مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

این چهار ستون پیروزی و تمدن‌سازی

چاپلینک ثابت
تأملی کوتاه در مفاهیم«معرفت، معنویت، مقاومت و مجاهدت» در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای؛

حبیب مهرجو محقق، نویسنده و پژوهشگر در عرصه دفاع مقدس طی یادداشتی باعنوان این چهار ستون پیروزی و تمدن‌سازی؛ تأملی کوتاه در مفاهیم«معرفت، معنویت، مقاومت و مجاهدت»در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای (با تأکید بر بیانات و رهنمودها پیرامون دفاع مقدس و بیانیه گام دوم) نوشت:


بیانیه گام دوم به‌عنوان سندی مهم و راهبردی به تبیین دستاوردهای 40سال ایستادگی و پیشرفت در دل چالش‌ها و بحران‌ها به‌عنوان گام اول انقلاب اسلامی و ترسیم چشم‌اندازهای آینده نظام اسلامی، به‌عنوان گام دوم پرداخته است. بامطالعه جزئیات این بیانیه و نیز سایر سخنرانی‌ها و رهنمودهای رهبر ‌معظم ‌انقلاب به‌ویژه درباره دوران دفاع مقدس به این نکته پی می‌بریم که در هندسه معرفتی ایشان چهار مفهوم اساسی و سرنوشت‌ساز وجود دارد که عبارت‌اند از«معرفت، معنویت، مقاومت و مجاهدت».البته این مفاهیم همراه با واژه‌های مشتق از آن‌ها و نیز صفت‌های قابل‌حمل بر هر کدام-که به آن مفهوم یک روح معنایی با پوشش گسترده عملیاتی می‌دهد- مدنظر هستند. به‌عنوان نمونه معرفت شامل انواع علوم و دسترسی‌ به فناوری‌های روز دنیا در تمام رشته‌های دانشگاهی یا حوزوی است. یا در مفهوم جهاد، تلاش و جانبازی و ابتکار در همه عرصه‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی، اجرایی و... مطمح‌نظر است.


این چهار مفهوم و مشتقات آن‌ها بارها و بارها و شاید بتوان گفت در اغلب سخنرانی‌ها و بیانیه‌ها موردتوجه رهبری قرارگرفته‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی امکان برشمردن این عناوین در این مجال کوتاه فراهم نیست اما می‌توان گفت توجه ویژه به ابعاد گوناگون این چهار مفهوم کلیدی، چکیده و عصاره اصلی‌‌ترین دیدگاه‌های معظم له است. به‌عنوان‌مثال از همان آغاز جنگ تحمیلی و پس از پذیرش قطعنامه، رهبری برای توصیف آن دوران پرشکوه در اغلب سخنرانی‌هایشان از این مفاهیم به‌ویژه درباره«رزمندگان و فرماندهان»و «ملت ایران» به‌عنوان «شاه‌کلیدهای حماسه‌سازی» در توقف و تنبیه ارتش متجاوز عراق استفاده کرده‌اند. پس از هشت سال دفاع مقدس نیز حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با عناوینی همچون«آثار گرانبهای دفاع مقدس»،«صفات و خصلت‌های والا»،«فرهنگ‌های پسندیده و ممتاز»،«مظاهر برترین صفات»، «حقایق معنوی»،«روح مناعت و مقاومت»،«ارزش‌های حماسه دفاع مقدس» و... سعی در زنده نگاه‌داشتن این مفاهیم و ارزش‌ها داشته‌اند؛ سعی و کوششی که در این تک جمله تبلور تمام یافته است که:«زنده نگه‌داشتن یاد شهدا کمتر از شهادت نیست.» در بیانیه گام دوم نیز ایشان با مرور مراحل طی شده انقلاب تا حال حاضر توسط ملت مسلمان ایران، انقلاب اسلامی را یک «نهضت بزرگ دینی» و «معنوی» برشمرده‌اند که «دین و دنیا را در کنار هم» مطرح کرده و با «مقاومت» اسلامی و «مجاهدت» هیچ‌گاه به «آرمان‌هایش خیانت نکرده و نمی‌کند» و مهم‌ترین هدف آن تمدن‌سازی و عرضه هدیه الهی «معنویت» به تمام ملت‌هاست. تحت تأثیر روحیات و خصایص برآمده از دل همین مفاهیم است که انقلاب با «صراحت و شجاعت در برابر زورگویان و گردن‌کشان» عالم ایستادگی کرده و به دفاع از «مظلومان و مستضعفان» پرداخته است. شعارهای جهانی انقلاب یعنی آزادی، اخلاق، معنویت، عدالت، استقلال، عزت، عقلانیت و... نیز با تأسی به این خصلت‌های چهارگانه انتخاب‌شده و همین امر نیز دلیل ماندگاری آن است. مقام معظم رهبری معتقدند «مقاومت» برای تحقق این شعارها و «قدرت عظیم ایمان و انگیزه این ملت و رهبر(ان) آسمانی آن» در جهان معاصر منجر به تقابل دوگانه «اسلام –به رهبری ایران- و استکبار» شده است. با این اوصاف می‌توان ادعا کرد که در بیشتر موارد، همین چهار مفهوم بنیادین، محمل و بستر ظهور و بروز دستاوردها و نتایج ارزشمند برای بشریت به پشتوانه انقلاب اسلامی شده است.


رهبری در بخشی دیگر از بیانیه گام دوم معتقدند پافشاری بر این اصول در چهل‌ساله گذشته موجب «جهادهای بزرگ و افتخارات درخشان و پیشرفت‌های شگفت‌آور» در ایران اسلامی شده است که نتیجه «مدیریت‌های جهادی الهام گرفته از ایمان اسلامی» است. برکات انقلاب نیز که در هفت سرفصل به آن‌ها اشاره رفته است (مسائلی از قبیل ثبات و امنیت، علم ‌و فناوری، مشارکت‌ مردمی، عدالت عمومی، معنویت و اخلاق، مقاومت در برابر زورگویان و مستکبران) نیز تا حد زیادی با همین چهار مفهوم قابل تبیین و تحلیل هستند.


از نگاه رهبری انقلاب، در ساحت بین‌المللی و در معادلات و مناسبات نظام اسلامی با جهان نیز این کلیدواژه‌ها جایگاه وِیژه‌ای دارند و به‌عنوان مهم‌ترین«خصایص یک ملت» برای «مقابله با نظام سلطه» و پیش رفتن به‌سوی نظمی تازه برای ایجاد «تمدن نوین اسلامی» به پیشرانی مسلمانان –به‌ویژه ایرانیان- طرح شده‌اند.


در همین رابطه و به‌منظور تحقق بیداری اسلامی و پیش‌رفتن به‌سوی تمدن نوین اسلامی- به‌عنوان آرمان انقلاب اسلامی و هدف غایی آن- ایشان شاخصه‌هایی را برشمرده‌اند که در بستر تلاش با محوریت چهار مفهوم پیش‌گفته تعریف‌شدنی است. رهبری نیل به دو مرحله اول این فرآیند یعنی«انقلاب اسلامی» و «ایجاد نظام اسلامی» را بر اساس‌ «مجاهدت»های مداوم و «مقاومت» های صورت گرفته با توسل به «معنویت و معرفت» برشمرده‌اند و نیل به مراحل بعدی یعنی «تشکیل دولت اسلامی» -که هم‌اکنون در مرحله گذار از آن هستیم- و سپس «تشکیل کشور اسلامی» و در نهایت «تشکیل دنیای اسلامی» را با سرلوحه قرار دادن و تکیه مداوم بر این چهار مفهوم کلیدی میسر می‌دانند. در همین چارچوب رهبری طراحی «الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت» را نیز که محصول انقلاب اسلامی و مقدمه نیل به «تمدن نوین اسلامی» است را با صبر و پافشاری بر این مفاهیم اصیل و مبنا قرار دادن آن‌ها موفق قلمداد می‌کنند.


در بخش دوم بیانیه گام دوم نیز رهبر انقلاب ضمن اشاره به چالش آفرینی‌های جدید از سوی دشمنان و هشدار نسبت به آن‌ها، امکانات و فرصت‌های متعددی را نیز برای ایران اسلامی در عصر حاضر برشمرده‌اند. ایشان با اشاره به «نیروی انسانی مستعد و کارآمد» با «زیربنای ایمانی و دینی» به‌عنوان «مهم‌ترین ظرفیت امیدبخش کشور»، توصیه‌هایی در زمینه‌های گوناگون برای اجتماع ایرانی ارائه کرده‌اند که ازجمله آن‌ها می‌توان به تأکید بر معرفت‌اندوزی و معرفت‌افزایی یعنی علم و پژوهش، کسب معنویت و اخلاق، کارهای جهادی در عرصه‌های اقتصادی، اجرایی، عدالت و مبارزه با فساد، مقاومت برای استقلال و آزادی، مجاهدت برای عزت ملی و در نهایت معنویت سرشار برای سبک زندگی اشاره کرد.


کوتاه‌سخن آ‌ن‌که با استحصاء کلیدواژه‌های اساسی به‌کاررفته در بیانات رهبر معظم ‌انقلاب در دوران دفاع مقدس و پس از آن پیرامون جنگ و با استقراء مفاهیم کلیدی موجود در جای‌جای بیانیه گام دوم و همچنین اغلب سخنرانی‌های ایشان در طول سی سال زعامت‌شان، می‌توان گفت چهار مفهوم «معرفت، معنویت، مقاومت و مجاهدت»، در نظر و عمل ایشان نقش و جایگاهی محوری و اساسی دارند؛ به‌گونه‌ای که ازیک‌طرف در مقام تئوری و اندیشه، بدون در نظر گرفتن آن‌ها نمی‌توان تبیین درستی از دیدگاه‌ها، اندیشه‌ها و رهنمودهای ایشان به‌دست داد و از طرف دیگر در ساحت عمل و واقعیت، بدون تحقق این مفاهیم نمی‌توان به قله‌های پیشرفت و معنویت در آینده نایل آمد. نمونه بارز و تجربه‌شده موفقیت با سرلوحه قراردادن این مفاهیم، سربلندی و پیروزی ملت ایران به‌ویژه رزمندگان در دوران دفاع مقدس است که می‌تواند چراغی روشن پیش‌روی آینده ملت ایران با تکیه‌بر رهنمودهای رهبری در بیانیه گام دوم برافروزد.

 

دسته بندی اخبار: 
یادداشت
برچسب ها: 

دیدگاه جدیدی بگذارید