مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

راهبرد مهاردوجانبه عراق و ایران و دخالت آمریکا در جنگ

چاپلینک ثابت
نقش آمریکا در جنگ ایران و عراق (1)

 

با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، مهمترین ستون اصلی اتکاء آمریکا در منطقه خلیج فارس فرو می‌ریزد و توازنی که ایالات متحده آمریکا از طریق ایران و عربستان در منطقه خلیج فارس به دنبال آن بود بر هم می خورد. از دست رفتن پایگاه نظامی مهم آمریکا در منطقه و بوجود آمدن کشوری با تفکرات و شور انقلابی و برخوردار از موقعیت برتر ژئوپلیتیک در مقابل کشورهایی با حکومت هایی از نوع دیکتاتوری و پادشاهی مطلقه برآمده از طایفه‌ای خاص و فاقد برتری ژئوپلیتیک، و از سوی دیگر تهدید هژمونی منطقه‌ای آمریکا توسط دولت نوپای جمهوری اسلامی ایران، سبب شد تا سیاستمداران آمریکائی راهبرد تازه ای را تدوین و به مرحله اجرا گزارند.

 

تنبیه ایران انقلابی به واسطه تهدید هژمونی آمریکا، سرگرم نمودن ایران و ممانعت از سرایت تفکر انقلابی به دیگر کشورهای منطقه، تضعیف قدرت و توانائی‌ ایران از جمله اهداف اصلی راهبرد جدید اعلام نشده دولت ایالات متحده بود. مطابق این راهبرد دیکتاتور فرصت طلب و بازنده نبرد سال 1352، به طرق مختلف تشویق به تجاوز نظامی به ایران شده و دو کشور ایران و عراق سالها سرگرم درگیری بی حاصل و پرهزینه خواهند شد که هیچکدام برنده واقعی این نبرد نخواهند بود. از نتایج دیگر این راهبرد نیز تضعیف عراق به عنوان یکی از عوامل تهدید کننده رژیم اشغالگر قدس و از بین بردن وحدت و همبستگی بین اعراب بود.

 

مطابق این برنامه، درگیری بین عراق و ایران تا زمانی ادامه  خواهد یافت که اولا هر دو کشور تضعیف شوند، ثانیا ادامه درگیری منجر به پیروزی قطعی یک طرف جنگ نشود و ثالثا جنگ بین عراق و ایران محدود به سرزمین های دو طرف شده و به دیگر کشورهای منطقه از جمله همپیمانان اصلی آمریکا سرایت ننماید. در واقع سیاستمداران آمریکا جنگی کنترل شده را میان عراق و ایران بوجود آورده و هدایت نمودند و بر این اساس هیچگاه به یکی از طرفین اجازه پیروزی نهایی و قطعی در جنگ را نمی دادند.

 

لذا بر اساس این راهبرد، هنگامی که عراق بعد از آزادسازی خرمشهر به شدت آسیب دید، ایالات متحده امریکا اعراب را در حمایت از حکومت در معرض سقوط بغداد بسیج نموده و آنها را تشویق به ارائه کمکهای مالی به عراق نمود و خود نیز راسا نیازهای اطلاعاتی عراق را که از طرق مختلف از جمله ماهواره های نظامی و هواپیماهای آژاکس مستقر در عربستان کسب می گردید، برآورده می نماید و این سیاست در طول جنگ 8 ساله به دفعات تکرار می شود، تا از شکست قطعی عراق و پیروزی ایران جلوگیری شود.

 

دیدار دونالد رامسفلد به عنوان فرستاده ویژه پرزیدنت «ریگان» به خاورمیانه با صدام حسین در جریان جنگ ایران و عراق در تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۹۸۳

 

از طرف دیگر نیز با توجه به اینکه تجهیزات مورد استفاده نیروهای مسلح ایران ساخت کشورهای غربی بالاخص آمریکا بود، دولت ایالات  متحده آمریکا به طرق مختلف و به صورت قطره چکانی نیازهای تسلیحاتی ایران را مستقیما و یا از طریق کشورهای ثالث تامین نمود تا ماشین جنگی ایران نیز قادر به ایستادگی در مقابل ارتش تا بن دندان مسلح عراق باشد. رسوائی مشهور ایران-کنترا در زمان دولت ریگان، یکی از اقدامات آمریکا در تامین نیازهای تسلیحاتی ایران بود.

 

این سیاست که "مهاردوجانبه ایران و عراق" بود توسط زیبگینو برژینسکی مشاور امنیت ملی وقت آمریکا در دولت کارتر در یکی از کتابهایش به این گونه اعلام شده است: در دهه ۱۹۸۰ امریکا به دنبال رسیدن به تعادل ضمنی قدرت بین ایران و عراق بود تا ایران هژمونی منطقه را به دست نیاورد و منافع امریکا را به خطر نیندازد. امریکا در طول جنگ ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ کمک‌هایی به عراق کرد تا از گسترش اسلام‌گرایان افراطی جلوگیری کند، و از سوی دیگر، به واسطه اسراییل حمایت‌هایی هم از ایران کرد، به خصوص در دورانی که گروگان‌ها باید آزاد می‌شدند. (برژینسکی و اسکوکرافت، ۱۹۹۷)1

 

برژینسکی در مورد تامین نیازهای تسلیحاتی ایران توسط آمریکا نیز به صراحت می گوید : "آغاز جنگ ایران و عراق نیاز به قطعات یدکی امریکایی را برای ایرانی‌ها به وجود آورد و ما تلاش کردیم این فرصت را به منظور به راه آوردن ایرانیان به کار گیریم. در اواسط اکتبر بین خودمان حتی این بحث مطرح شد که این قطعات یدکی را جایی مثل آلمان، الجزایر یا پاکستان بگذاریم تا ایرانی‌ها با هواپیماهای خودشان بیایند و اینها را بردارند."

 

تارنمای مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس قصد دارد در سلسله مطالبی با عنوان "کمک های اطلاعاتی دولت آمریکا به عراق در جنگ تحمیلی" به تشریح دخالتهای دولت ایالات متحده آمریکا در جنگ عراق علیه ایران و کمکهای اطلاعاتی آن کشور به عراق بپردازد و خوانندگان جوان تارنمای دفاع مقدس را با فضا و حوادث پیرامونی هشت سال دفاع مقدس آشنا سازد.

... ادامه دارد


1. مقاله ریشه های سیاست مهاردوگانه/حمله عراق به ایران با چراغ سبز آمریکا،سایت تاریخ ایرانی.

عکس‌های مرتبط: 
دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید