهای خودی قادر به پیشروی بیشتر نشدند.

 

پس از آن نیروهای خودی تصمیم گرفتند با بهره‌گیری از امکانات زرهی موجود و استفاده از جاده آسفالته سوسنگرد ـ بستان، پل بتونی روی رودخانه سابله را تصرف کرده، از پشت به مواضع عراقی‌ها در نهر عبید حمله کنند که باوجود تصرف خاکریز اول و دوم دشمن در محدوده جاده آسفالته، به‌دلیل مقاومت شدید عراقی‌ها که از اهمیت بسیار زیاد پل حکایت می‌کرد، این حرکت نیز به نتیجه نرسید و عراقی‌ها به‌رغم دادن تلفات سنگین، مواضع خود را حفظ کرده، مانع از سقوط پل شدند.(11) در این وضعیت نیروهای خودی به‌ناچار قدری عقب نشستند و دشمن نیز به تقویت مواضع خود در نهر سابله پرداخت.(12)

 

2. محور سویدانی

در این محور نیز نیروهای تیپ عاشورا و تیپ1 لشکر16 زرهی قزوین به مواضع عراقی‌ها در دغاغله و مگاصیص حمله کردند و پس از شکستن خط اول دشمن که تا قبل از روشنایی هوا به طول انجامید، در ساعت 04:00 صبح، خود را به حاشیه رودخانه نیسان رساندند و با 4 کیلومتر پیشروی، به یک کیلومتری پل الوان رسیدند.(13)

 

البته، برخی فرماندهان در گزارش‌های اولیه اعلام کردند که نیروهای خودی از پل الوان عبور کرده‌اند، درحالی‌که این نیروها به‌طور موقت به پل موجود در شرق آن (دغاغله) دسترسی پیدا کرده بودند و به‌دلیل فشار نیروهای عراق، موفق به منفجرکردن پل نیز نشدند.(14)

 

در این وضعیت که مقاومت عراقی‌ها در جنوب رودخانه نیسان مانع تسلط کامل نیروهای خودی به این پل و پل‌های بعدی (در سمت غرب رودخانه) شده بود، دست‌نیافتن به عمق دشمن و نرسیدن به حاشیه شمالی رودخانه نیسان و درنتیجه ممکن‌نشدن ورود وسایل مهندسی (لودر و بلدوزر) برای احداث خاکریز در کناره شمالی این رودخانه، سبب شد تا نیروهای خودی نتوانند مناطق محدود تصرف‌شده را تثبیت کنند.

 

ازسوی دیگر، چون گزارش‌هایی از خط مقدم درباره تصرف پل الوان به قرارگاه‌ها رسیده بود، بنابراین مسئولان عملیات طبق طرح، نیروهای عمل‌کننده در عمق را زودتر از موعد مقرر به منطقه اعزام کردند، اما چون پل الوان تصرف نشده بود و درگیری با عراقی‌ها همچنان ادامه داشت، ورود این نیروها موجب تراکم بیش‏ازپیش در منطقه شد، طوری‌که کنترل عملیات را برای فرماندهان مشکل کرد و این نابسامانی سبب واردشدن تلفات به نیروهای خودی شد و حتی نیروهای عراقی چند تن از افراد سپاه را اسیر کردند.(15) علاوه‌براین، چون نیروهای دنبال پشتیبان پس از شکستن خط اول دشمن برای پیشروی در عمق منطقه و تأمین ساحل شمالی نیسان توجیه شده بودند و برای عمل در این محدوده توجیه نبودند، نتوانستند منطقه تصرف‌شده را حفظ کنند.

 

عزیز جعفری، فرمانده این محور، دلایل دست‌نیافتن کامل نیروهای خودی به اهداف ازپیش تعیین‌شده در دغاغله و مگاصیص در محور جنوبی عملیات را این‌گونه توضیح داده است: «فشار پاتک‌های دشمن در منطقه دغاغله و مگاصیص زیاد بود، ولی در دغاغله نیروهای زرهی خودی جلو پیشروی آنها را گرفتند، اما در مگاصیص نیروهای خودی که پس از نفوذ در عمق منطقه پشت یک خاکریز کوتاه (1500 متری) موضع گرفته بودند، به‌علت عدم‌پشتیبانی زرهی و ناکارآمدی برخی نیروها و همچنین ناقص‌بودن خاکریز [نتیجه‌ای کسب نکردند و درنتیجه] نیروهای دشمن خاکریز را دور زده و آن را تصرف کردند. ازاین‌رو، نیروهای خودی با ترک خاکریز، تا غرب مگاصیص به عقب برگشتند.(16)

 

درمجموع، در این محور، نیروهای خودی موفق به پیشروی و تأمین اهداف نشدند و با فشار نیروهای عراقی از مناطق تصرف‌شده عقب آمدند. نیروهای خودی در حاشیه نیسان نیز تا یک کیلومتری قبل از (شرق) پل الوان عقب‌نشینی کردند. جهاد سازندگی نیز با احداث خاکریزی در منطقه دغاغله تا مگاصیص، فاصله نیروهای خودی با دشمن را در این منطقه بسیار کم کرد و نیروهای خودی از مناطق تصرف‌شده تا این خاکریز عقب آمدند.

 

به‌بیان‌دیگر، نیروهای خودی در جنوبی‌ترین محور عملیات (در سمت رودخانه نیسان)، پس از موفقیت اولیه در شکستن خطوط دفاعی دشمن و نفوذ به عمق منطقه، نتوانستند مناطق تصرف‌شده را حفظ کنند و تا اولین خاکریز دشمن در قبل از عملیات عقب آمدند و در خاکریز عراقی‌ها در حدفاصل روستاهای مگاصیص ـ دغاغله به پدافند پرداختند.(17)

 

روایت عزیز جعفری، فرمانده این محور، از برخی مشکلات که موجب دست‌نیافتن کامل به اهداف ازپیش تعیین‌شده در این محور شد، بدین شرح است:

نیروهای خودی توجیه شده بودند و بیشترین توجیه برای شکستن خاکریز اول بود که این مسیرها را بتوانند باز کنند که آن کارها را کرده بودند، بعد هم چون خاکریز در جنوب رودخانه بود، تقریباً یک ناهماهنگی وجود داشت و لذا موفق نشده، به همان هدف اصلی که برایشان مشخص شده بود نرسیدند و در سردرگمی‌ ‌عجیبی گیر کرده بودند؛ لذا هدف اصلی که برایشان تعیین ‌شده بود تأمین نشد و تا این دوباره شکل گرفت، طول کشید، ولی هماهنگی ارتش و سپاه در منطقه بسیار خوب و در سطح عالی بود و ما اشکالی ازلحاظ هماهنگی نداشتیم؛ یعنی فرمانده تیپ‌ در ارتش [و فرمانده تیپ در سپاه]، دقیقاً حرف همدیگر را درک می‌کردند و کلاً کارها با مشورت همدیگر بود، چون فرماندهان کنار هم بودند و اشکالی از این لحاظ نداشتیم.(18)

 

درمجموع، در روز اول عملیات نیروهای خودی در محور دهلاویه ده کیلومتر، در محور مگاصیص تا جلو (غرب) روستای مگاصیص و در محور دغاغله 3 کیلومتر پیشروی کردند.(19)

نیروهای خودی درطول روز اول به تثبیت مواضع تصرف‌شده در جنوب کرخه و تنگه چزابه نیز پرداختند و نیروهای درهم‌ریخته عراقی نتوانستند واکنشی نشان دهند که بتوان آن را پاتک نامید.(20)

 

با فرارسیدن شب، اوضاع تاحدی آرام شد، اما توپخانه‌های طرفین با شدت به آتشباری خود ادامه دادند. در پایان روز اول در شمال کرخه چند صدتن از کشته‌های عراقی روی زمین افتاده بودند. در این روز عراقی‌ها بیش از 200 تانک و نفربر، 115 دستگاه وسایل سنگین مهندسی و جاده‌سازی، 20 گردان توپخانه با کالیبرهای 130 و 152 میلی‌متری ساخت روسیه و یک گردان توپخانه105 میلی‌متری ساخت ایتالیا و بیش از 400 دستگاه خودرو چرخ‌دار از جیپ گرفته تا تریلرهای سنگین و موشک‌اندازهای ضدتانک از خود به جای گذاشتند.

 

بدین‌ترتیب، در پایان روز اول عملیات طریق‌القدس، باتوجه‌به اینکه تیپ امام حسین(ع) راه تنگه چزابه را مسدود کرده و عراقی‌ها برای فرار به‌سمت جنوب مجبور بودند از تنها پل شناور روی کرخه در محور حاج‌مسلم در نزدیکی بستان عبور کنند، ترافیک سنگینی روی پل ایجاد شد و بسیاری از عراقی‌ها خود را به کرخه انداختند و غرق شدند و بسیاری نیز پیاده یا با تانک، نفربر و خودرو خود را به زمین‌های رملی یا هور‌العظیم رساندند که تعدادی از آنها کشته شدند.(21) همچنین در این روز نیروی هوایی پوشش مناسبی را بر روی شهر اهواز و منطقة عملیاتی ایجاد کرد و هوانیروز نیز ضمن حمله به ادوات زرهی دشمن، در تخلیة مجروحان فعالیت چشمگیری داشت.(22)

 

با غروب آفتاب در روز اول عملیات طریق‌القدس، فرماندهان تصمیم گرفتند ادامه عملیات در روز دوم را براساس موفقیت تیپ امام حسین(ع) در محور شمالی عملیات طرح‌ریزی و اجرا کنند.

 

با توقف عملیات در محور جنوبی فرماندهان درصدد برآمدند تا با استفاده از موفقیت نیروهای سپاه، شهر بستان و منطقه شمال کرخه و زمین‌های حدفاصل کرخه تا رودخانه سابله را تصرف و پل سابله (که گلوگاه ارتباطی و اصلی بستان به منطقه جفیر و جنوب خوزستان محسوب می‌شد) را تأمین کنند. این مأموریت نیز به سپاه پاسداران واگذار شد و تیپ3 لشکر92 نیز مأموریت یافت علاوه‌بر پشتیبانی از نیروهای سپاه در عملیات، پدافند منطقه شمال کرخه و اهداف تصرف‌شده در روز دوم را برعهده گیرد.(23)

 

بدین‌ترتیب، مقرر شد نیروهای تیپ امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) در شمال کرخه با پشتیبانی تیپ3 و توپخانه لشکر92 از منطقه ابوچلاچ به سوی پل‌های رودخانه رمیم و مناطق غرب بستان پیشروی کنند و پس از تصرف پل‌های یادشده، نگهداری و پدافند از منطقه ابوچلاچ را به ارتش واگذار کرده و ضمن تصرف و پاک‌سازی شهر بستان تک را به‌سمت رودخانه سابله (در جنوب) و نهر عبیر (در شرق) ادامه دهند و پس از انهدام دشمن و پاک‌سازی زمین‌های حدفاصل رودخانه‌های کرخه و سابله، پل سابله را تصرف کرده، خط پدافندی خود را در شمال رودخانه سابله قرار دهند و آماده عبور از پل‌های روی رودخانه سابله شوند.(24)

 

با اتخاذ این تصمیم که در پایان روز اول به یگان‌ها ابلاغ شد، یگان‌ها برای اجرای این مانور در روز دوم به آماده‌کردن گردان‌ها و شناسایی غرب بستان که مواضع عمق مناطق تحت‌اشغال دشمن بود و سایر هماهنگی‌ها پرداختند.(25)

 

با اجرای عملیات طریق القدس، نخستین مرحله از استراتژی جدید تحت عنوان "کربلا 1" با موفقیت به پایان رسید که نتایج زیر را دربر داشت:

1- آزادسازی 650 کیلومتر مربع از خاک جمهوری اسلامی شامل شهر بستان، حدود 70 روستا، پنج پاسگاه مرزی و نیز تنگه استراتژیک چزابه؛

2- تجزیه شدن قوای سپاه سوم عراق، که با توانی بیش از شش لشکر بخش‌هایی از خوزستان را تحت اشغال داشت؛

3- موفقیت ابتکار عبور از منطقه رملی؛

4- خسارت‌هایی به شرح زیر به دشمن وارد شد:

ـ انهدام 170 دستگاه تانک و نفربر، 200دستگاه خودرو، 13فروند هواپیما و 4فروند هلی‌کوپتر

ـ به غنیمت درآوردن 150 دستگاه تانک و نفربر، 250 دستگاه خودرو، 30قبضه توپ ضدهوایی، 120 دستگاه مهندسی، 19قبضه توپ صحرایی.

5- کشته و زخمی شدن حدود 8500 تن و به اسارت درآمدن 546 تن از نیروهای دشمن.(26)

 

 

 

منابع:

1. سند شماره 197761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرشید (ستاد جنگ‌های نامنظم شهید دکتر چمران) وابسته به سپاه پاسداران به ستاد، 1360/9/8، سند تک‌برگی.

2. اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس: سال 1360، ص183، پاییز، 1383؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ‌در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص204.

3. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین.

4. همان، ص205؛ و- سند شماره 4831 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات قرارگاه کربلا (طریق‌القدس)، 1360/9/17، نوار شماره 3722، ص17.

5. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص205.

7. ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص102؛ و- ستاد مشترک سپاه پاسداران، ادارة عملیات، تاریخ جنگ، فصلنامه مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، سال چهارم، شماره 10، ص77.

8. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، صص 206 - 205.

9. سند شماره 91472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش درمورد شرح و طرح عملیات طریق‌القدس، 1360/10/6، صص 6 - 1؛ و- اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، پیشین، صص 183 و 365.

10. ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102.

11. سیدیعقوب حسینی، و مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.

12. ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102؛ و- سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته از طرح و برنامه عملیات منطقه 8، 1360/9/8، صص 2 - 1؛ و- سند شماره 91472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

13. سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.

14. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

15. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207؛ و- سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.

16. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین

17. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.

18. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پیشین، ص3.

19. سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5

20. ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102؛ و- سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

21. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.

22. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.

23. سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208؛ و- سند شماره 278921 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بستان در جنگ، صص 147 - 146.

24. سند شماره 005632 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده عملیات کربلا به ف م نزاجا در جنوب، 1360/9/8، صص 2 - 1؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.

25. سند شماره 5268 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه مرکزی، عملیات طریق‌القدس، نوار شماره 3723، صص 11 - 10.

26.سند 021847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1360/9/8. و فصلنامه تاریخ جنگ، شماره 10 ، ص‌ص 80 و 81

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید