مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

شبهات و تحریفات در روایت راویان راهیان نور

چاپلینک ثابت

تحریف و دروغ که یکی از آفت‏‌های هر پدیده تاریخی است، در روایت‏‌هایی که از دوران دفاع مقدس صورت می‏‌گیرد نیز راه یافته است. این رخداد آسیب بسیار مهمی است که اگر تداوم و گسترش یابد خطری جدی برای تاریخ جنگ تحمیلی است. ذیلاً به برخی از این تحریفات اشاره خواهد شد:

 

یکی از راویان لشکر 27 حضرت رسول(ص) در جمع بسیج محلات می‌گوید: «[در عملیات والفجر8] بچه­‌ها تا ام­‌القصر هم رفتن‌ها. پیغام دادند به امام، ما می‌خواهیم این بندر را نابود کنیم. امام فرمود دست نگه دارید. حالا جریان چیه، معلوم نیست حالا. امام چه دلیلی داشته؟ شاید روزی این رمز باز بشود، شاید مربوط به مولا باشد. اراده اونا باید باشه تا ما جایی کاری کنیم.» (م.ط.ع، 1393/12/25) درصورتی‌که این ادعا اساساً صحت ندارد و هرگز چنین اتفاقی رخ نداده است و رزمندگان هیچ‏‌گاه به ام‏‌القصر نرسیدند و مهم‏‌تر اینکه چنین پیغامی به امام خمینی(ره) ارسال نشده و ایشان هرگز چنین دستور نداده‏‌اند.

 

راوی دیگری در جمع دانشجویان دانشگاه‏‌های شاهرود به نقل از یکی از نیروهای شناسایی می‏‌گوید: «500 بار برای شناسایی از اروند عبور کرده است.» (ع.م، اسفند 93) این ادعا در حالی مطرح می‏‌شود که با یک محاسبه ساده می‏‌توان به صحیح نبودن آن پی برد. چه، اگر فرض شود که یک نیروی شناسایی هر روز یک‌بار ـ که البته فرضی غیرمحتمل است ـ از اروند عبور کرده است و نیز این عبور از ابتدای طرح ایده عبور از اروند یعنی خرداد 1364 آغاز شده باشد، باز هم تعداد دفعات ذکر شده (500 بار) غیر واقعی خواهد بود.

 

یکی از راویان لشکر 19 فجر در جمع کاروان دادگستری استان فارس ایده عبور از اروند را این‏‌گونه تشریح می‏‌کند: «دو تا از فرماندهان آمدند طرح دادند، یکی‌اش فرمانده‌ی لشکر 19فجر حاجی نبی ‌رودکی بچه‌ی فارس، یکی دیگه‌اش هم آقای مرتضی قربانی فرمانده‌ی لشکر 25 کربلا که همین‌جا عمل کردند، گفتند بهترین نقطه برای رسیدن به شهر بصره، این است که ما از آب بگذریم، توی یک جلسه‌ای آمدند پیشنهاد دادند، محسن رضایی هم بود فرماندهان آمدند دعوای‌شان کردند، مگر می‌شود از این آب بگذرید، بروید، دیوانگی است اصلاً نمی‌شود، هرچی پیشنهاد دادند، هیچی. بعد محسن رضایی خودش می‌گفت، می‌گفت من توی جلسه‌های بعدی‌ برایم شده بود یک جرقه‌ای که می‌شود برویم کار بکنیم، آمدند به بچه‌های فارس گفتند شمایی که پیشنهاد دادید این گوی و این میدان، اگر راست می‌گویید خودتان شروع بکنید، بچه‌های شناسایی فارس همشهری‌های شما، اولین کسانی بودند که از این آب گذشتند. (ا.آ، 15/12/1394) درصورتی‌که اولاً بر اساس اسناد موجود طرح عبور از اروند را محسن رضایی فرمانده کل سپاه مطرح کرده است. ثانیاً طرح چنین بحث‏‌هایی در سطوح عالی فرماندهی یعنی رده قرارگاه صورت می‏‌گرفت، نه در سطح فرماندهان لشکر. لازم به تأکید است پس از ارائه طرح عبور از اروند ابتدا اکثر فرماندهان با آن مخالفت کردند اما فرماندهان لشکرهای 25 کربلا (مرتضی قربانی) و 19 فجر (نبی رودکی) از معدود موافقان اجرای این عملیات بودند.

 

از جمله مهم‌ترین تحریفات در روایت‌های راویان راهیان نور که با فراوانی زیاد مشاهده می‌شود، بیان اطلاعات غلط تاریخی و داده‌های اشتباه جغرافیایی درباره موضوع اصلی یا عملیات محوری یادمان است که به اطلاعات اندک یا نادرست راوی از واقعه برمی‌گردد. برخی از راویان به‌جای مطالعه منابع مستند و مکتوب تاریخ جنگ هشت‌ساله به‌صورت مستمر، به نقل و قول شفاهی دیگران یا خاطرات ذهنی خود درباره یک واقعه تاریخی بسنده می‌کنند که موجب شکل‌گیری درک ناقص و بیان اطلاعات نادرست می‌شود. بنابراین راوی باید با رجوع به منابع مکتوب مستند و فرماندهان هر مقطع یا عملیات جنگ هشت‌ساله، صحت‌وسقم اطلاعات و داده‌های خود را ارزیابی کند. در ذیل نمونه‌هایی از این اشتباهات درج شده است:

 

یکی از راویان لشکر 14 امام حسین(ع) در جمع کاروان بسیج محلات استان اصفهان در توضیح اینکه موفقیت محور پنج‌ضلعی در عملیات کربلای4، مبنای طرح‌ریزی و اجرای عملیات کربلای5 شده بود، نام یگان‌هایی را که در محور پنج‌ضلعی وارد شده بودند، اشتباه ذکر کرده بود: «یک تک عملیات کربلای4 هم در اینجا یعنی شلمچه بود، که یک لشکر در اینجا به‌اضافه ارتش عمل کرد. بچه‌های خرم‌آباد به‌اضافه ارتش عمل کرد و خب آن عملیات را ما کامل شکست خوردیم.» (س.م، 1394/12/14) این روای در ادامه در ذکر استعداد محور پنج‌ضلعی در عملیات کربلای 4 با اشاره به لشکر 57 حضرت ابوالفضل(ع) استان لرستان، علاوه بر غفلت از ذکر نام لشکر 19 فجر استان فارس، اسم ارتش را که در این محور عمل نکرده است، بیان می‌کند که برابر اسناد و مدارک موجود اشتباه است.

 

در مورد دیگر، تعداد زیادی از راویان یادمان شلمچه در توصیف و توضیح عوارض جغرافیایی و موانع طبیعی و مصنوعی منطقه، مشخصات و مختصات موردنظر را به‌صورت غلط یا غیردقیق بیان می‌کنند. به‌عنوان مثال یکی از راویان لشکر 31 عاشورا در جمع کاروان بسیج دانشجویی دانشگاه استان زنجان درباره مشخصات کانال پرورش ماهی می‌گوید: «در این محدوده، جلوتر، کانالی سراغ داریم به اسم کانال پرورش ماهی به عرض یک کیلومتر و به طول 12 کیلومتر؛ یک مانع بسیار بزرگ که روس‌ها همان اوایل جنگ برای عراق درست کردند.»(ر.ه، 1394/12/16) این در حالی است که برابر اسناد مرکز و گزارش عملیات قرارگاه کربلا در عملیات کربلای5، طول کانال ماهی 30 کیلومتر و عرض آن 1 کیلومتر است.

 

در مورد دیگر، با وجود اینکه تاریخ آغاز و پایان عملیات‌های کربلای4 و 5 روشن است، اکثر راویان درباره فاصله دوهفته‌ای بین دو عملیات، ارقام متفاوت و متناقضی را بیان می‌کنند که اساساً اشتباه است. به‌عنوان نمونه یکی از راویان لشکر 41 ثارالله(ع9) در جمع کاروان کرمان در خصوص فاصله بین دو عملیات می‌گوید: «13 روز بعد از عملیات کربلای4 بزرگ‌ترین عملیات دوران دفاع مقدس در این سرزمین [با استعداد]، 3 تا قرارگاه اصلی سپاه به نام‌های قرارگاه قدس، قرارگاه نجف و قرارگاه کربلا، سحرگاه 18 یا 19 دی‌ماه سال 1365 [اجرا شد].» (ی.م، 1394/2/17) برابر اسناد و آثار منتشرشده، عملیات کربلای5 دو هفته پس از توقف عملیات کربلای4 و در ساعت 1:35 مورخ 1365/10/19 آغاز شد.

 

این مطلب برگرفته از فصلنامه نگین ایران شماره 56 می‌باشد که توسط انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به چاپ رسیده است.

 

 

عکس‌های مرتبط: 
دسته بندی اخبار: 
اخبار- مرکز
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید