مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

ادعای استفاده ایران از سلاح شیمیایی در جنگ

چاپلینک ثابت

استفاده رژیم بعث عراق از سلاحهای شیمیایی و کشتار مردم بی دفاع منطقه حلبچه در اسفند 1366، در رسانه های جهانی انعکاس وسیعی یافت و به واسطه فشار افکار عمومی، کشورهای بسیاری این حرکت را محکوم نمودند و چهره حکومت بعث عراق در جامعه جهانی به شدت تخریب گردید.

 

این موضوع سبب شد تا دستگاه حاکمه عراق سناریوی تبلیغاتی جدیدی را با موضوع " استفاده ایران از سلاحهای شیمیایی در حلبچه " برای کاهش فشار جامعه جهانی علیه خود، به مرحله اجرا بگذارد و در این راه از همراهی صریح ایالات متحده آمریکا نیز بهره گیرد. گرچه شواهد، مدارک و سوابق  ارائه شده در خصوص استفاده صدام از سلاحهای شیمیایی غیرقابل انکار بود و این ادعای عراق طرفدار چندانی پیدا نکرد، اما مکاتبات بعمل آمده با دبیرکل سازمان ملل در این خصوص و اظهارات مقامات سیاسی عراق در رسانه های جهانی، برای نسل های آینده این ابهام را ایجاد خواهد کرد، که آیا براستی ایران نیز در جنگی که عراق آغازگر آن بوده، از سلاحهای شیمیایی استفاده نموده است؟

چگونه یک حکومت مذهبی و برخاسته از عقاید دینی می تواند از چنین سلاح مخوفی که موجب تحمیل  حد اعلای رنج و محنت بر انسانها و ایراد خسارتهای بیشمار می شود، استفاده نموده باشد؟ در حالی که عطوفت و مهربانی نسبت به همنوع یکی از پایه ای ترین آموزه های آن است.

 

در پاسخ به سوالات فوق، مطلب ذیل با هدف روشن شدن زوایای ادعای عراق در خصوص استفاده ایران از سلاح شیمیایی در جنگ و ارائه واقعیت ماجرا به خوانندگان جوان تارنمای دفاع مقدس، درج و منتشر می گردد:

 


 

خشم و نگرانی جامعه جهانی از استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی در جنگ جهانی اول موجب تدوین پروتکل 17 ژوئن 1925 ژنو گردید که طبق آن، بطور کلی استفاده از گازهای خفه کننده و سمی و دیگر گازها و مایعات مشابه آنها و هم چنین استفاده از روش‌های بیولوژیکی در جنگ ممنوع شد.

 

مطمئنا اهداف اصلی بانیان تدوین پروتکل فوق، ممنوعیت استفاده از سلاح های شیمیایی بر علیه نظامیان در میدان جنگ و جلوگیری از ورود صدمه غیرارادی به غیرنظامیان به واسطه این اقدام بوده است و آنان هیچگاه تصور نمی نمودند که روزی ممکن است دولتی سلاحهای شیمیایی را علیه مردم غیرنظامی کشور متخاصم، و از آن بدتر، علیه اتباع خود استفاده کند! چرا که استفاده از سلاح های شیمیایی بر علیه مردم غیرنظامی از پلیدترین اقدامات نظامی محسوب می شود و در مناقشات نظامی، اصل بر مصون ماندن جان غیرنظامیان از تعرض بوده است.


با وجود قبح استفاده از سلاحهای شیمیایی، و به رغم پیوستن هردو کشور به پروتکل مذکور جهان شاهد نقض بی پروای پروتکل ژنو توسط حکومت بعث عراق در جنگ برعلیه ایران بود. عراق به دلیل حمایت قدرتهای بزرگ از این کشور،آسوده خاطر به انجام چنین اقداماتی دست زد و آن را ادامه داد. در خصوص عدم نگرانی دولتمردان بعثی از اقدامات جامعه بین المللی، می توان به رفتار حمایت آمیز دولت ایالات متحده امریکا در قبال اقدامات خلاف مقررات بین الملل حکومت بعث عراق اشاره نمود، که آن کشور فقط چند ماه پس از تأیید استفاده‌ی عراق از تسلیحات شیمیایی، روابط سیاسی خود را با بغداد از سرمی گیرد، (1) و این امر بیانگر نادیده گرفتن نقض قواعد بین الملل توسط حکومت بعث، و پیامی آشکار به کشورهای دیگر جهان در خصوص چشم پوشی از جنایات نظامیان بعثی، از سوی دول بزرگ بود.

 

 

چشم پوشی دول غربی و شرقی از اقدام دولت عراق در استفاده از تسلیحات کشتار جمعی شیمیایی بر علیه نظامیان و غیرنظامیان ایرانی در حالی صورت می گرفت که ، هیئت تحقیق سازمان ملل در سال‌های 1363 و 1364 و 1365 به مناطق جنگی رجوع کرده و هر سه بار قاطعانه به این نتیجه رسید که، عراق از تسلیحات شیمیایی استفاده نموده است. حتی این هیئت در سال 1365 تایید می نماید که عراق  نه تنها علیه سربازان، بلکه علیه غیر نظامیان نیز سلاحهای شیمیایی به کار برده است، لذا کشورهای حامی عراق تردید و شبهه ای در استفاده نظامیان عراقی از سلاحهای شیمیایی در جنگ عراق علیه ایران نداشتند.(2)


استمرار استفاده از سلاح های شیمیایی در سایه سکوت جهانی حاکم، موجب بروز رسوایی غیراقابل اغماض، در جریان به کارگیری سلاح های شیمیایی توسط عراق در عملیات آزادسازی شهرحلبچه و قتل عام هزاران زن و کودک بی دفاع کرد عراقی در سال 1367 شد،  و فشار افکار عمومی جامعه جهانی به دلیل انعکاس خبری وسیع این جنایت، کاهش حمایت سیاسی کشورها را از دولت عراق در  صحنه بین الملل در پی داشت  و حکومت عراق را در تنگنای بدی قرار می دهد.


دستگاه دیپلماسی عراق برای شکستن فشار افکار عمومی و خروج از تنگنای به وجود آمده ناشی از کشتار هزاران نفر از اتباع خود به وسیله مواد شیمیایی در حلبچه، ابتدا دروغ بزرگ استفاده ایران از سلاحهای شیمیایی در حلبچه  را مطرح نمود و نکته جالب این ادعای دروغین، تایید صریح ادعای عراق توسط آمریکا و همراهی تلویحی عربستان با این ادعا می باشد.


این ادعا ابتدا در بیانیه سفارت عراق در لندن با این مضمون انتشار یافت که: " ایران قبل از ورود به حلبچه و چند شهر مرزی دیگر در کردستان عراق نقاط مسکونی این شهرها را هدف گلوله‌های شیمیایی قرار داده‌ است. حلبچه یک شهر عراقی است و مردم آن عراقی هستند و زیر آتش قرار دادن شهر خودی نه عقلانی است و نه محتمل. " و سفیر عراق در لندن در گفتگو با بخش خبری شبکه چهار تلویزیون انگلیس استفاده از سلاحهای شیمیایی توسط عراق را تکذیب می نماید. (3)


با طرح این ادعا توسط عراق، سخنگوی دستگاه دیپلماسی دولت ایالات متحده آمریکا برخلاف اظهار نظرهای صریح رسانه‌ها مبنی بر استفاده‌ی عراق از سلاح‌های شیمیایی، برای تعدیل فشار افکار عمومی علیه عراق ادعا کرد: شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد ایران نیز احتمالاً از سلاح‌های شیمیایی در جنگ استفاده کرده است. این سخنگو در ادامه می افزاید: " هر دو کشور در تلاش برای انبار کردن گازها و سلاح‌های شیمیایی هستند و ما از ایران و عراق می‌خواهیم بلافاصله استفاده از هر گونه سلاح‌های شیمیایی را که تهدیدی علیه تمدن و بشریت است، متوقف کنند." (4)

 

و در ادامه تلاش دولت ایالات متحده آمریکا برای کاهش فشار وارد شده بر علیه عراق، چارلز رومن سخنگوی کاخ سفید امریکا بیانیه‌یی قرائت می نماید که در آن بدون نام بردن از عراق، استفاده از سلاح و گازهای شیمیایی همیشه، همه جا و توسط هر کس که به کار رفته باشد محکوم می شود (5) و سپس ادعای احتمال استفاده ایران از سلاحهای شیمیایی بدون ارائه مدارک و شواهد را مطرح می سازد. (6)

 

 سناریوی تبلیغاتی دولت ایالات متحده آمریکا به این مرحله ختم نمی شود و وزارت دفاع آمریکا نیز  وارد میدان می شود و کارشناسان این وزارتخانه اعلام می دارند تردیدی نیست که این افراد** هنگامی که نیروهای ایرانی در پیشروی خود به سوی مواضع عراقی‌ها از گاز سمی سیانور استفاده کردند، کشته شده اند. این کارشناسان می‌افزایند: گاز سیانور یا گاز کلراین‌ که ایران به آن مجهز است، برای مقاصد تعرضی سودمند است، زیرا این دو نوع گاز با سرعتی نسبتاً زیاد پراکنده می‌شود و از این رو به نیروهای زمینی ایران این امکان را می‌دهد که در فاصله‌یی کوتاه پس از شلیک توپ‌خانه‌ی ایران به مواضع عراقی، تهاجم خود را به سوی این مواضع آغاز کنند.(7)

 

در واکنش به ادعاهای مقامات آمریکایی، سخن‌گوی ستاد تبلیغات جنگ ، این ادعاها را تلاش امریکا برای کم کردن فشار افکار عمومی جهان علیه عراق می خواند. وی با غیر مستند دانستن سخنان مقامات امریکایی اعلام نمود: هم‌اکنون، 5 مجروح شیمیایی از اهالی حلبچه در نیویورک بستری هستند و کارشناسان وزارت دفاع امریکا می‌توانند ضمن ملاقات با مصدومان این حادثه از چگونگی بمب‌باران شیمیایی حلبچه مطلع شوند و از آنان بپرسند چه هواپیماهایی بر سر آنان بمب شیمیایی فروریختند. وی گزارش‌های ده‌ها خبرنگار، پزشک و ناظر خارجی را که از منطقه‌ی حادثه بازدید کرده‌اند، شواهدی انکارناشدنی از به‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی از جمله گاز سیانور توسط عراق علیه مردم غیر نظامی حلبچه دانست.(8)

 

 

گام اول سناریوی تبلیغاتی عراق به شکست می انجامد و ادعای عراق دربرخی رسانه‌های بین‌المللی انعکاس اندکی یافت. برای نمونه خبرگزاری آسوشیتدپرس ادعای عراق را مبهم دانست و در این ‌باره گفت: گروهی از سازمان ملل که سال گذشته از عراق دیدن کرد، هیچ مدرکی دال بر استفاده‌ی ایران از سلاح‌های شیمیایی نیافته و گزارش این گروه این امکان را ایجاد می‌کند که سربازان عراقی تصادفاً هنگام کار کردن با سلاح‌های شیمیایی خود مسموم شده باشند. اما تیم‌های دیگر سازمان ملل که از ایران دیدن کردند بارها مدارکی یافته‌اند که حکایت از استفاده‌ی عراق از گاز خردل و اعصاب علیه دشمن خود در این جنگ 7/5 ساله دارد. (9)


 در ادامه سناریوی تدوین شده طارق عزیز معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه‌ی عراق با ارسال نامه‌یی برای خاویر پرز دکوئیار دبیرکل سازمان ملل، با ادعای این‌که ایران در تاریخ 10 و 11 فروردین 1367 نیروهای عراقی مستقر در منطقه‌ی حلبچه را هدف حملات شیمیایی قرار داده است، خواستار اعزام یک هیئت از سوی دبیرکل به بغداد برای دیدار از مجروحان این حملات می شود. (10)

 

در قسمت‌هایی از متن این نامه که توسط عصمت کتانی نماینده‌ی دائمی عراق تسلیم سازمان ملل شد، خطاب به دبیرکل آمده است: احتراماً به اطلاع جناب ‌عالی می‌رسانیم که در تاریخ 30 و 31 مارس 1988، مشخص شد توپ‌خانه و هواپیماهای جنایت‌کار رژیم ایران، سربازان عراق را در ناحیه‌ی حلبچه با استفاده از عوامل شیمیایی بمب‌باران کردند. این بمب‌باران بی‌رحمانه جراحت 88 سرباز عراقی را باعث گردید که در حال حاضر تحت مراقبت در یک بیمارستان در بغداد قرار دارند. ... دولت عراق از جناب عالی درخواست می‌نماید که هیئتی را فوراً به بغداد اعزام نمایید تا مجروحان را معاینه کند و جزئیات بیش‌تری از این حمله به دست آورد.(11)

 

وزیرامورخارجه ایران درنامه ای به دبیرکل سازمان ملل ضمن رد ادعای ادعای عراق درباره‌ی استفاده‌ی ایران از گلوله‌های شیمیایی علیه نظامیان عراقی در منطقه‌ی حلبچه، به استفاده مجدد عراق از سلاح های شیمیایی در منطقه قره‌باغ اشاره می نماید و از نحوه پاسخگویی دبیرکل به درخواستهای ایران و عراق انتقاد می کند. چرا که دبیرکل سازمان ملل به درخواست دروغین عراق ظرف 24 ساعت پاسخ مثبت داد، در حالی که بیش از 2 هفته طول کشید تا به درخواست‌های جدی و مکرر جمهوری اسلامی در مورد وضعیت بسیار وخیم مردم در کردستان عراق پاسخ دهد. وزیرامورخارجه ایران در نامه خود به دبیرکل ضرورت بازدید کارشناسان تسلیحات شیمیایی و نظامی  از مناطقی که سلاحهای شیمیایی در آن استفاده شده بالاخص منطقه حلبچه را متذکر می شود. (12)

 

دبیرکل هیئت دونفره ای را که درحال ملاقات با مجروحان شیمیایی در ایران بودند به عراق اعزام می نماید و از آنها درخواست می نماید گزارش هر دو بازدید خود را همزمان به دبیرکل تسلیم کنند.(13)  عراق نیز بدون توجه به فرجام کار، گام بعدی سناریوی تبلیغاتی خود را برمی دارد و اعلام می نماید که قصد دارد تعدادی از نظامیان این کشور را که در گلوله‌باران شیمیایی ایران مصدوم شده‌اند به چند کشور اروپایی از جمله انگلیس و اتریش اعزام کند.(14)

 

اقدام تبلیغاتی عراق صرفا در رادیوهای گوناگون از جمله رادیو بی‌بی‌سی، رادیو مونت کارلو، رادیو دوبی، رادیو اسرائیل، رادیو امریکا و رادیو ریاض بازتاب می یابد که اهم آن به شرح زیر می باشد(15):

بخش انگلیسی بی‌بی‌سی در گزارشی به قلم خانم پم اتول خبرنگار بی‌بی‌سی در مقر سازمان ملل، اقدام عراق را رقابتی با شکایت قبلی ایران توصیف کرد و افزود: وزیر خارجه‌ی عراق نمی‌گوید چه نوع سلاح شیمیایی به کار برده شده یا این‌که حمله‌ی ادعایی درست از چه نقطه‌‌یی انجام شده است. با وجود این، ناظران امور سازمان ملل می‌گویند این اتهام مشخص‌ترین اتهام عراق به ایران در زمینه‌ی سلاح شیمیایی است.

 

بخش عربی رادیو دوبی نیز درخواست عراق از سازمان ملل را منعکس کرد. بخش انگلیسی رادیو اسرائیل هم گزارش داد: در جنگ خلیج، عراق پس از آن‌که به دلیل به‌کارگیری سلاح شیمیایی با محکومیت جهانی رو به رو شد، اینک ادعا می‌کند ایران در شهر حلبچه از سلاح شیمیایی استفاده کرده است. بخش فرانسه رادیو اسرائیل در خبری کوتاه صرفاً به درخواست عراق از دبیرکل برای بررسی اتهامش به ایران و همچنین ادامه‌ی جنگ شهرها پرداخت. بخش عربی رادیو اسرائیل نیز اعلام کرد: عراق گفته است که می‌تواند ثابت کند ایران با توپ‌خانه‌ و جنگنده‌های خود از سلاح شیمیایی استفاده کرده است.

 

رادیو امریکا نیز در بخش‌های فارسی و انگلیسی به اتهام عراق علیه ایران اشاره کرد و سفر هیئت سازمان ملل به ایران برای بررسی اتهام مشابه ایران به عراق را یادآور شد. رادیو امریکا همچنین افزود: اتهام دو کشور به یک‌دیگر در استفاده از سلاح‌های شیمیایی هم‌زمان با آغاز دور جدیدی از تلاش‌های دبیرکل سازمان ملل به منظور دست‌یابی به آتش‌بس مطرح شده است.


رادیو دولتی حکومت سعودی هم ادعای عراق را با لحنی تأییدکننده منعکس کرد و افزود: حملات ایران به وسیله‌ی توپ‌خانه‌ و هواپیما انجام شده است. در خبر رادیو ریاض در عین حال به نقل از نامه‌ی طارق عزیز به دبیرکل سازمان ملل تأکید شده است که در حمله‌ی شیمیایی ادعایی، نظامیان عراق در معرض حمله بوده‌اند.(17)

 

همچنین خبرگزاری فرانسه خبر ورود 5 تن ازنظامیان مجروح عراقی را با یک هواپیمای سعودی به اتریش منتشر نمود و گفت این افراد به بیمارستان عمومی ‌وین منتقل شده‌اند.(16) در این میان، خبرگزاری یونایتدپرس که خبر ورود 5 سرباز عراقی به پاریس را به وسیله‌ی یک هواپیمای ویژه‌ی هرکولس عربستان سعودی منتشر کرده، به گونه‌یی متفاوت به این خبر پرداخته و برخلاف ادعاهای حکومت عراق درباره‌ی استفاده ایران از سلاح‌های شیمیایی که سبب مجروح شدن این سربازان شده، به نقل از ناظران مسائل خلیج فارس اعلام کرد: این سربازان ماه گذشته به وسیله‌ی جنگ افزارهای شیمیایی عراق که صدها غیر نظامی عراق را به عنوان بخشی از یک ضد حمله‌ی بی‌رحمانه‌ی نیروهای دولت بغداد در منطقه به قتل رسانیده، زخمی ‌شده‌اند.(18)

 

اما انتشار دو سند ارتش عراق و گزارش هیئت سازمان ملل و قطعنامه پارلمان اروپا در محکومیت عراق، موجب می شود پایان تلخی برای سناریوی تبلیغاتی رژیم بعث عراق رقم بخورد و تنها نتیجه حاصله از این سناریوی تبلیغاتی ، آبروریزی و سرافکندگی برای دولت عراق و حامیان غربی آنها باشد.

 

جانشین نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل، متن مقاله‌ی نشریه‌ی انگلیسی آبزرور درمورخ 27 مارس 1988 (7 فروردین 1367) را با نام "جنگ شیمیایی عراق ـ اسناد به دست آمده نشان‌دهنده‌ی طرح‌های وحشت‌آوری است"، طی نامه ای به دبیرکل سازمان ملل ارائه می نماید. خبرنگار روزنامه‌ی آبزرور در این مقاله به افشای 2 سند درباره‌ی استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی می پردازد که آن را از طریق اتحادیه‌ی میهنی کردستان عراق به دست آورده است (19) وحاکی از استفاده‌ی وسیع عراق از سلاح شیمیایی است.

 

یکی از اسناد، نامه‌یی از فرماندهی توپ‌خانه‌ی عراق و دیگری تلگرامی با مهر فوری است. این نامه را سرتیپ فیا عبدالوهام عزت از قرارگاه اربیل به همه‌ی واحدهای گردان 24 ارسال کرده است. عنوان نامه "کنترل توزیع سلاح‌های بیولوژیک و شیمیایی" است. در ثبت این نامه عبارت کاملاً شخصی و خیلی محرمانه درج شده است و وزارت کشور، وزارت دفاع، دفتر ویژه‌ی رئیس ستاد ارتش و نیروهای دفاع ملی تأکید کرده‌اند که فرماندهی لازم است نیاز شش ماهه‌ی خود را از همه‌ی سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیکی برای واحدهای تحت امر خویش تعیین کند.

 

تلگرام  نیز از سرگرد سعدی محمود حسین فرمانده ناحیه‌ی زاخو کردستان به فرمانده الف برای مطلع کردن وی از اقدام حزب دمکرات کردستان برای تهیه‌ی 4000 ماسک گاز است. در تلگرام آمده است که چریک‌ها وقتی در حمله به محل تجمع‌شان از سلاح‌های شیمیایی استفاده شد، از ماسک گاز استفاده کردند. در ادامه‌ی مقاله درباره‌ی ادامه‌ی استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم کرد مناطق شمالی عراق آمده است: حملات شیمیایی علیه غیر نظامیان ادامه دارد. کردها می‌گویند که ارتش عراق در چند روز گذشته بار دیگر به استفاده از سلاح‌های شیمیایی متوسل شده است تا شورشیان کرد را از ارتفاعات کردستان عقب براند. عراق حملات شیمیایی علیه کردها را منکر شده، ولی اکنون کاملاً انکار ناشدنی است که عراق با خونسردی به حملات شیمایی ادامه می‌دهد. (20)

 

دکتر مانوئل دومینگوئز*** نماینده‌ی دبیرکل سازمان ملل متحد که برای بررسی آثار بمب‌باران‌های مکرر شیمیایی در منطقه‌ی حلبچه و روستاهای مرزی شمال غرب ایران و ادعای عراق درباره‌ی استفاده‌ی ایران از گلوله‌های شیمیایی علیه نظامیان عراق در استان سلیمانیه از ایران و عراق بازدید کرده بود، نتایج بازدید خود را از معاینه‌ی مصدومان شیمیایی دو کشور را بدون بازدید از منطقه حلبچه به دلیل اعتراض دولت عراق(21) ، در قالب گزارشی تسلیم دبیرکل این سازمان می نماید. (22)

 

 

اهم موارد درج شده در گزارش نماینده دبیرکل در بازدید از ایران به شرح زیر می باشد:

- بر اساس همان اعلام (بند قبلی) تعداد مردگان و مجروحان بر اثر استفاده از عوامل شیمیایی به‌ویژه در میان مردم غیر نظامی از جمله زنان و کودکان بالا بوده است.

- روستاییان محلی اعم از بیماران معاینه‌شده و کسانی که در مناطق تحت تأثیر عوامل شیمیایی با آن‌ها مصاحبه شد، اظهار کردند که مواد شیمیایی از بمب‌های پرتاب‌شده از هواپیما منتشر شده و در مکان‌های گوناگون که در جدول 3 ذکر شده، پخش گردیده است. طبق گفته‌های برخی از روستاییان، این هواپیماها میراژهایی به رنگ سفید بوده‌اند.

- در روستاهای نودشه و نژمار، اعضای هیئت در اکثر مواقع مجبور بودند از ماسک‌های محافظ استفاده کنند.

- در نودشه در 29 مارس، ما را به محل‌های اصابت 4 بمب خوشه‌‌یی بردند که فقط سبب وارد آمدن خسارات مادی به خانه‌ها شده بود، اما خسارت جانی نداشته است. ترکش یکی از این بمب‌ها را به ما نشان دادند که علامت Cyrillic بر آن حک شده بود.

 

 

چکیده‌ی نظر هیئت تحقیق :

- از 66 مصدوم موضوع این گزارش، 62 مورد دچار ورم ملتحمه، جراحت‌های پوستی ناشی از التهابات پوستی شبیه سوختگی‌های درجه دو، تیرگی پوست، جراحات تاول‌دار گسترده و زخم‌های شبیه سوختگی‌های درجه دو هستند. مصدومان در برخی موارد نیز دچار نارسایی تنفسی و کمبود گویچه‌های سفید خون بودند. با توجه به تمامی علائم موجود می‌توان تأیید کرد که این مصدومان در معرض ایپریت که به گاز خردل معروف است، قرار گرفته‌اند.

 

- چهار نفر از مصدومان (و یکی از کسانی که در معرض دو عامل شیمیایی قرار گرفته بود) تحت تأثیر عامل مختل‌کننده‌ی اعصاب استیل کولین استراسه قرار گرفته‌اند.


- از تعداد مصدومانی که در بیمارستان‌های گوناگون مشاهده شده‌اند و با توجه به اطلاعات دریافتی از کارکنان این بیمارستان‌ها می‌توان تأیید کرد که شدت حملات با عوامل شیمیایی هم از نظر تعداد قربانیان و هم شدت جراحت‌های واردشده در مقایسه با سال‌های گذشته افزایش داشته است. علاوه بر این، مشخص شد که شمار غیر نظامیانی که آسیب دیده‌اند نسبت به تحقیقات قبلی افزایش یافته است.

 

- بر اساس معاینات بالینی که در جمهوری اسلامی ایران انجام شد، می‌توان تشخیص داد که بیماران تحت تأثیر سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته‌اند و بسیاری از آنان غیر نظامی بوده‌اند. اما بر اساس معاینات بالینی انجام‌شده در عراق (شامل 39 مصدوم که پزشک متخصص آنان را معاینه کرده و 72 نفر دیگر نیز که تحت معاینه‌ی سرپایی قرار گرفته‌اند) مشخص می‌شود که همه‌ی مصدومانی که تحت تأثیر سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته‌اند از نیروهای نظامی بوده‌اند.

 

از آنجا که باقی مانده بمبهای شیمیایی منفجر شده وعمل نکرده در منطقه حلبچه و در داخل خاک ایران در معرض دید خبرنگاران و هیئت سازمان ملل قرار گرفت و عراق ناتوان از ارائه حتی یک ترکش بمب در خصوص ادعای استفاده ایران از سلاحهای شیمیایی بود،  تنها دلیل متصور در خصوص مجروح شدن نظامیان عراقی، آسیب دیدن آنها به دلیل استقرار در نزدیکی محل استفاده بمب های شیمیایی می باشد. اظهارات کارشناسان آمریکایی و اسرائیلی در خصوص آسیب وارده به نظامیان عراقی ناشی از استفاده عراق از بمب های شیمیایی تایید کننده این موضوع است. آنتونی کردزمن استاد دانشگاه جرج تاون، در اشاره به استفاده‌ی روزافزون عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه ایران به بیان نظر کارشناسان اسرائیلی و امریکایی در این خصوص می پردازد که گفته اند: ابتدا در سال 1982 عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه ایران استفاده کرد، ولی وزش باد مواد سمی را به سوی نیروهای عراق بازگرداند و ماجرا به جنگ مصیبت مبدل شد. (23) 
 

پایان رسوایی تبلیغاتی عراق به محکومیت این کشور در قطع‌نامه صادره توسط پارلمان اروپا - متشکل از نمایندگان کشورهای عضو جامعه‌ی اقتصادی اروپا- ختم می شود. به گزارش رادیو بی‌بی‌سی، در قطع‌نامه‌ی شدیداللحن پارلمان اروپا از این که عراق با استفاده از سلاح‌های شیمیایی، خشونت جنگ را به‌خصوص در جریان بمب‌باران‌های حلبچه بی‌اندازه افزایش داده، ابراز انزجار می شود. در این قطع‌نامه آمده است: بنا به گزارش‌های مختلف، نزدیک به پنج هزار و پانصد نفر در این بمب‌باران‌ها جان خود را در حلبچه و اطراف آن از دست دادند. قطع‌نامه‌ی پارلمان اروپا می‌گوید: نشانه‌هایی در دست است که عراق دست به سیاستی زده است که نتیجه‌ی آن جنگی برای نابودی کردهای عراق است. (24) 

 

در پایان سناریوی تبلیغاتی حکومت بعث عراق، سیاستمداران عراقی که در جنگ تبلیغاتی علیه ایران شکست خورده اند، دست به فرافکنی زده و آمادگی عراق را برای توقف استفاده از سلاحهای شیمیایی را مشروط به موافقت ایران با  توقف استفاده از سلاح‌های شیمیایی می نمایند. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از سازمان ملل، وسام الزواوی معاون وزیرخارجه عراق که پس از دومین روز گفت و گوهایش با دبیرکل سازمان ملل با خبرنگاران صحبت می‌کرد، افزود: ایران نیز از سلاح‌های سمی استفاده کرده است و ما پیشنهاد کرده‌ایم معاهده‌یی را امضا کنیم که در آن دو طرف ز خود به همه‌ی ‌توافق‌نامه‌های بین‌المللی و کنوانسیون‌ها را مورد تأکید قرار دهند. (25) 

 

روزنامه‌ی کویتی القبس به نقل از یک مقام حکومت عراق می نویسد: بغداد هیچ قانونی را در زمان جنگ محترم نمی‌شمارد و برای پیروزی در جنگ باید از هر وسیله‌ی ممکن از جمله راه انداختن جنگ میکروبی و بمب‌های هسته‌‌یی استفاده کرد. این مقام عراقی که نامش فاش نشده، گفت: چه فرقی می‌کند انسان با ترکش موشک جان خود را از دست بدهد یا سلاح‌های میکروبی یا اتمی. کشتن با هر وسیله‌ی ممکن برای دفاع از خود، بخشی از حاکمیت یک کشور محسوب می‌شود.(26) 


پاورقی

* ایران در ۵ نوامبر ۱۹۲۹ و عراق در ۸ سپتامبر ۱۹۳۱ به این پروتکل پیوستند.

** کارشناسان وزارت دفاع آمریکا در حالی این ادعا را مطرح نمودند که تصاویر پخش شده در رسانه های غربی به خوبی بیانگر استقبال مردم منطقه حلبچه از رزمندگان ایرانی بود و بمباران شیمیایی منطقه، بعد از تصرف حلبچه و حضور نیروهای نظامی ایران صورت گرفته است ، نه قبل از آن که بخواهد با هدف تسهیل پیشروی نیروهای ایرانی باشد.

*** این پزشک که دارای درجه‌ی سرهنگی در ارتش اسپانیا و متخصص جراحت‌های ناشی از سلاح‌های اتمی، میکروبی و شیمیایی و همچنین متخصص طب پیش‌گیری در دانشگاه مادرید است، به هم‌راه آقای جیمز هالگر کارشناس ارشد دبیرخانه‌ی سازمان ملل متحد در این گزارش 20 صفحه‌‌یی مباحث گوناگونی از جمله حیطه‌ی اختیارات، اسناد، روش تحقیق، جنبه‌های تحقیقات از نظر پزشکی و اطلاعات کلی، خلاصه‌ی یافته‌ها و نتایج تحقیقات را به هم‌راه چند ضمیمه بیان کرده‌اند. در گزارش کارشناسان سازمان ملل اطلاعات جامعی درباره‌ی تحقیقات هیئت اعزامی سازمان ملل در جمهوری اسلامی ایران با اشاره به جنبه‌های پزشکی بازدید که شامل تعداد مصدومان معاینه‌شده در مراکز درمانی ایران، عوامل شیمیایی استفاده‌ شده، آثار و علائم جسمانی ایجادشده به دلیل مواجه شدن با عوامل شیمیایی در مصدومان و برخی موارد دیگر می‌باشد، درج شده است.

1.  خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 19، 19 /1 /1367، صص 30 ـ 29، روزنامه واشنگتن پست ، 18 /1 /1367.

2. منبع پیشین.

3. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 4، 4 /1 /1367، ص  8، لندن، 2 /1 /1367.

4. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 4، 4 /1 /1367، صص 27 و 37 ـ 36، ، خبرگزاری آسوشیتدپرس، 3 /1 /1367.

5. مأخذ 4، ص 26، تهران، 3 /1 /1367؛ و ـ سند شماره 212801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن روزانه سیاسی، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، شماره 4/6، 15 /1 /1367، ص 10.

6. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 8، 8 /1 /1367، صص 21 ـ 20، رادیو امریکا، 7 /1 /1367؛ و ـ واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 8 /1 /1367، صص 8 ـ 6.

7. واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 15 /1 /1367، صص 11 ـ 10، رادیو صدای آمریکا.

8. روزنامه‌ی اطلاعات، 15 /1 /1367، ص 14.

9. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 17، ص 11، تهران، 16 /1 /1367.

10.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 16، صص 4 ـ 3، تهران، 15 /1 /1367.

11.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 17، ص 11، تهران، 16 /1 /1367.

12.مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ترجمه‌ی محمدعلی خرمی، جلد 8، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1389، صص 165 ـ 163.

13. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 18، 18 /1 /1367، ص 15، سازمان ملل ـ خبرگزاری کویت، 17 /1 /1367.

14.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 20، 20 /1 /1367، ص 10، بغداد ـ خبرگزاری عراق، 19 /1 /1367.

15.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 17، صص 29 ـ 28، تهران، 16 /1 /1367.

 16.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 24، 24 /1 /1367، ص13، وین ـ خبرگزاری فرانسه، 22 /1 /1367؛ و ـ همان، ص 12، لندن ـ خبرگزاری رویتر، 23 /1 /1367.

17. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 17، صص 29 ـ 28، تهران، 16 /1 /1367.

18.خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 24، 24 /1 /1367، ص 12، پاریس ـ یونایتدپرس، 23 /1 /1367.

 19.اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه‌ی بررسی مطبوعات جهان، شماره 1309، 29 /1 /1367، صص 16 ـ 15.

20.مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ترجمه‌ی محمدعلی خرمی، جلد 8، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1389، صص 179ـ 178-175.

21. منبع شماره 17

22. سند شماره 212818 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش مستقیم، وزارت خارجه، شماره 21/6، 12 /2 /1367، صص 5 ـ 1

23. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 18، 18 /1 /1367، صص 27 ـ 25، رادیو امریکا، 16 /1 /1367

24. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 27، 27 /1 /1367، صص 10 ـ 9، رادیو بی‌بی‌سی، 26 /1 /1367.

25. سند شماره 406048 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد تبلیغات جنگ شورای عالی دفاع به مسئولین کمیته‌های تبلیغات جنگ سراسر کشور، 24 /1 /1367، ص 2-1.

26. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه‌ی گزارش‌های ویژه، شماره 17، ص 4، کویت، 16 /1 /1367.

عکس‌های مرتبط: 
دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید