جنگ دیپلماتیک ایران و عراق بر سر برگزاری اجلاس هفتم سران کشورهای جنبش عدم‌تعهد

چاپلینک ثابت
حسین عسگری

 

در طول جنگ تحمیلی هشت ساله، کشور عراق در عرصه سیاست خارجی و دیپلماسی تلاش‏‌های زیادی علیه جمهوری اسلامی ایران با هدف فریب افکار عمومی جهانیان و سرپوش گذاشتن به جنایات و تجاوزات خود انجام داد.

 

 

 

دولتمردان عراقی سعی داشتند با در پیش گرفتن دیپلماسی فریب و همکاری ظاهری با سازمان­های تأثیرگذار بین­‌المللی، اهداف خود را پیش ببرند. یکی از موارد و مصادیق عینی آن، تلاش­ برای میزبانی هفتین و هشتمین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد و به دنبال آن ریاست سه ­ساله بر جنبش عدم تعهد بود.

 

دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران از ابتدای طرح آن در ششمین اجلاس سران در هاوانا به مخالفت جدی و عملی با آن پرداخت و برای جلوگیری از تحقق این موضوع به اقدامات فشرده گوناگونی دست زد و در نهایت نیز موفق به تغییر محل اجلاس سران از بغداد به دهلی نو شد. در ادامه، حتی تمهیدات عراق برای میزبانی هشتمین اجلاس سران را نیز با در پیش گرفتن دیپلماسی فعال خنثی کرد.(1)

 

جمهوری اسلامی ایران، عراق و رهبر آن کشور را به دلیل تجاوز نظامی به تمامیت ارضی ایران و زیرپا گذاشتن اصول عدم تعهد، فاقد کمترین صلاحیت برای میزبانی کنفرانس می‏دانست و تحرّکات دیپلماتیک گسترده‌­ای را برای جلوگیری از قطعی شدن برگزاری اجلاس سران در بغداد آغاز کرد.(2) دولت عراق با قبول شکست تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک خود، میزبانی هفتمین اجلاس سران غیرمتعهد را به دولت هند واگذار کرد.

 

رادیو بغداد در این باره گفت: صدام حسین پیشنهاد کرده‌است که در صورت تمایل دولت هند، هفتمین اجلاس سران عدم‌تعهد در دهلی‌نو برگزار شود. وی گفت: "حتی این کنفرانس اگر در تهران نیز برگزار شود، ما در آن شرکت می‌کنیم.

 

طبق همین گزارش، صدام در دیدار با آقای "سویچ این نیل تویچ" عضو شورای هیئت ریاست جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی، در بحث درباره مسائل مربوط به برگزاری هفتمین اجلاس سران عدم‌تعهد گفت: عراق به این جنبش اعتقادی عمیق و صادقانه دارد و وابستگی عراق به این جنبش یک وابستگی تاکتیکی و یا موقتی نیست بلکه پیوندی است بنیادی که با خط مشی مستقل و ایمان عمیق عراق به ضرورت برقراری روابط بین‌المللی براساس آزادی و استقلال و برابری دور از هرگونه شکلی از اشکال سلطه، دم‌ساز می‌باشد.(3)

 

صدام سپس افزود: علی‌رغم این‌که ما تمام شرایط را برای برگزاری این نشست در بغداد آماده کردیم ولی عراق به هیچ عنوان نمی‌خواهد در صفوف جنبش ایجاد آشوب و دو دستگی کند، به ویژه در این شرایط که تجاوز رژیم صهیونیستی علیه مردم عرب فلسطین و لبنان اوج می‌گیرد، وحدت اعضای این جنبش ضرورت بیش‌تری دارد. مسئله‌ای که در درجه اول مورد توجه عراق است، انعقاد این کنفرانس در جوی موفقیت‌آمیز می‌باشد و عراق اصرار ندارد که این کنفرانس در بغداد تشکیل شود و فرستادگان ما به پاره‌ای از کشورهای عضو، تشکیل این نشست را در هند پیشنهاد کرده‌اند.

 

صدام در مورد تشکیل اجلاس وزیران خارجه کشورهای عضو جنبش، خواستار تشکیل آن در بغداد شد و افزود:عراق با این کنفرانس کمال همکاری را خواهد داشت با تصمیمات آن موافقت خواهد کرد و از این کنفرانس برای امور خاصی سوء استفاده نخواهد کرد، زیرا که هدف ما موفقیت جنبش و تهیه شرایط مناسب برای انعقاد هفتمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در نزدیک‌ترین فرصت می‌باشد.(4)

 

در مورد پیشنهاد عراق در خصوص برگزاری کنفرانس عدم‌تعهد در هند، آسوشیتدپرس از دهلی‌نو گزارش داد: "مانی‌شنکارایپار" سخن‌گوی دولت هند گفت عراق رسماً از هند خواسته‌است میزبانی هفتمین کنفرانس سران جنبش غیرمتعهدها را به عهده بگیرد و افزود هند موافقت کرده‌است اگر این پیشنهاد و خواست اعضای جنبش باشد، میزبانی کنفرانس را عهده‌دار می‌شود.

 

به گفته این سخن‌گو، صدام این پیشنهاد را در نامه‌ای به اطلاع ایندیرا گاندی نخست‌وزیر هند رسانده‌است و پیشنهاد کرده که عراق میزبان کنفرانس سران غیرمتعهدها در سال 1985(1364) باشد.(5)

 

خبرگزاری یونایتدپرس نیز در گزارشی در این‌باره، به‌نقل‌از "مانی شانکو آیر" سخن‌گوی وزارت امورخارجه هند، اعلام کرد: هند در بیانیه‌ای پیشنهاد عراق را مبنی بر برگزاری کنفرانس سران عدم‌تعهد در هند، پذیرفته‌است لکن وی اضافه کرد که "ما برای برگزاری این کنفرانس نیاز به زمان داریم." به طور طبیعی هند حداقل شش ماه وقت لازم دارد تا مقدمات برگزاری این کنفرانس را که 95 عضو دارد فراهم نماید. این بیانیه پس از این‌که آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس ایران وارد هند شد، صادر گردید.(6)

 

به منظور تسلیم پیام کتبی رئیس‌جمهور کشورمان و همچنین تشریح مواضع ایران درباره برگزاری هفتمین کنفرانس سران عدم‌تعهد در بغداد، هیئت‌هایی از جمهوری اسلامی ایران به شماری از کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد اعزام شدند.

 

به همین منظور هیئتی به سرپرستی آقای شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت خارجه، عازم کشورهای پاکستان، سری‌لانکا، بنگلادش، اندونزی، مالزی، ویتنام و نپال شد.هیئتی نیز به سرپرستی مهندس غرضی وزیر نفت، به کشورهای سوریه، لیبی، الجزایر، گینه، نیجریه، غنا، تانزانیا، ماداگاسکار و یمن جنوبی خواهد رفت.سرپرستی هیئتی دیگر که عازم کوبا، نیکاراگوئه و پرو خواهد شد، با احمد عزیزی قائم مقام وزارت خارجه خواهد بود.

 

آقای شیخ‌الاسلام سرپرست یکی از هیئت‌های ایران قبل از ترک تهران درباره اصرار بی‌مورد حکومت عراق در مورد تشکیل کنفرانس وزیران خارجه کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد در بغداد، گفت: به همان دلیل که کنفرانس سران کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد نمی‌تواند در بغداد تشکیل شود، این شهر محل مناسبی نیز برای اجلاس وزرای خارجه این کشورها نیست و این اجلاس باید در محلی برگزار شود که تمامی وزرای خارجه کشورهای عضو جنبش در آن حضور داشته باشند. لیکن کشورهای مترقی عضو جنبش از قبیل سوریه، یمن جنوبی و کره شمالی اعلام کرده‌اند که به بغداد نخواهند رفت.

 

شیخ‌الاسلام با اشاره به پیروزی‌های رزمندگان ما در جبهه‌ها، رشد فزاینده گروه‌های مبارز در عراق و ضعف روزافزون صدام و حزب بعث و در نتیجه کاهش امنیت بغداد، گفت: تغییر محل کنفرانس از بغداد عاقلانه‌ترین حرکتی است که می‌تواند صورت گیرد.(7)

 

منابع:

1- فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، شماره6، سال دوم،تابستان1392، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، صص147و148.

2-ـ عبدالرشیدی، علی­ اکبر (1365) جنبش عدم تعهد از آغاز تا سال 1985، تهران: سروش.

3-روزشمارجنگ ایران وعراق جلد بیستم (عبور از مرز) مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ،ص590.

4 ـ واحد مرکزی خبرصدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه( رادیو بغداد) ،1361/5/20،صص2و3.

5 ـ خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ و: روزنامه کیهان، 1361/5/21، ص2.، به‌نقل‌از آسوشیتدپرس از دهلی‌نو، به‌نقل‌از سخن‌گوی دولت هند.

6ـ  مأخذ 4، ص20،

7ـ  مأخذ 4، ص3.

 

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



30 مرداد

روزشمار اسناد سازمان ملل



30 مرداد

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران