اصول استراتژی ایران برای مقابله با تجاوز عراق

چاپلینک ثابت
دلایل ادامه جنگ از نظر فرمانده وقت سپاه

 

عقب نشینی سراسری عراق از بخشهایی از خاک ایران پس از آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد 1361 ، این تصور عمومی را ایجاد نمود که جنگ به پایان خود نزدیک شده است و این تصور تاکنون منشاء این سوال گردید چرا بعد از آزادسازی خرمشهر جنگ به پایان نرسید؟

 

امروزه در پاسخ به این سوال*، موارد زیر به عنوان اهم دلایل ادامه جنگ ذکر می شود:

1. با وجود عقب‌نشینی سراسری از بخش‌هایی از خاک ایران، عراق همچنان مناطق استراتژیک و مهمی همچون نفت‌شهر، ارتفاعات حمرین و دامنه شرقی آن و جبل فوقی ، چم‌سری وچم‌هندی، ارتفاعات آق‌داغ و چندین نقطه دیگر از خاک ایران را همچنان در اشغال خود نگاه داشت.

2. عدم ارائه پیشنهاد جامع صلح و تاکید بر برقراری آتش‌بس صرف.

3. تسلط عراق بر شهرها و مناطق مسکونی مرزی و تداوم حملات و آتش‌باری بر روی این مناطق.

4. تردید جدی در خصوص عدم صداقت رهبران سیاسی عراق در برقراری صلح پایدار و استفاده از زمان به منظور تقویت دوباره ماشین جنگی صدام و تکرار اقدامات تجاوزکارانه.

5. بلاتکلیفی موضوع خسارات وارده ناشی از تجاوز عراق به ایران.

 

اما در حال حاضر و با گذشت سالها از شروع و پایان جنگ تحمیلی، پاسخ‌گویی به این سوال با استفاده از دیدگاه‌ها و نظرات مطرح شده در زمان خود جایگاه خاصی در اقناع کردن مخاطب دارد. دیدگاه‌ سیاسیون و فرماندهان وقت دفاع مقدس از این جهت مناسب طرح و بازنشر می باشد که مخاطبین به خوبی با نظرات مطرح شده در آن زمان آشنا شده و واقعیات و فضای حاکم بر جامعه آن‌زمان را به خوبی درک خواهند نمود.

 

یکی از این دیدگاه‌های طرح شده در آن‌زمان، نظر فرمانده برجسته دفاع مقدس، محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران می باشد. فرمانده وقت سپاه در تاریخ 21 تیرماه 1361، به فاصله چند روز قبل از شروع عملیات رمضان در جمع مسئولان قرارگاه کربلا و فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده در عملیات، استراتژی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با دشمن بعثی و دفع تجاوز را تشریح و دلایل تداوم جنگ تحمیلی را بیان می نماید.

 

ایشان ابتدا به اصول استراتژی جمهوری اسلامی در مقابله با تجاوز اولیه دشمن بعثی پرداخته و بر تداوم استراتژی اتخاذ شده به دلیل استمرار تصرف بخش‌هایی مهمی از خاک ایران و عدم تامین شهرها و مناطق مرزی تاکید می نماید. در ادامه ایشان به نحوه تصمیم گیری در خصوص ورود به خاک عراق و دلایل اتخاذ این تصمیم در عالی‌ترین سطح سیاسی در جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.

 

به لحاظ ارزش استنادی اسناد دفاع مقدس در روشن نمودن زوایای گوناگون دفاع مقدس، بخش‌های مرتبط از سخنرانی فرمانده وقت سپاه با موضوع " چرایی ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر" به شرح زیر در تارنمای مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، درج و بازنشر می شود:

 


 

محسن رضایی" فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، امروز در یک سخنرانی در جمع مسئولان قرارگاه کربلا و فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده در عملیات رمضان، با بیان اصول کلی استراتژی نظامی ایران پس از عقب‌نشینی نیروهای عراق، دربارة دلایل تصمیم ایران برای ورود به خاک عراق و نیز دلایل و اهداف عملیات نظامی ایران در خاک دشمن در آیندة نزدیک، توضیحاتی داد. وی همچنین دلایل حملة رژیم اشغالگر قدس به لبنان و دلایل حضور ایران در لبنان را تشریح کرد و در پایان موضع ایران دربارة هیئت‌های میانجی‌گری بین‌المللی در اوضاع کنونی را تشریح کرد.

 

فرمانده سپاه درباره اصول کلی استراتژی نظامی ایران پس از عقب‌نشینی نیروهای عراقی از خاک ایران، گفت: «اصول کلی استراتژی نظامی ایران از ابتدای تجاوز عراق به ایران بر این اساس استوار بود که ما باید ابتدا نیروهای دشمن را منهدم نموده، تمام سرزمین‌های اشغالی را آزاد سازیم و پس از آن با تداوم عملیات‌های تهاجمی با دست‌یابی به برتری نظامی در موقعیت دفاعی قابل قبولی قرار بگیریم تا بتوانیم ضمن دفاع از سرزمین خود، با استفاده از برتری توان نظامی خود، رژیم متجاوز را تنبیه کنیم.»

 

وی در تشریح حاکم بودن این استراتژی در عملیات‌های گذشته ایران، گفت: «براساس قسمت اول این استراتژی، ما با انجام عملیات‌های متعدد با سرعت و موفقیت به هدف اول خود یعنی آزادسازی سرزمین‌های اشغالی دست یافته‌ایم، ولی با توجه به این‌که هنوز قسمت‌هایی از خاک ایران در اشغال عراق بوده و شهرها و روستاهای مرزی ما زیر آتش توپخانه آنان قرار دارد، بنابراین، امنیت کشور ما به‌طور کامل تأمین نیست و عملاً جنگ ما تمام نشده و استراتژی نظامی ایران همچنان بر اساس همان استراتژی اولیه تداوم خواهد داشت.»

 

محسن رضایی در ادامه سخنان خود، دربارة دلایل تصمیم مقامات ایران برای ورود به خاک عراق و نیز دلایل و اهداف تصمیم ایران برای انجام دادن عملیات نظامی در خاک عراق در آینده نزدیک، گفت:

«حدود دو، سه ماه پیش هم‌زمان با طرح‌ریزی برای عملیات بیت‌المقدس، خدمت امام رسیدیم و گفتیم که به منظور تأمین کامل امنیت کشور و دفع تجاوز باید علاوه بر آزادسازی مناطق و شهرهای اشغالی، به خاک عراق نیز وارد شویم و دشمن را تحت فشار قرار دهیم،

ولی امام فرمودند "نه، چه لزومی دارد؟"

ولی وقتی ما دلایل خود را به امام ارائه دادیم و گفتیم که اگر ما بخواهیم از کشور دفاع بکنیم، باید درجایی پدافند و دفاع کنیم که نیروهای ما هرروز نگران و مضطرب از حمله دشمن نباشند،

امام فرمودند که "اگر مطلب این‌طوری هست، خوب، این یک حرف درستی است و ما برای دفاع باید تا آن‌جایی که اطمینان هست، پیش برویم و در این مسیر هم هر تعدادی بکشیم و هرتعدادی کشته شویم، هیچ مسئله‌ای نیست و این را خدا حکمش را داده و این مسئله‌ای نیست. اما نگرانی من برای این است که نکند شما در جایی بروید که به دفاع و پدافند ارتباطی نداشته باشد."

اما اخیراً با عقب‌نشینی عراق و توطئه جدید صدام، امام مصرّ شدند به این‌که "قبل از این‌که امریکا و صدام دست و پای‌شان را جمع و جور کنند، شما باید حرف نهایی خودتان را در منطقه و دنیا بزنید."»

 

 

فرمانده کل سپاه افزود:

«اخیراً و از ده، پانزده روز قبل از اشغال لبنان توسط اسرائیل، توطئه جدیدی به رهبری امریکا در منطقه شروع شده‌است: هیگ وزیرخارجه امریکا قبل از اشغال لبنان در مصاحبه‌ای گفته‌بود که امریکا در روزها و هفته‌های آینده به سه مسئله در خاورمیانه پایان‌خواهد داد: اول، حل مسئله فلسطینی‌ها؛ دوم، حل مسئله خلیج فارس؛ سوم، به پایان بردن جنگ ایران و عراق.

به اعتقاد ما، ایران یکی از هدف‌های اصلی این توطئه‌است؛ یعنی اسرائیل با حمله به لبنان و کشتن شصت، هفتاد هزار نفر مسلمان در لبنان و تحت‌الشعاع قرار دادن جنگ ایران و عراق، این فرصت را برای صدام فراهم آورده‌است که به بهانه جنگ با اسرائیل، از گرداب جنگ ایران و عراق بیرون آید و به بهانة عقب‌نشینی به مرزهای بین‌الملل، نیروهای ما را برای مدت‌ها پشت مرز نگه دارد و شهرها و روستاهای ما زیر آتش توپخانه‌اش باشد و زمانی هم که توانست، با همکاری منافقین و امریکا اقدام به حمله به ایران کند.»

وی افزود: «چنانچه در شرایط کنونی، ما دست روی دست بگذاریم و اقدام جدی انجام ندهیم، به اجرای توطئه دشمن کمک کرده‌ایم. توطئه اخیر با طراحی امریکا، کمک و اقدام جدی اسرائیل و موافقت شوروی صورت گرفته‌است و امریکا درصدد.است برای اجرای این توطئه، کشورهای عربی منطقه را نیز با خود همراه کند.»

 

 

محسن رضایی دربارة علل و اهداف ایران در عملیات آینده، همچنین افزود:

«اولین هدف عملیات آینده ایران، به شکست کشاندن توطئه‌ای است که برای نجات صدام طراحی شده و می‌خواهند نیروهای ما را در 800 کیلومتری مرز بین‌الملل نگه دارند و جنگ را فرسایشی کنند و مجدداً به ایران حمله کنند.

 

هدف دوم این است که ما به تکلیف شرعی خود عمل کنیم؛ به این معنی که در حال حاضر بسیاری از شهرها و روستاهای مرزی ما علی‌رغم عقب‌نشینی عراق از قسمت‌هایی از خاک ایران، زیر آتش توپخانه ارتش عراق قراردارد و ما هرروز متحمل خسارات مالی و تلفات جانی زیادی می‌شویم و دفاع در برابر این وضعیت شرعاً برای ما واجب است و ما نمی‌توانیم این وضعیت را تحمل کنیم و باید از امنیت در داخل مرزهای خود اطمینان حاصل کنیم.

 

دلیل سوم ما برای انجام عملیات در آینده این است که رژیم متجاوز عراق را به صورت جدی تنبیه کنیم تا در آینده نه تنها رژیم عراق که هیچ کشور دیگری در منطقه و در دنیا جرأت تجاوز به خاک ایران را نداشته باشد و در شرایط کنونی ما باید این قدرت و اعتبار را برای خود به وجود بیاوریم و اگر متجاوز را تنبیه نکنیم، فردا شوروی نیز به کشور ما چشم طمع خواهد دوخت. همین الان که ما در مقابل عراق برتری نظامی داریم، میگ‌های شوروی برای رفتن به افغانستان به مرز ما تجاوز می‌کنند وای به روزی که ما متجاوز را تنبیه نکنیم.

 

در زمان بنی‌صدر وقتی سازمان ملل طرح استقرار نیروی حافظ صلح بین نیروهای ایران و عراق را مطرح کرد و بنی‌صدر آن را پیش امام برد، امام فرمودند که"ما این طرح را نمی‌پذیریم. ما تا این ملت را داریم باید پیش برویم و دشمن را از خاک خود بیرون کنیم. مگر ما با عراق کاری داشتیم. دولت عراق به خاک ما تجاوز کرد و حالا نیز باید چنان سیلی‌ایی به او بزنیم که دیگر از جایش بلند نشود." حالا نیز ما معتقدیم اگر متجاوز را تنبیه نکنیم، هیچ ضمانتی وجود ندارد که کشورهای دیگر به سرزمین ما چشم طمع نداشته باشند.

 

دلیل چهارم ما نیز برای ادامة نبرد این است که ما برای دفاع از اسلام و دفاع از امت خودمان مجبور هستیم که با اسرائیل درگیر شویم و تا زمانی که رژیم بعث در عراق سر کار است، ما هیچ کاری نمی‌توانیم با اسرائیل انجام دهیم اما اگر به امید خدا دولت صدام از بین برود، راه برای مبارزه با اسرائیل باز خواهد شد.»

 

فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قسمت پایانی سخنرانی خود، موضع ایران  در اوضاع کنونی در برابر هیئت‌های میانجی‌گر بین‌المللی را تشریح کرد:

«ما همیشه در این رابطه صادقانه برخورد کرده‌ایم، حتی با خود عراق نیز با صداقت برخورد کرده‌ایم، حتی در شرایط کنونی که برتری نظامی با ما است و هیچ ملت دیگری جز ملت ایران حاضر نیست با دشمن خود این‌گونه صادقانه برخورد کند. ولی امام در آخرین سخن‌رانی خود فرمودند که اگر هیئتی بیاید که مورد قبول دو طرف باشد، آن را می‌پذیریم و این اولین باری بود که امام این حرف را زد.

 

تا حالا هم سه‌بار هیئت‌ها نامه نوشتند به آقای خامنه‌ای و گفتند که شما بیایید عربستان تا صدام نیز به عربستان بیاید و با هم صحبت کنید، و خود این توطئه‌بود. به‌هرحال، ما از رفت‌وآمد هیئت‌های میانجی نتیجه نگرفته‌ایم و مصمم شده‌ایم تا عملیات جدیدی را علیه عراق آغاز کنیم و امروز نیز روز آخر است و امیدواریم که به فضل خدا، امشب و فردا شب که شب قدر است ملائکه خدا که بر زمین نازل می‌شوند، پیروزی‌های بزرگ‌تر از فتح‌المبین و بیت‌المقدس را برای رزمندگان ما به ارمغان آورند.»

 


پانوشت

* در این خصوص به ویژه نامه منتشره در تارنمای مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس با عنوان "چرایی و دلایل ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر" مراجعه شود.

http://defamoghaddas.ir/fa/taxonomy/term/2765

منبع

- سند شماره 3717، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نوارپیاده شده سخنرانی محسن رضایی، 1361/4/21، صص1تا11.

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش
اخبار- فرماندهان دفاع مقدس

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



01 آبان

روزشمار اسناد سازمان ملل



01 آبان

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران