مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

سردار منصور عزتی : اولین اعجاز در عملیات والفجر8، آموزش نیروهای غواص بود

چاپلینک ثابت

سردار منصور عزتی درباره چگونگی برعهده گرفتن فرماندهی گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، توضیح داد و گفت: در اواسط سال 64 به همراه فرمانده گردان سیدالشهدا آقای نظمی نزد سردار امین شریعتی فرا خوانده شدیم و در آنجا کار اصلی شکستن خط در عملیات والفجر8 را برعهده ما قرار دادند.

 

وی با بیان اینکه سردار شریعتی، خودشان نیروها را انتخاب کردند و نیازی نبود که ما اقدامی برای انتخاب نیروها کنیم، افزود: گردان حضرت علی‌اصغر از شط علی (خط پدافندی لشکر در هورالهویزه) برگشته بود و گردان سیدالشهدا از پدافندی خسروآباد آمده بود و در این فاصله نیروهای جدیدی وارد لشکر شده بودند.

 

فرمانده گردان غواصان خط‌‌شکن لشکر عاشورا در عملیات والفجر8، حضور طیف‌های مختلف مردم در گردان خط‌شکن را از ویژگی‌های مهم آن برشمرد و گفت:  هیچ ارتشی در دنیا امکان تربیت چنین نیرویی را ندارد و این حرکت بزرگی در امر آموزش بود. با این حال ما دست به تبلیغ برای جذب نیرو نزدیم و از میان نیروهای داوطلبی که آمده بودند، معلم، کارگر، دانشجو و دانش‌آموز بودند اما تقریباً میانگین سنی بچه‌هایی که در لشکر عاشورا حضور داشتند 18 الی 19 سال بود.

 

سردار عزتی یادآور شد: منطقه واگذار شده به لشکر عاشورا، به دور از تعصب یگانی، از سخت‌ترین قسمت‌های منطقه عملیاتی والفجر8 بود. در آنجا دو کشتی بزرگ به گل نشسته و یک اسکله عظیم در داخل آب پیش آمده بود. در چنین شرایط مخوفی بود که کارشناسی‌های متعددی انجام دادیم تا نحوه عبور از اسکله و تصرف آن را طراحی و اجرا کنیم.

 

چنین عملیاتی امکان‌پذیر نبود

وی با بیان اینکه چارچوب اصلی این دو گردان با آب آشنا بودند ولی آشنایی و تجربه‌ای برای عملیات در آب‌های غیرراکد نداشتند، اظهار داشت: گردان سیدالشهدا با کارهای محدود غواصی در آب‌های راکد آشنا بودند و در  بحث‌های پدافندی نیز تمام نیروهای ما با لباس‌های غواصی در آب‌های راکد رفته و آشنا بودند، اما به گونه‌ای نبود که در رودخانه‌ای نظیر اروندرود با شرایط جزر و مد که گاه سرعت جزر و مد تا 40 کیلومتر در ساعت بود، تجربه‌ای داشته باشد. در این رودخانه با چنین شرایطی در ابتدای کار تصور چنین کاری محال بود.

سردار منصور عزتی؛ فرمانده غواصان خط شکن

فرمانده گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، درباره نحوه انتخاب نیروهای غواص گفت: این‌طور نبود که از ابتدا برای افراد غواص یا آشنا به شنا فراخوان بدهیم، بلکه به جرأت می‌گویم کمتر از نیمی از این افراد شنا بلد بودند! حدود 20 الی 30 درصد دیگر نیروها در حد کم، و بقیه آنها نسبتاً شنا را بلد بودند. از معیارهای اصلی برای انتخاب این افراد این بود که "اعزام مجدد" باشند، یعنی افرادی باشند که در عملیات‌های قبلی حضور داشته و عملیات کرده باشند. کارهای اولیه را در پادگان مهدی باکری در دزفول شروع کردیم، ولی همچنان در آن زمان از عظمت کار خبر نداشتیم.

وی افزود: به اعتقاد من، معجزه این عملیات، شکستن خط نبود، بلکه آموزش و تربیت غواص‌ها بود.

وی با ذکر اینکه در عملیات خط‌شکن هفت گروهان وارد شدند، عنوان کرد: بعد از سازماندهی اولیه، در هر گردان سه گروهان را سازماندهی کردیم و بعد از اینکه وارد عملیات شدیم یکی از گردان‌ها چهار گروهانه شد. بعد از این تقسیم‌بندی، نیروها را برای آموزش به سد دز بردیم و حدود 25 روز در سد دز مستقر شدیم و استخرهایی با پل‌های نفررو (خیبری) بر سطح دریاچه سد دز احداث کرده بودیم و با عمقی که سد داشت از آنجا به‌عنوان استخر استفاده می‌کردیم. انتخاب تجهیزات همراه، نوع غواصی (با کپسول یا اشنوگر)، سلاح و بی‌سیم ضد آب، ازجمله مسائلی بود که باید در همین دوره انجام می‌گرفت.

 

سردار عزتی درباره موانع موجود بر سر راه نیروهای خط‌شکن اظهار کرد: بعد از آماده‌سازی، نیروها باید از اروند عبور می‌کردند و به مواضع دشمن می‌رسیدند که سیم خاردارهایی چهار ردیفه و سه ردیفه‌ وجود داشت و بعد از گذر از آنها باید به مواضع دفاعی و سنگرهای اجتماعی می‌رسیدند و سپس به عمق 400 الی 500 متری می‌رفتند که تقریباً عمده توان دشمن در آنجا بود.

 

وی درباره آمادگی و توان رزمی و زرهی لشکر 26 عراقی‌ها در آن زمان گفت: اکثر نیروهایی که در این منطقه بودند، آموزش دیده و بارها کارشان را تمرین کرده بودند و کاملاً به زمین مسلط بودند و به همین دلیل عملیات خط‌شکن به سختی انجام شد.

 

سختی عملیات در وجود  نیروهای آماده زرهی دشمن بود

فرمانده گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، سختی این عملیات را در وجود واحدهای آموزش‌دیده دشمن دانست و تصریح کرد: با آموزش‌ها و تمرین‌های صورت گرفته، دیگر مشکل اصلی ما، زمین و آب و حتی پیش‌بینی‌های دیگر عملیات نبود، چراکه زمین را شناخته بودیم و بر روی آن کار کرده بودیم. روی آب تمرین کرده بودیم اما مشکل اصلی، فقط نیروهای زرهی دشمن بودند که واحدی آموزش‌دیده بودند و بارها پدافند خود را تمرین کرده و به مواضع کاملاً مسلط بودند و انگیزه زیادی داشتند.

 

وی به روند بعد از آموزش نیروها اشاره کرد و گفت: بعد از آموزش نیروها، بنده و آقای نظمی اجازه پیدا کردیم که به منطقه عمیاتی برویم. در آنجا با گروه اطلاعات عملیات ارتباط برقرار کردیم و حتی در طول آمادگی واحدها در آموزش چون به شدت گره خورده بودیم از بچه‌های گردان‌ها هم در مجموعه اطلاعات منطقه مستقر بودند.

 

وی به نحوه آمادگی نیروها در عبور از اروند اظهار داشت: یک تیم سه نفره متشکل از بنده، نظمی و نوری که ناظر آموزشی نیروها بودند، تشکیل دادیم و همه رودهایی را که در خوزستان وجود داشت بررسی کردیم تا اینکه در نقطه جنوبی دارخوین در ساحل شرقی کارون در شمال پل مارد، منطقه‌ای را پیدا کردیم که جزر و مد نداشت، ولی جریان مداوم و شرایط عمومی منطقه را دارا بود.

کالک مانور گردان غواص حضرت علی اصغر

کالک مانور گردان غواص خط‌شکن حضرت علی‌اصغر(ع)

 

وی ادامه داد: بعد از تأیید منطقه، اردوگاهی به نام شهید اشتری در آنجا برپا شد؛ شهید اشتری یکی از فرماندهان تیپ‌های عملیات بدر بود.

 

سردار عزتی تعداد نیروهای آموزش‌دیده برای عملیات والفجر8 را اعلام کرد و افزود: در این مجموعه حدود 220 نفر غواص تربیت و برای شب عملیات آماده شدند، اما نیروهای بیشتری را همراه بردیم؛ به این دلیل که احساس می‌کردیم بمباران و شرایط ناگوار و غیرقابل پیش‌بینی وجود خواهد داشت.

 

وی کمبود لباس‌های غواصی برای نیروها در طول دوره آموزش را یکی دیگر از مشکلات مطرح کرد و ادامه داد: لباس‌های غواصی در حدود 50 تا بودند و برای همه نیروها لباس به اندازه کافی وجود نداشت. این لباس‌ها باید کاملاً با بدن همخوانی داشته باشد و لباس‌های گشاد خاصیت خود را از دست می‌دهند.

 

فرمانده گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، با انتقاد از بیان وجود موج انسانی در عملیات‌های خط‌شکن، اظهار داشت: تربیت یک بسیجی‌ مخلص به‌عنوان یک غواص که بتواند با خودش یک آرپیچی و تیربار حمل کند، کار آسانی نیست.

 

کلاشینکف بهترین سلاح ضد آب

اکنون باید سلاح ویژه غواصان را انتخاب می‌کردیم که نهایتاً به سلاح کلاشینکف رسیدیم. چهار نوع کلاشینکف را بررسی و آنها را برای عملیات در آب و گِل آزمایش کردیم. در این زمان دغدغه دیگری که داشتیم ضد آب بودن مهمات بود و سعی کردیم از این مهمات استفاده کنیم.

سردار عزتی وزن بالای سلاح و مهمات را از دیگر مشکلاتی دانست که در عبور از آب باید به آن توجه داشته باشند و گفت: غواصان جوان و نحیف باید اسلحه و مهماتی را حمل می‌کردند که گاهی از وزن خودشان بیشتر بود. از این مسئله به‌عنوان وزنه تعادل غواص‌ها استفاده کردیم؛ زیرا لباس‌های غواصی اسفنجی است و برای آنکه غواص در سطح آب مشاهده نشود باید اندکی پایین‌تر از سطح آب شناور شود. برای این منظور در طول دوران آموزش یک وزنه همراه خود داشتند تا با کمترین زور بتوانند پین بزنند و این مسیر را بروند و در هنگام عملیات نیز با سنگینی تجهیزات و نارنجک آنها را تنظیم می‌کردیم.

 

وی به راهکارهای لازم برای ضد آب کردن لوازم مخابراتی و بی‌سیم‌ها اشاره کرد و گفت: تهیه قالب‌هایی برای قراردادن بی‌سیم‌ها و زدن پلاستیک‌های مخصوص برای استفاده از آن (در عین اینکه آب به داخل آنها نفوذ نکند)، ازجمله راهکارهایی بود که برای اولین بار در این عملیات صورت گرفت و برخی از آنها موفقیت‌آمیز نبود.

 

وی به شرایط اقلیمی و آب‌وهوایی در شب اجرای عملیات پرداخت و تشریح کرد: شب عملیات هوا به هم خورد، ابر همه جا را گرفت و تاریکی مطلق به‌وجود آمد. آب کاملاً گل‌آلود بود و هیچ دیدی وجود نداشت و باید غواص در چنین شرایطی با یک اشنوگر 35 سانتی‌متری تنفس کند.

 

سردار عزتی استفاده از بستن طناب به دست غواص‌ها را از شیوه‌هایی برای رد شدن از عرض رودخانه  در این عملیات بیان کرد و افزود: طناب را حلقه می‌کردیم و گره می‌زدیم و غواص‌ها از اول ستون تا آخر این گره‌ها را به دستشان می‌گرفتند و با توکل به خدا به‌وسیله یک نی نفس می‌کشیدند و به سمت جلو حرکت می‌کردند.

 

وی ادامه داد: در زمان شناسایی، با تحریک دشمن سعی می‌کردیم سنگرها را وادار به تیراندازی کنیم تا ضعف دشمن را بفهمیم. مواضع دشمن به شدت  خوب بود و اولین نوع از سنگرهای بتن آرمه را در آن منطقه ساخته بودند. حتی در منطقه کربلای 5  در منطقه کوت سواری که بعداً این واحدها عملیات خط‌شکنی را انجام دادند، این‌گونه نبود. بعد از گذر از سنگرهایی که تخصصی ساخته شده بودند، سنگرهای اجتماعی وجود داشت.

 

سردار عزتی با اشاره به چهار گروهانه شدن گردان علی‌اصغر گفت: چهار دسته غواصی داشتیم که باید دو دسته در سمت راست اسکله حرکت می‌کردند و قاطعانه می‌دانستیم که نمی‌توانیم در خود اسکله مستقیماً ورود پیدا کنیم. دو دسته نیز از سمت چپ از گروهان بعدی حرکت کردند و هر کدام از این گروهان‌ها یک دسته پشتیبانی داشتند که دسته آبی - خاکی بود و با قایق آماده بودند تا خودشان را به سرعت به غواص‌ها برسانند.

 

وی ادامه داد: قرار بود ابتدا غواص‌ها درگیر شوند و بتوانند بخشی از ساحل را بگیرند، و این دسته خودش را در حین درگیری ولو اینکه حتی صددرصد پاکسازی نشده باشد، به ساحل برساند و مواضع تصرف‌شده را توسعه دهد و اندکی که بهتر شد علامت بدهند تا ما بتوانیم قایق‌های بعدی و گروهان‌های بعدی را بفرستیم.

 

سردار عزتی خاطر نشان کرد: در سمت چپ نیز به همین شکل بود. اما به این نتیجه رسیدیم که لازم است در اینجا، یک گروهان پشت گروهان غواصی سمت راست داشته باشیم. چون در سمت راست به شمال اسکله شهر فاو چسبیده بود، پیچیدگی‌هایی در مواضع وجود داشت؛ بنابراین یک گروهان جدید در آنجا سازماندهی کردیم.

 

وی به کشتی چینی اشاره کرد و گفت: بارها کشتی چینی را بررسی کردیم و به نتیجه قاطع رسیدیم که در آن نیرو، ولو به صورت یک واحد کمین محلی در آن منطقه وجود دارد.

 

تاریکی مطلق، مزیتی برای غواص‌ها

فرمانده گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، درباره شب عملیات گفت: ساعت هشت و نیم غواص‌ها به آب افتادند، تاریکی مطلق بود و مزیت زیادی برای ما داشت. غواص‌ها به خوبی رفتند. از نه دسته موجود، یکی از دو دسته راست اسکله به خوبی از مواضع عبور کرد؛ در حالی که کمترین برخورد را با موانع داشت. اما دسته دوم عموماً در آب شهید شدند. دسته‌ای که به سمت کشتی چینی حرکت می‌کرد موفق نشد و زمانی به کشتی رسید که به شدت جزر شده بود و غواص‌ها به داخل حفره‌های کشتی کشیده می‌شدند؛ برای همین اینها برگشتند.

 

وی ادامه داد: دو دسته سمت چپ کشتی که جزو دسته‌های اول گردان سیدالشهدا می‌شدند و جزو گروهان شهید کربلایی، به فاصله سی الی چهل دقیقه پای خط دشمن منتظر شدند تا زمان عملیات برسد و در این مدت دشمن متوجه نشد. درگیری را این دو دسته آغاز کردند. دسته‌ای از دسته‌های سمت چپ نیز در راه شهید شدند.

 

هماهنگ‌ترین عملیات در شکستن خط و استفاده از آتش

سردار عزتی، با اشاره به اینکه عملیات والفجر8 یکی از هماهنگ‌ترین عملیات‌ها در شکستن خط و استفاده از آتش بود، گفت: به اسکله به صورت مستقیم نیرو نفرستادیم و یکی از هماهنگ‌شده‌ترین عملیات‌ها در شکستن خط و استفاده از آتش در این عملیات انجام شد و هیچ موقع چنین حالتی در شکستن خط اتفاق نیفتاد.

وی یادآور شد: یک دستگاه تانک و دو قبضه 106 تحویل ما داده بودند. چون زمین منطقه سست بود، صفحه‌هایی برای استقرار این ادوات، با استابلیزر پیش‌بینی کرده بودیم و به سنگرهایی که از قبل شناسایی شده بود زدیم. دو قبضه 107 و چند قبضه 120 به مجموعه اسکله اختصاص داده شد. اولین تیرهایی که شلیک شد، آتش آنها شروع شد و این ادامه داشت تا زمانی که خواستیم روی اسکله برویم و من تقاضای قطع آتش کردم.

 

وی افزود: در طول شب علی‌رغم اینکه بهترین موضع و مستحکم‌ترین موضع عراقی‌ها در طول خط والفجر8 این اسکله بود، جز در لحظه پاکسازی که مقاومت می‌کردند و انگیزه بالایی داشتند یک تیر از بالا شلیک نشد. همه جا سقوط کرده بود، اما تعداد محدودی بر روی اسکله مانده بودند؛ چون اکثرشان در اثر آتش به زیر اسکله پناه برده بودند.

 

فرمانده گردان خط‌‌شکن لشکر در عملیات والفجر8، در ادامه تصریح کرد: سنگرهای متروکه‌ای که وجود داشت مورد استفاده نبود، اما در زمان عملیات شدت آتش به گونه‌ای بود که عمده واحدها نتوانستند عقب‌نشینی کنند و فقط خودشان را به اسکله رساندند و نزدیکی‌های صبح که ما متوجه آنها نبودیم با ما درگیر شدند و در این درگیری‌ها عده‌ای از عراقی‌ها کشته و نزدیک به 60 نفر اسیر شدند که اغلب نیروهایی زبده و کاملاً آماده بودند.

 

سردار عزتی در خاتمه به چینش سنگرهای عراقی‌ اشاره کرد و گفت: سنگرهای دفاعی عراق و سنگرهای اجتماعی آنها از هم فاصله داشت، ما مواضع دفاعی را پاکسازی می‌کردیم و سپس به سنگرهای اجتماعی می رسیدیم و دوباره دشمن وارد سنگرهای دفاعی می‌شد. این پاکسازی را دو الی سه بار انجام دادیم. بعداً در کربلای4 بچه‌ها را توجیه کردیم و سنگرها را آتش می‌زدیم و هر سنگری را که پاک می‌کردیم با آتش به نیروها می‌فهماندیم که تا چه حد جلو رفته‌ایم و اوضاع چگونه است.

 

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار- مرکز
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید