انتخاب «14 فرمانده جایگزین»

چاپلینک ثابت
مروری بر پیشتاز بودن فرماندهان سپاه در عرصه نبرد

 

نادر نوروزشاد

"فرمانده جایگزین" به کسی گفته می شود که در صورت شهادت یا مجروحیت فرمانده فعلی به جای او فرماندهی را بر عهده می گیرد. معمولا هر لشکر دارای یک فرمانده و یک قائم مقام است. در صورت بروز حالت اضطراری و نبودن قائم مقام، معاون طرح و عملیات ، یا یکی از فرماندهان تیپ ها، به جای فرمانده لشکر سکان هدایت یگان را بر عهده می گیرد.

 

اما این که یک لشکر سپاه، پیش از آغاز عملیات، «14 فرمانده جایگزین»! به نیروها معرفی می کند، چه معنایی دارد؟ گرچه این اتفاق استثنایی در تیپ 10 سیدالشهداء رخ داده است ؛ اما کلیت آن به معنای اقدامات آمادگی برای فرماندهی جایگزین در اکثر یگانهای سپاه رایج بوده است.

 

علی فضلی، فرمانده لشکر 10 سیدالشهداء، می گوید: «در جریان عملیات والفجر 8، چهارده فرمانده جایگزین به نیروها معرفی کردیم که در صورت مجروح شدن یا شهادت هریک از آنان، دیگری به جای او بنشیند»

وی پس از بیان این مطلب، به مساله حیرت انگیز دیگری اشاره می کند و می گوید: «تمام این 14 نفر در جریان عملیات فاو، یا زخمی شدند و یا به شهادت رسیدند! و من وقتی که دوباره از بیمارستان به لشکر برگشتم، هیجدهمین فرمانده بودم»!

 

صرف نظر از بُعد حماسی این اقدام – که در جای خود به آن دوباره خواهیم نگریست- انتخاب 14 فرمانده پی در پی، در یکی از یگانهای مانوری سپاه،  نشان از چند نکته بسیار مهم مدیریتی دارد که باید به عنوان تجربه مهم دفاع مقدس به آن توجه شود.:

 

  1. نیروها و مسئولین یگان با معرفی فرماندهان جایگزین می فهمند که خطر بزرگی در پیش است و نباید با شهادت دوستان و نزدیگان و فرماندهان، میدان نبرد را ترککرده،  و صحنه را به جولان دشمن بسپارند
  2. یگان دارای این پتانسیل و توان بالقوه است که تعداد نفرات زیادی را برای هدایت یگان در شرایط اضطرای بتوان از دل آنها انتخاب نمود.
  3. فرمانده یگان که تصمیم به انتخاب فرماندهان جایگزین می گیرد، طبعا به یکباره چنین تصمیمی را اتخاذ نمی کند، بلکه از پیش اقدام به شناسایی و تربیت نیروهایی برای این منظور می کند.
  4. هم چنین فرمانده باید ترفندهای اصلی مدیریت و  فرماندهی را به این نفرات آموزش داده باشد و تا اندازه ای برای واسپاری چنین مسئولیت مهمی به این نفرات، اطمینان و اعتماد داشته باشد.
  5. فرمانده از معرفی افراد توانمند، حتی در حد جایگزینی خود، هراسی نداشته باشد و حسادتی نسبت به دیگران در خود احساس نکند.
  6. آنها را با حفظ مسائل امنیتی و رعایت حیطه بندی حفاظتی، در جریان تصمیم گیری های مهم و نقاط عطف قرار دهد.
  7. فرماندهی در سپاه، با خطراتی بیش از رزمندگی روبرو است! چنانچه درصد خسارات جانی را در فرماندهان سپاه نسبت به رزمندگان محاسبه کنیم، قطعا با توجه به تعداد اندک فرماندهان، خسارات جانی وارد بر آنها به مراتب بیشتر از سایر نیروها بوده است.
  8. مشهور است که در بین فرماندهان یگان های سپاه در دوران دفاع مقدس، یک استراتژی مدیریتی حاکم بوده است : آنها به نیروهای تحت امر نمی گفتند: برو جلو! بلکه می گفتند: بیا جلو!
  9. فرماندهان یگانهای سپاه می دانستند که در یک عملیات، احتمال شهادت و مجروحیتشان بسیار بالا است.
  10. سپاهیان و نیروهای بسیجی، می دانستند که فرمانده آنان، بیش از خودشان در معرض خطر است، پس به او احترام می گذاشتند و او را از صمیم قلب دوست داشتند. این امر به افزایش نفوذ کلام و دستور فرمانده منجر می شد.
  11.  اطاعت پذیری و انضباط سازمانی در یگان باید به حدی باشد که علاوه بر رابطه قلبی بین نیروها و فرماندهی، روی کار آمدن فرمانده جدید باعث فروپاشی یگان نشود.
  12. شایسته سالاری معیار اصلی فرماندهی در یگان های سپاه بود و این شایستگی در صحنه عمل، به ظهور می رسید. به گونه ای که بسیاری از فرماندهان منتخب، بسیجی بودند و در عین حال سپاهیان از آنان با کمال میل فرمان می بردند.
  13. تکلیف مداری، بُعد دیگر این ماجرا است. همه، از فرمانده تا نیروها، به انجام بهتر تکلیف خود می اندیشند، و ایستادگی و عدم ترک صحنه نبرد، به عنوان بزرگترین تکلیف شناخته می شود. پیروزی در این شرایط، به مثابه «... و اخری تحبونها» ( دستاورد دیگری که آن را دوست دارید) مطرح است!
  14. نیروها به خوبی تفاوت بین سلیقه ها، اخلاق، روش، و توانمندی افراد مختلف را درک می کردند، اما برای حفظ یگان و ادامه ماموریت، از هرگونه برخورد منفی و سلبی نسبت به فرماندهان جدید ( در صحنه عملیات) خودداری می کردند.
  15. نفراتی که در چنین سازمانی تجربه فعالیت دارند، و از یک سو با شهادت و خطر روبرو هستند و از سوی دیگر با مسئولیت پذیری، و از سوی سوم با اطاعت و هماهنگی عملی...هرگز نمی توانند در ساختارهای سیاسی که بنای آن عمدتا بر اساس اهداف و روابط دیگری استوار شده، خود را تابع و پیرو افرادی کنند که ...

 

دسته بندی اخبار: 
یادداشت

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



02 بهمن

روزشمار اسناد سازمان ملل



02 بهمن

آخرین نشریه:

شماره 53 نگین ایران