مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

از روایت معیوب تا روایت مطلوب

چاپلینک ثابت

به نظر می‌رسد روایت‌هایی که در یادمان‌های راهیان نور ارائه می‌شود، با مطالعه و تحقیق و نیز دقت نظر بیشتر قابلیت تقویت و نیل به یک روایت مطلوب را دارند و مواردی مانند روایت ناقص، روایت یگانی/محلی/فردی، ضعف و حماقت دشمن، اشباهات تاریخی و جغرافیایی و تعبیر وارونه جنگ مردمی می‌تواند روایت را به یک روایت معیوب تبدیل نماید.

 

در زیر به اختصار به توضیح هر یک از این موارد می‌پردازیم:

 

روایت ناقص

 

برخی راویان به محورهای یادمان‌ها توجه نمی‌کنند.

 

روایت یگانی / محلی / فردی

 

هرچند توجه به تعلقات و وابستگی‏‌های محلی مخاطبان به جذابیت روایت کمک می‏‌کند و شرکت‏‌کنندگان در برنامه‏‌های راهیان نور معمولاً به روایت‏‌هایی که نام‏‌ها و نشان‏‌های آشنا در آن بیابند علاقه و توجه بیشتری نشان می‏‌دهند، فروکاستن یک عملیات بزرگ و ملی به یک یگان یا یک نیرو به قیمت نادیده‏‌گرفتن نقش دیگر یگان‏‌ها و نیروها، اجحاف در روایت است. بعضاً راویان در پرداختن به شرح اقدامات یگان‏‌هایی که قرابت‏‌های محلی یا صنفی با آن‌ها دارند اهتمام می‏‌ورزند و دراین‌میان نقش دیگران را نادیده می‏‌انگارند.

 

ضعف و حماقت دشمن

 

در برخی از روایت‏‌ها راوی بدون آنکه به پیامد و نتیجه بیان خود توجه داشته باشد، دشمن را ضعیف و احمق توصیف می‏‌کند. درحالی‏‌که براساس اسناد و مدارک موجود، افسران و تصمیم‏‌گیران نظامی رژیم بعثی عراق از زبده‏‌ترین عناصر نظامی به شمار می‏‌رفتند؛ ضمن اینکه در طول جنگ از مشاوره‏‌های بهترین مستشاران نظامی دنیا بهره‏ می‏‌بردند.

 

اشتباهات تاریخی و جغرافیایی

 

ازجمله مواردی که رعایت‌نکردن آن از قوت و اعتبار روایت می‏‌کاهد و درنتیجه تأثیرگذاری آن را کاهش می‏‌دهد، دادن اطلاعات اشتباه تاریخی و جغرافیایی است. اهمیت بیان صحیح اطلاعات تاریخی و جغرافیایی با توجه به پیشرفت‏‌های فناوری و دسترسی آسان مخاطبان به اطلاعات صحیح، بیش از پیش اهمیت خود را نشان می‏‌دهد. حاضران با یک جستجوی ساده اینترنتی صحت اطلاعات را بررسی کرده، متوجه اشتباه راوی خواهند شد. در چنین وضعیتی سایر گفته‏‌های راوی نیز هرچند صحیح و دقیق، مورد تردید قرار می‏‌گیرد.

 

تعبیر وارونه جنگ مردمی

 

تردیدی وجود ندارد که جمهوری اسلامی ایران در جنگی نابرابر مقابل عراق قرار گرفته بود. در این جنگ دشمن در سطح گسترده‏‌ای مورد حمایت‏‌های مالی، نظامی و سیاسی بین‏‌المللی قرار داشت؛ درحالی‌که ایران برای تأمین ملزومات اولیه جنگ دچار مشکلات اساسی بود. در چنین وضعیتی فرماندهان و رزمندگان ایرانی در چارچوبی خارج از قواعد نظامی کلاسیک، جنگ را اداره کرده، پیش می‏‌بردند. بدیهی است در چنین رویکردی به جنگ که می‏‌توان از آن به جنگ مردمی تعبیر کرد، برخی ابتکارات، خلاقیت‏‌ها و روش‏‌های ابداعی جایگزین تجهیزات و امکانات نظامی می‏‌شود. اما این رویکرد به‌هیچ‏‌وجه منافی عقلانیت و تدبیر نیست. باوجوداین، در برخی از روایت‌ها راویان برای توصیف جنگ مردمی و بیان جلوه‏‌هایی از آن، ضمن اینکه اغراق‏‌ها و بعضاً تحریفاتی را وارد روایت می‏‌کنند، تعبیری وارونه از آن ارائه می‏‌کنند که نه‏‌تنها بیان‏‌کننده گوشه‏‌هایی از عظمت و شکوه حماسه‏‌های فراوان جنگ مردمی نیست، بلکه سبب استخفاف رزمندگان و نفی تدبیر و عقلانیت در جنگ است.

 

این مطلب برگرفته از مقاله «از روایت معیوب تا روایت مطلوب» در فصلنامه نگین ایران شماره 56 است که در انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به چاپ رسیده است.

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - آثار مرکز
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید