مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 خرداد؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

دی ماه دریچه‌ای به عملیات‌ و اتفاقات بزرگ

چاپلینک ثابت

کوتاه شدن روز و طولانی‌شدن شب در زمستان ابتکار عمل را برای شناسایی‌های بهتر و انجام عملیات دقیق‌تر به رزمندگان می‌داد و به همین دلیل بیشتر عملیات‌های بزرگ ما در سه ماهه آخر سال انجام شده است. در میان ماه‌های زمستان، دی‌ماه به دلیل سیر حوادث و اتفاقاتی که در آن صورت گرفته ماه مهم و حساسی است. وقتی به تاریخ هشت ساله دفاع مقدس نگاه می‌اندازیم، متوجه می‌شویم مجموع اتفاقات این ماه در طول این سال‌ها، ماه دی را از دیگر ماه‌های سال متمایز کرده است.

 

در همان اولین سال جنگ قسمت‌های زیادی از مناطق مرزی در جنوب کشور به اشغال عراق درآمد ولی شهر آبادان به دلیل مقاومت مردمی هیچ‌گاه به تصرف دشمن درنیامد. ارتش بعث هم که برای اشغال این شهر مهم نفتی برنامه‌های زیادی در سر داشت در دی ماه 59 مناطق مسکونی آبادان و جزیره مینو را مورد حمله شدید قرار داد و از زمین و هوا بمباران کرد. حملاتی که ۸۸ شهید و صدها زخمی بر جای گذاشت و به یکی از تلخ‌ترین روزهای جنگ تبدیل شد.

 

وقتی سال 1365 «سال سرنوشت» نام گرفت، بسیاری از مردم و رزمندگان منتظر عملیاتی بزرگ در این سال بودند. عاقبت انتظارها در سوم دی‌ماه رنگ واقعیت گرفت و عملیات مهم و بزرگ کربلای4 انجام شد. سپاه پاسداران برای اولین بار در یک تدارک وسیع موفق شده بود 300 گردان رزمی را برای یک عملیات سازماندهی، تجهیز و آماده کند که در طول جنگ بی‌سابقه بود.

 

این عملیات که با هدف تسخیر جزیره ام‌الرصاص و سایر جزایر و جاده‌های اطراف تا محاصره شهر بصره انجام می‌گرفت در ادامه به اهداف پیش‌بینی شده دست نیافت. با شروع عملیات، شواهد و قرائن نشان می‌داد که دشمن از طرح عملیات خودی آگاه شده و با آمادگی و هوشیاری کامل، مهم‌ترین معبر عملیاتی را مسدود ساخته است. بدین ترتیب دشمن دو طرف معبر کم‌عرض آبی «ام‌الرصاص» را که از آن با عنوان «تنگه عملیات» یاد می‌شد، مسدود کرد. هر چند رزمندگان با رشادت فراوان توانستند این سد را بشکنند ولی اجرای انبوه آتش دشمن روی نقاط خاص و حساس اروندرود امکان رسیدن گردان‌ها به هم را ممکن نکرد و کربلای4 در ادامه با عدم‌الفتح مواجه شد.

 

پس از این عدم‌الفتح زمینه برای انجام عملیات بزرگ دیگری به فاصله دو هفته مهیا شد. عراقی‌ها که تصور نمی‌کردند نیروهای رزمی ایران به این سرعت سازماندهی شوند در نوزدهم دی ماه با انجام عملیات کربلای5 غافلگیر شدند. کربلای5 که در ادامه عملیات کربلای4 انجام می‌شد به فرماندهی سپاه جهت فتح بصره شروع شد. ایران در این عملیات حدود ۱۵۰ کیلومتر از منطقه اشغالی شلمچه و قسمتی از خاک عراق را تصرف کرد و باعث شد خطوط پدافندی ایران در نزدیکی پتروشیمی عراق ایجاد گردد.

 

در کنار اتفاقات ریز و درشت دی ماه، عملیات هویزه به فرماندهی ارتش در سال 1359 خودنمایی می‌کند. این عملیات که جزو اولین عملیات‌های منظم ایران به شمار می‌رفت در روز دوم با شهادت دانشجویان پیرو خط امام مواجه شد. در 16 دی حسین علم‌الهدی به همراه تعدادی از نیروهای دانشجو و نظامی در منطقه هویزه به محاصره نیروهای ارتش بعث درمی‌آید که در پی آن بیش از‌ 70 نفر نیروهای‌ مؤمن‌، متعهد، تحصیلکرده‌ و انقلابی‌ از اعضای‌ سپاه‌ و بسیج‌ که‌ تعدادی‌ از آنها از دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌ بودند به‌ شهادت‌ رسیدند و تعدادی‌ نیز با تن‌ مجروح‌ و با استفاده‌ از تاریکی‌ شب‌ خود را به‌ نیروهای‌ خودی‌ رساندند تا به‌ عنوان‌ پیام‌‌آوران‌ حماسه‌ هویزه‌ رسالت‌ سنگین‌تری‌ را بر دوش‌ بگیرند. هر چند شهر هویزه در 18 دی به اشغال بعثی‌ها درمی‌آید اما مقاومت مثال‌زدنی دانشجویان پیرو خط امام و نیروهای‌ انقلابی‌ به‌ تدریج‌ در قالب‌ سپاه‌ و بسیج‌ سازماندهی‌ می‌شوند و با دیدن آموزش‌های نظامی‌ لازم‌ از تجربه‌های‌ تلخ‌ و شیرین‌ جنگ‌ بهره‌برداری‌ می‌کنند.

 

همچنین در دی‌ماه اولین حمله شیمیایی عراق علیه ایران در اولین سال جنگ رقم می‌خورد. سابقه اولین حمله ثبت شده شیمیایی عراق به 23 دی ماه 1359 باز‌می‏‌گردد که نیروهای ایرانی را در 50 کیلومتری غرب ایلام با گلوله شیمیایی مورد حمله قرار داد و شماری را مصدوم کرد. از آن پس، عراق به استفاده از این سلاح ادامه داد.

 

دی‌ماه در تاریخ دفاع مقدس دریچه‌ای برای انجام عملیات‌های بزرگ بوده است. اولین ماه از فصل زمستان که می‌رسید رزمندگان خودشان را برای کارهای بزرگ آماده می‌کردند. می‌دانستند که انجام هرکدام از این عملیات‌های بزرگ چه تأثیر مهمی بر جبهه‌های نبرد دارد.

 

منبع: احمد محمدتبریزی، دی ماه دریچه‌ای به عملیات‌ و اتفاقات بزرگ، روزنامه جوان، 2/ 10/ 1394.

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس

دیدگاه جدیدی بگذارید