شرح اجمالی عملیات نصر8

چاپلینک ثابت

اوضاع منطقه عملیاتی نصر8 پس از شش روز(1366/9/4)  از تب و تاب فرو افتاده و در حال بازگشت به روزهای پیش از عملیات است. بی‌نتیجه ماندن تلاش‌های عراق، تسلط یگان‌های خودی در خط دفاعی و همچنین غلبه عراق بر نیروهای اتحادیه روی ارتفاع ویولان، عوامل مؤثر در پیدایش وضعیت جدید در منطقه عملیاتی می‌باشد. 

 

 

 

 

 

اتحادیه میهنی در مقابل فشارهای عراق فقط به حضور روی قله اصلی 2006 ویولان اکتفا کرد(1) که آن قسمت نیز متزلزل بود، زیرا اتحادیه برای حفظ قله از قرارگاه نجف درخواست 200 نیرو کردکه با مخالفت فرمانده قرارگاه، از اعزام نیرو برای اتحادیه خودداری شد(2) و نیروهای اتحادیه نیز به تدریج ویولان را خالی و عقب‌نشینی کردند. از این‌رو به نظر می‌رسد هدف‌های به دست آمده تثبیت شده و عملیات پایان یافته است.

 

دریک جمع‌بندی و نتیجه‌گیری از عملیات نصر8 می‌توان گفت: عراق به دلیل تجربه عملیات‌های جمهوری اسلامی که زمستان‌ها درجنوب انجام می‌شد و نیز آشنایی با اوضاع جبهه‌ها در‏اواخر پاییز و زمستان هر سال، به فرستادن یگان‌های خود به جنوب و آمادگی برای مقابله با حملات ایران در این جبهه مبادرت ورزید و با آن‌که (بنا به اظهار اسیران) چند بار مطلع شد که ایران قصد اجرای عملیات در منطقه نصر8 را دارد، اما باور نکرد و تصور می‌کرد که تحرک نیروهای ایرانی در شمال سلیمانیه به منظور فریب ارتش عراق در مورد جنوب می‌باشد.(3) لذا طبق دستورالعمل سپاه یکم عراق تعدادی از گردان‌های توپخانه مستقر در این منطقه به جنوب اعزام شدند. حداقل چهار تیپ از نیروهای گارد جمهوری (تیپ‌های 3 و 5 و7 و16) نیز که در احتیاط منطقه سلیمانیه و سورقلات بودند 25 روز قبل از عملیات به منطقه جنوب اعزام شدند.(4) و به جای آنها تیپ39پیاده مستقر شد که این یگان کیفیت مطلوبی داشت و به لحاظ اهمیت ارتفاع گرده‌رش انتخاب شده بود.(5)

 

قول رایج در میان نیروهای عراقی آن‌گونه که از اظهارات اسیران برمی‌آید آن بود که حمله ایران در طرف بصره خواهد بود و حمله از منطقه شمال دور از انتظار است.(6) در این عملیات، هدف‌های مورد نظر به طور کامل به‌دست آمد. این هدف‌ها دست‌یابی به ارتفاع گرده‌رش و تلفات نسبی نیروهای ارتش عراق بود. بر اساس آمار ارائه شده به وسیله فرماندهان عملیاتی، تعداد قابل ملاحظه‌ای از نفرات ارتش عراق کشته یا زخمی شدند. آمار رسمی حاکی است که این تعداد سه‌هزار تن می‌باشند. به علاوه دویست تن نیز اسیر شدند.(7) همچنین حداقل 6 دستگاه تانک و تعدادی از ادوات و تجهیزات دشمن منهدم شد و 2 دستگاه تانک، 6 دستگاه رادار رازیت، تعدادی خودرو، یک دستگاه وسایل مخابراتی و بیش از 50 قبضه خمپاره و مقادیر فراوانی مهمات، به غنیمت به دست رزمندگان اسلام افتاد. در جبهه خودی نیز تلفات و خساراتی به بار آمد: 173 تن شهید، 877 تن مجروح، سقوط یک فروند هلی‌کوپتر و اصابت ترکش به دو فروند دیگر، مهم‌ترین ضایعات جبهه خودی در طول نبرد 6 روزه نصر8، می‌باشد.(8)

 

شرح اجمالی عملیات نصر8

به منظور درک منسجم خوانندگان از عملیات نصر8، خلاصه‌ای از چگونگی اجرای آن آورده می‌شود: عملیات نصر8 در ساعت 1:16 بامداد روز 1366/8/29 با رمز "یامحمدبن‏ عبدالله(ص) ادرکنی، ادرکنی، ادرکنی" آغاز گردید. طبق زمان‌بندی، چهاریگان عمل‌کننده در شب اول به مواضع دشمن نزدیک شدند و پس از اعلام رمز، به خط دشمن حمله کردند. پس از گذشت یک ساعت، هر چهار یگان موفق به تصرف اهداف خود گردیدند. در این عملیات قله‌های 1426 (معروف به قله اول)، 1418 (قله دوم) و 1391 (قله سوم) و قرارگاه تاکتیکی تیپ39 عراق و مقر گردان یکم این تیپ سقوط کرد و تنها مقر گردان دوم تیپ در ادامه یال شمالی گرده‏رش در تصرف دشمن باقی ماند.

 

تیپ12 قائم در تصرف نهایی اهداف خود به جهت معطلی یک گردان از این یگان در میدان مین دشمن، دچار کندی حرکت شد که باکمک لشکر11 ـ که مواضع خود را سریع‌تر به تصرف در آورده بود ـ باقی‌مانده حد خط خود (قله 1426)را نیز به تصرف درآورد. در این مرحله الحاق یگان‏ها بدون مواجهه بامشکل خاصی زودتر از زمان پیش‌بینی شده انجام شد. پس از تصرف مواضع دشمن، ادوات لشکر11 امیر‌المؤمنین‌(ع) و تیپ12 قائم مأمور اجرای آتش در مقابل حد خط لشکر21 امام رضا(ع) که محور اصلی پاتک دشمن در صبح بود، شدند و توپخانه‌ها نیز تمام آتش خود را روی ورودی تنگه پشت ارتفاع قمیش به دشت هرمدان متمرکز کردند. مهندسی نیز بلافاصله پس از شروع درگیری، به احداث جاده از پاسگاه پلیس به سمت رودخانه قلعه‏چولان و احداث پل لوله‌ای تعجیلی روی رودخانه جهت تردد و رساندن تدارکات به گرده‌رش، پرداخت.

 

پاتک اول دشمن در ساعت 5 صبح روز اول با استفاده از باقی‏مانده عناصر گردان2 تیپ39 آغاز شد و با فشاری که به نیروهای لشکر57 ابوالفضل وارد آمد، دشمن توانست نیروهای این یگان را حدود 3300 متر (از ادامه یال گرده‌رش) به عقب‌نشینی وا‏دارد. در این زمان به لشکر‏57 تأکید شد که تا آمدن یک گردان از لشکر ویژه‏155 شهدا جهت تصرف ادامه یال گرده‌رش، با مقاومت در مقابل دشمن، منطقه راحفظ کند. همچنین به ادوات و توپخانه دستور داده شد که آتشی سنگین روی این قسمت از گرده‏رش بریزند.

 

پاتک دوم دشمن در اوایل صبح با آزادسازی برخی از نیروهای گردان3 از تیپ39 و گردان2 از تیپ‏83 (مأمور به تیپ39 پیاده) به دو محور هرمدان، یال بساوه، قله 1418 گرده‌رش و محور سفره و دامنه جنوبی گرده‌رش اجرا شد. پاتک دشمن در این محور با اجرای آتش سنگین و متمرکز توپخانه و ادوات و مقاومت نیروهای لشکر 21 امام‌رضا(ع)، پس از گذشت 2 ساعت به شکست انجامید و دشمن بر اثر تلفات سنگین و نداشتن توان برای ادامه پاتک، عقب‌نشینی کرد. پس از روشن شدن هوا یک گردان از لشکر7 ولی‏عصر(عج) جهت کمک به خط پدافندی لشکر21 و یک گردان از لشکر ویژه شهدا به منظور اجرای عملیات روی یال شمالی گرده‌رش، حرکت کردند.

 

در طول روز اول تحرک قابل توجهی از دشمن دیده نشد و از حدود ظهر به بعد اوضاع منطقه آرام‌تر از صبح شد. دشمن در این هنگام آتشی سبک و پراکنده داشت و فعالیت هوایی چندانی از او مشاهده نمی‌شد. بعدازظهر این روز چند فروند هواپیمای دشمن مناطق خود را اشتباهاً بمباران کردند. به‏علت مسافت زیاد و شیب تند گرده‌رش، تدارک یگان‌ها از راه زمینی بسیار دشوار بود، لذا با هماهنگی‏هایی که از قبل شده بود، یگان‌ها از شب عملیات وسایل مورد نیاز خود را در تورهای اسلینگ آماده کرده و از صبح عملیات هوانیروز به اسلینگ وسایل تدارکاتی یگان‌ها پرداخت که این اقدام تأثیر مهمی در تدارک یگان‌ها و آمادگی‌ نیروها ‌داشت. هوانیروز طی روز اول 18 بار و در هر بار یک تن محموله را اسلینگ کرد.

 

شب دوم یک گردان از لشکر ویژه شهدا برای انجام دادن عملیات روی ادامه یال شمالی گرده‌رش، از لشکر57 عبور کرد و در ساعت 20:35 با دشمن درگیر شد. هم‌زمان مواضع دشمن زیر آتش سنگینی قرار گرفت و چون در این منطقه نیروهای عراقی حضور مؤثری نداشتند، مقاومت جدی و قابل توجهی صورت نگرفت و در ساعت 21:30 یال شمالی گرده‌رش و شیارهای اطراف آن تصرف و پاک‌سازی گردید. با آمدن یک گردان از لشکر57 جهت تحویل گرفتن بخشی از خط لشکر21 و یک گردان از لشکر ویژه شهدا و یک گردان از لشکر قدس برای تحویل گرفتن بخش دیگر خط لشکر21 و حل مسئله شمال گرده‌رش و نیز با تدارک خوب هوانیروز در روز دوم که 25 بار اسلینگ و هر بار یک تن انجام داد، تا حد نسبتاً زیادی وضعیت منطقه تثبیت شد و اقدامات بعدی دشمن تا مورخ 1366/9/4 کارساز واقع نگردید.(7)

 

آمار تفکیکی شهدای عملیات نصر8 تا ظهر 1366/9/4

نام یگان پاسدار پاسدار وظیفه بسیح جمع
لشکر21 امام رضا(ع) 3 5 36 44
لشکر57 ابوالفضل (ع) 9 17 18 44
لشکر7 ولیصعر(ع) 2 3 15 20
لشکر11 امیرالمومنین(ع) 6 10 2 18
تیپ 12 قائم 1 2 23 26
لشکر52 قدس 2 2 6 10
متفرقه 1 4 6 11
جمع 24 43 106 173

 

 

 

منابع:

1ـ سند شماره 1536 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه نجف اشرف در عملیات نصر8 ( یدالله ایزدی)، 1/9/1366 تا 6/9/1366، ص63.

2ـ همان، ص62.

3ـ سند شماره 1532 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ، راوی قرارگاه خاتم در عملیات نصر8 (حسین اردستانی)‏، 26/9/1366 تا 11/9/1366، ص69.

4ـ همان ص71.

5ـ همان، ص71و72.

6ـ سند شماره 113403 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش اظهارات اسیران عملیات نصر8, 1/9/1366، ص1.

7ـ سندشماره617 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: "عملیات نصر8"، گزارش اجمالی قرارگاه نجف2، (راوی: یدالله ایزدی) 4/9/1366، ص12.

8ـ معاونت سیاسی ستادکل، مرکزمطالعات وتحقیقات جنگ، نشریه بررسی جنگ، شماره 5 (24/9/1366)، ص‏20و21، همچنین رجوع کنید به مأخذ7، ص10.

7ـ مأخذ8، صص 15و18.

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید