مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

شهید حسن باقری؛ چشم فرماندهی سپاه در میدان جنگ

چاپلینک ثابت

شهید غلامحسین افشردی در 25 اسفند 1334 در تهران متولد شد. دوره‌ی تحصیلات ابتدایی را در دبستان مترجم الدوله و متوسطه را در دبیرستان مروی گذراند.

 

افشردی در سال 1354 در رشته‌ی دامپروری دانشگاه رضاییه قبول شد و در آنجا فعالیت‌های سیاسی‌اش را گسترش داد و به همین دلیل از دانشگاه اخراج شد. غلامحسین در تلاشی دیگر پس از پیروزی انقلاب اسلامی در رشته‌ی حقوق قضائی دانشگاه تهران پذیرفته شد و همزمان در روزنامه‌ی جمهوری اسلامی به فعالیت پرداخت. در سال 1359 به سپاه پاسداران پیوست و با راه‌اندازی واحد اطلاعات عملیات رزمی سپاه تحولی بنیادین در این زمینه ایجاد کرد. در این زمان بود که نام حسن باقری را برای خود برگزید.

 

حسن باقری در کنار استمرار تقویت اطلاعات عملیات، در عملیات امام مهدی(عج)، فتح، الله‌اکبر و دهلاویه نقش بسزایی ایفا کرد.

 

او در عملیات «ثامن‌الائمه» به‌عنوان فرمانده محورهای دارخوین و جاده ماهشهر، در عملیات «طریق‌القدس» به‌عنوان معاون فرمانده عملیات، در «فتح‌المبین» به‌عنوان فرمانده لشکر نصر سپاه و فرمانده قرارگاه مشترک عملیاتی از طریق سپاه انجام وظیفه می‌نماید.

 

شهید حسن باقری

 

در عملیات «بیت‌المقدس» به‌عنوان فرمانده لشکر نصر و فرمانده قرارگاه مشترک عملیاتی از جانب سپاه در تصرف شلمچه و خرمشهر، فعال‌ترین و سخت‌ترین نقش را داشت. در عملیات «رمضان» به‌عنوان فرمانده لشکر نصر و فرمانده لشکر نصر، نقش مهمی را ایفا می‌کند و پس از این عملیات به‌عنوان فرمانده قرارگاه کربلا در قرارگاه‌های جنوب انتخاب می‌شود. آخرین مسئولیت ایشان، جانشین فرماندهی نیروی زمینی سپاه بود که تا زمان شهادت ایشان ادامه داشت. سرانجام در آغاز دهه فجر در بهمن‌ماه سال 1361 در حالی‌که تعدادی از هم‌سنگرانش به دیدار امام امت (ره) رفته بودند، با خون خود، چهره خاک کربلای فکه را گلگون کرد و به آرزوی دیرینه‌اش یعنی شهادت دست یافت.   

 

شهید باقری؛ قهرمان ملی

 

شهید حسن باقری از قهرمانان ملی صاحب فهم و اندیشه نظامی بود که جرأت سنت‌شکنی، تحول، ابتکار، خلاقیت و دور ریختن تفکر وارداتی امریکایی را در جنگ داشت. وی پرورش‌یافته در مکتب امام خمینی(ره) بود و شایستگی‌های اخلاقی بی‌نظیر و اندیشه دفاعی والایی داشت که در حیات کوتاه و پر برکتش در دفاع مقدس، منشأ تحولات بزرگی در سازمان رزم سپاه و تعمیق و توسعه اطلاعات و عملیات رزمی سپاه شد. هنوز هم این کلمات قصار وی که بارها نقل شده است، شگفتی را برمی‌انگیزد: «باید به خود جرأت داد و شیوه جنگ را تغییر داد».

 

وی این نکته را ابراز می‌کرد که اگر دشمن به پشتوانۀ استکبار جهانی و با ابزار پیشرفته و تجهیزات فراوان به ایران اسلامی حمله‌ور شده است و اگر در مقابله با این دشمن، تفکر و شیوه‌های رزم کلاسیک که صرفاً می‌خواهد با تکیه بر ابزار و قرینه‌سازی با او بجنگد، ناکام می‌ماند، باید به خود جرأت داد و تفکر دفاعی و شیوۀ رزم جدیدی را بنا نهاد و با پرهیز از قرینه‌سازی و نقاط قوت دشمن، به نقاط ضعف او حمله کرد؛ روشی که غلبۀ ما را بر دشمن در پی دارد. بدین ترتیب تفکر دفاعی بومی و جدید را به اثبات رساند و مرحله به مرحله، به نفی وضع موجود همت گماشت و بی‌تعارف و همراه با تلخی و تندی، اما با پختگی هرچه تمام‌تر به نقد و شیوه‌های رزمی‌ای پرداخت که ناکامی‌های سال نخست جنگ را به بار آورده بود.

 

بنیان‌گذاری واحد اطلاعات سپاه

 

شهید باقری با بنیان‌گذاری سازمان اطلاعات سپاه در جنگ، ترسیم وضعیت موجود دشمن و چشم‌انداز آینده و تجزیه‌وتحلیل تحرکات آینده دشمن را امکان‌پذیر کرد و توانست زمینۀ در هم شکستن دشمن را با ایجاد اعتمادبه‌نفس بر پایۀ شناخت درست فراهم کند. وی در مراحل بعد، در تعیین راهبرد کلی و استراتژی عملیاتی جدید، نقش بسیاری داشت. او همچنین بر پایۀ شناخت منبع عظیم نیروهای مردمی، برای جذب، آموزش، سازماندهی و به‌کارگیری آن‌ها کوشید. روحیه، خلق‌وخوی، رفتار و سخنان دلپذیر و پختۀ شهید باقری ارتباط با نیروهای بسیجی را به‌راحتی امکان‌پذیر می‌نمود و بدین ترتیب وی به‌خوبی نیروهای بسیجی را فرماندهی می‌کرد، با این حال از سر تواضع در تماس با مادرش، خود را سقای جبهه و بسیجیان نامیده بود، امری که ناشی از بزرگی روح او بود. وی تفکر دفاعی خود را در عملیات‌های مختلفی مانند ثامن‌الائمه (شکست حصر آبادان)، طریق‌القدس (فتح بستان)، فتح‌المبین و بیت‌القدس (فتح خرمشهر) به فعلیت رساند و صادقانه در این راه مجاهدت کرد و در همین مسیر، به شهادت رسید.

 

درخشش فوق‌العاده

 

در زمان بنی‌صدرِ ضدانقلاب، در جلسه‌ای که سردار رحیم (یحیی) صفوی و شهید باقری از سپاه در آن شرکت داشتند، بنی‌صدر به‌عنوان رئیس‌جمهور و فرمانده کل قوا و مقام معظم رهبری هم به‌عنوان نماینده حضرت امام(ره) در شورای عالی دفاع حضور داشتند. در این جلسه باید وضعیت جبهه‌ها تشریح می‌شد، سردار رحیم صفوی از این شهید عالی‌مقام درخواست می‌کنند که برای تشریح جبهه‌ها برود. هنگامی‌که این بزرگوار با آن جثۀ ظریف، قلب نورانی و سخنان توأم با حکمت الهی پای تابلو می‌رود، تمام آن جمع ـ که جمع بزرگی از فرماندهان و بعضی از نیروهای سیاسی بود ـ متعجب می‌شوند و وی را تحسین می‌کنند.

 

جبهۀ خوزستان را از آبادان تا دزفول به‌طور دقیق، صحنه و واقعیت جنگ و دشمن و نیروهای خودی را به بهترین وجه، ترسیم می‌کند. قدرت بیان، استدلال و منطق قوی ایشان تنها در تشریح مسائل نبود، بلکه در برخورد با فرماندهان دیگر نیز همین شکل را داشت. وضعیت جنگ طوری بود که با فرماندهان تیپ‌ها و لشکرهایمان در روندی منطقی به طرح‌ریزی عملیات می‌رسیدند، ایشان بسیاری از فرماندهان همچون شهید باکری، خرازی و همت را جدا، جدا نسبت به عملیات‌ها توجیه می‌کرد. شهید باقری هر شب پیش از خواب عملکرد آن روزش را می‌نوشت. در قرارگاه کربلا آخرین چراغی که خاموش می‌شد، متعلق به ایشان بود. ایشان تمامی مطالب و وقایع را می‌نوشت و منظم‌ترین فرد در نوشتن بود.

 

شهید حسن باقری

 

تشریح نحوه شهادت شهید باقری

 

اوایل بهمن سال 1361 بود که سخت به دنبال راه‌کارهای مانور عملیات والفجر مقدماتی بودند. برادر باقری مأموریت یافت تا زمین منطقه عملیاتی محرم و شمال فکه را برای استفاده از این راه‌کارها شناسایی کند.

 

روز نهم بهمن‌ماه به اطراف پاسگاه ربوط در غرب رودخانه دویرج رفت و شب به قرارگاه برگشت و توضیح کاملی از شناسایی آن روز ارائه داد. قرار شد فردا به منطقه شمال فکه در مسیر جاده آسفالته چنانه ـ فکه برود. طبق قرار قبلی به همراه برادران بقایی، محمد (برادر شهید حسن)، مرتضی صفاری، مؤمنیان، کلاهدوز و رضوانی به سنگر بدون سقف دیده‌بانی در آن حوالی رفتند. آن‌ها حدود یک ساعت شناسایی کردند، در حالی‌که گلوله‌های توپ دشمن در اطراف سنگر دیده‌بانی به فاصله‌های دور و نزدیک اصابت می‌کرد. ساعت دوازده ظهر که صدای قاری قرآن به گوش می‌رسید، برادر حسن به برادرش (محمد) می‌گوید: برو و از آن برادر سرباز سؤال کن که محل این تپه مشخصاً کجاست؟ چون گردان مربوطه از ماه‌ها قبل مشغول پدافند آنجا بود و اطلاع کامل داشت.

 

با بیرون رفتن برادران محمد از سنگر، ناگهان صدای سوت گلوله شنیده شد و درست در سنگر عزیزان به زمین خورد و خداوند گل‌های رسیده‌اش را از گلستان چید.

 

سن شهید باقری هنگام شهادت

 

برادر حسن باقری با 28 سال سن و چهار سال خدمت در سپاه (سه سال تمام در جنگ شرکت داشت) فرمانده‌ای لایق برای سپاه اسلام بود که آینده بسیار درخشانی داشت. این برادر جوان 28 ساله بود، ولی تدبیر و خردمندی یک فرمانده پیر را داشت. وی با شجاعت و صلابتی که داشت می‌توانست اسلام را در صحنه‌های جنگ و دیگر سرزمین‌ها علیه کفر و ظلم به پیروزی برساند و تعالی بخشد.

 

وصیت‌نامه شهید حسن باقری

 

… فعلاً انقلاب ما همچون تیر زهرآگینی برای همه مستکبرین در آمده است و یاوری برای همه مستضعفین جهان …

 

… ما با هیچ دولت و کشوری شوخی نداریم و با تمام مستکبرین جهان هم سر جنگ داریم و در رابطه با این هدف جنگ با صدام یزید مقدمه است …

 

… در این موقعیت زمانی و مکانی، جنگ ما جنگ اسلام و کفر است و هر لحظه مسامحه و غفلت، خیانت به پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله) و امام زمان (عج) و پشت پا زدن به خون شهداست و ملت ما باید خود را آماده هرگونه فداکاری بکند …

 

… در چنین میدان وسیع و این هدف رفیع انسانی و الهی، جان دادن و مال دادن و فداکاری امری بسیار ساده و پیش‌پاافتاده است و خدا کند که ما توفیق شهادت متعالی در راه اسلام با خلوص نیت را پیدا کنیم …

 

در مورد درآمدها، چیزی به آن صورت ندارم و همین بضاعت مزجاته را هم خمسش را داده‌ام و بقیه را هم در راه کمک رساندن به جنگجویان و سربازان اسلام با سپاه کفر خرج کنند …

 

در صورت امکان با لباس سپاه مرا دفن کنید.

 

درود بر رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی

 

اللهم عجل فی فرج مولانا صاحب الزمان (عج)

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - آثار مرکز

دیدگاه جدیدی بگذارید