طرح‌های عملیاتی سپاه پاسداران در سال 1364

چاپلینک ثابت
حسین عسگری

 

بعد از عملیات بدر، امام خمینی به فرماندهان نظامی فرمان داد که عملیات‌ها استمرار یابد. سپاه پاسداران ضمن تلاش درجهت انتخاب منطقه‌ای مناسب برای عملیات گسترده، از23 خرداد تا 30مهر1364، چندین عملیات محدود درمناطق مختلف با اهدافی چون حفظ روحیه رزمی، افزایش تجربه و پرورش نیروی کادر، بازپس گیری بخشی از اراضی اشغالی یا پیشروی در خاک عراق تضعیف روحیه نیروهای عراقی و ایجاد سردرگمی در اردوی دشمن طرح‌ریزی کرد.

 

 

 

فرمانده کل سپاه  در جلسه ستاد قرارگاه خاتم الانبیاء در تاریخ 1364/10/13 با اشاره به تجربه موفق طراحی و اجرای سلسله عملیات‌های پی‌درپی در سال دوم جنگ برای آزادسازی مناطق اشغالی، ضرورت اجرای عملیات‌های پی‌درپی را مطرح کرد و گفت: «ما باتوجه‏ به مسائل سیاسی، نظامی و توانمان و استراتژی جنگ آمدیم یک سلسله عملیات طراحی کردیم که اگر مشکلی یا وقفه‌ای در این کار به وجود نیاید، تمام اینها قرارگاه‌هایش زده شده و همپای با یکدیگر دارد پیش‌ می‌رود و امیدواریم که ان‌شاءالله روی دور مثبت بیفتیم.»

 

محسن رضایی افزود: «از پایین (از خلیج فارس) تا چزابه چهار پنج عملیات طراحی شده است. در منطقه سلیمانیه نیز داریم کار می‌کنیم تا یک ماه دیگر طرح آن تمام می‌شود. این طرح‌ها پشت سرهم ادامه پیدا می‌کند و اگر مشکلی نداشته باشیم، یقین داریم که چند تا از این عملیات‌ها صددرصد موفق خواهد بود به شرط اینکه ما این خط سیر را جلو ببریم و پیش برویم. درصورت موفقیت همه، دشمن به وضعی قرار می‌گیرد که مجبور است سریع دست‌هایش را بالا ببرد، چون حرکت جدیدی خواهد بود و الآن آخرین امکانات دشمن در مقابل ما چیده شده است و اگر ما یک حرکت جدید و رو به رشد به دنیا نشان بدهیم، صددرصد دنیا عقب می‌نشیند.»(1)

 

  • طرح عملیاتی صف: این عملیات برای تصرف جزایر ام‌الرصاص، ام‌البابی، ماهی و بخشی از جزیره بوارین واقع در اروندرود در منطقه جنوب و غرب خرمشهر، تحت مسئولیت قرارگاه عملیاتی نجف با به‌کارگیری تیپ‌های 18 الغدیر، 10 سیدالشهدا(ع) ، 21 امام رضا(ع)  و32 انصارالحسین(ع) طرح‌ریزی شده بود(2) این عملیات محدود یکی از طرح‌های پشتیبانی یا یدکی برای عملیات اصلی در منطقه فاو بود و ضمن درگیر کردن بخشی از قوای دشمن و جلوگیری از تمرکز قوای ارتش عراق علیه عملیات در منطقه فاو، سرپلی نیز محسوب می‌شد تا درصورت موفق‌ نشدن عملیات اصلی، پیشروی به‌سوی بصره از این محور انجام شود. اقدامات شناسایی و آماده‌سازی و طرح‌ریزی این عملیات انجام ‌شده و قرار بود هم‌زمان یا به فاصله نزدیکی از عملیات اصلی اجرا شود.محسن رضایی درمورد این توضیح داد و گفت که یکی از طرح های یدکی سپاه است که اگر در منطقه فاو موفق نشویم دراین منطقه ادامه عملیات دهیم.(3)(این عملیات همزمان با عملیات فاو انجام شد)

 

  • طرح‌ عملیاتی انصار: این طرح عملیاتی محدود برای اجرا در جنوب چزابه با هدف قطع دو جاده دشمن در این منطقه و وصل شدن به جاده جدید دشمن در این منطقه با هدف کلی نزدیک‌ شدن به العمارة عراق بود. نیروی لازم برای این عملیات 12 گردان برآورد شده بود.(4) ( این عملیات انجام نشد)

 

  • طرح عملیاتی حنین: این طرح ادامه طرح عملیاتی انصار در شمال هور و جنوب چزابه بود. به‌دلیل محدودیت دشمن در این منطقه و متکی بودن ارتش عراق به جاده‌های محدودی در این منطقه، با اجرای این عملیات و استقرار روی جاده‌های این منطقه، دشمن دچار محدودیت شدیدی می‌شد. برای اجرای این عملیات 25 گردان نیرو برآورد شده بود.(5) ( این عملیات انجام نشد)

 

  • طرح عملیاتی تبوک: این طرح عملیاتی بزرگ برای اجرا در شمال منطقه عملیاتی بدر؛ یعنی از شمال العزیر تا الکساره در منطقه هورالهویزه طرح‌ریزی و اجرای آن در دو مرحله پیش‌بینی شده بود: مرحله اول، پیشروی تا رودخانه دجله و مرحله دوم، عبور از دجله. برای آماده‌سازی زمینه اجرای این عملیات فعالیت‌های بسیاری شده بود؛ ازجمله اقدامات مهندسی، شناسایی، باز کردن محورها، آماده‌سازی عقبه‌ها، انتقال مهمات، انتقال سکوهای شناور. نیروی مورد نیاز برای اجرای این عملیات تا مرحله آخر 200 گردان برآورد شده بود. طرح تبوک، طرح عملیات یدکی شماره 2 برای عملیات اصلی محسوب می‌شد تا چنانچه عملیات اصلی موفق نشد و عملیات یدکی شماره 1 (صف) هم ادامه‌اش میسّر نگردید، در فرصتی 20 روزه، سپاه پاسداران برای اجرای این طرح آماده شود.(6) ( این عملیات انجام نشد)

 

  • طرح عملیاتی خندق: این عملیات با هدف پیشروی در شرق العماره تا جایی‌که حداقل بتوان العماره را زیر آتش توپخانه قرار داد و جای پای مناسبی هم برای رسیدن به قلعه صالح باشد، طرح‌ریزی شد. به‌دلیل وسعت منطقه، نیروی مورد نیاز برای این عملیات حدود 100 گردان برآورد شده بود.(7) (طرح عملیات خندق به عنوان طرح پوشش وفریب برای منطقه عملیاتی فکه در نظر گرفته شده بود)

 

  • جبهه شمال غرب: سپاه پاسداران در چارچوب راهبرد استمرار عملیات‌ها، سپاه شمال و قرارگاه عملیاتی این سپاه؛ یعنی قرارگاه نجف را مأ‌مور بررسی مناطق مناسب برای عملیات در شمال غرب ایران و شمال شرق عراق و تهیه طرح‌های عملیاتی برای اجرا در جبهه شمالی کرد. در اواخر دی‌ماه، فرمانده کل سپاه با حضور در این جبهه و بررسی مناطقی از این جبهه و بررسی طرح‌های پیشنهادی، برای اقدامی سریع، قرارگاه نجف را مأمور طرح‌ریزی و آماده‌سازی عملیاتی در محورهای مختلف شرق و شمال چوراتا و شرق ماؤوت عراق کرد. زمان اجرای این عملیات حدود پنج روز پس از اجرای عملیات اصلی در جنوب تعیین شد. ازجمله اهداف این عملیات عقب‌ راندن نیروهای ضدانقلاب از این منطقه، تصرف منطقه‌ای وسیع با به‌کارگیری نیرویی محدود و باز کردن راهکارهای عملیاتی به‌سمت مناطق قلعه‌دیزه، سد دوکان و شمال سلیمانیه اعلام گردید و تیپ ویژه شهدا یکی از یگان‌هایی بود که برای عملیات درمناطق کوهستانی اعلام آمادگی کردند.(8) ( این طرح عملیاتی منجر به عملیات‌های:قادر- کربلا2-کربلا10-نصر4-نصر7-نصر8-بیت المقدس2 و بیت المقدس3 درسال1366 شد.)

 

 قرارگاه نجف و قرارگاه رمضان مأمور شناسایی، اقدامات مهندسی، آماده‌سازی و طرح‌ریزی و اجرای اقداماتی برای فراهم‌سازی زمینه اجرای عملیاتی گسترده در اردیبهشت 1365 در جبهه شمال غرب شدند. محسن رضایی و چند تن از همراهان وی در مورخه 1364/10/28 از هزار قله دیدن کردند و از آنجا عازم منطقه دزلی در جنوب غربی مریوان شدند و مهمترین مسئله را برای عملیات جاده و شناسایی بیان کردند و گفتند اجرای عملیات  در محورهای دزلی و تونل، عملیات در محور شاخ شمیران را موفق خواهد کرد و برای عملیات ، هر یگان باید جاده مستقل داشته باشد و دروهله اول نیازی به الحاق یگان ها با یکدیگر نیست.(9) ( این طرح عملیاتی منجر به عملیات‌ والفجر10دراسفند1366 شد)

 

منابع:

1- سند شماره 15061/پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه ستاد قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص) برای بررسی طرح‌های عملیات در منطقه فاو و شلمچه (1364/10/13، تهران - مجلس شورای اسلامی، نوار شماره 16996)، راوی: محمدابراهیم سنجقی، صص 4 و 5.

2- سند شماره 1134/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه کربلا در عملیات والفجر8 (مجید مختاری)، 1364/10/25 تا 1364/11/20، ص22.

3-  سند شماره 15060/پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 20 - 16.

4- روزشمار جنگ ایران و عراق، تشدید تلاش ها برای فتح فاو،کتاب39 جلد 2، ص496.

5-همان ماخذ 4.

6-همان ماخذ 4.

7-سند شماره 15061/پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه ستاد قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص) برای بررسی طرح‌های عملیات در منطقه فاو و شلمچه (1364/10/13، تهران - مجلس شورای اسلامی، نوار شماره 16996)، راوی: محمدابراهیم سنجقی، صص20-4.

8- سند شماره 17049/پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه تعیین مأموریت عملیاتی در شمال‌غرب (1364/10/29، قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)، نوار شماره 17065)، راوی: محمدابراهیم سنجقی، صص 32 - 9.

9- سند شماره 1114/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم سپاه در عملیات والفجر8 (محمد درودیان)، 1364/10/27 تا 1364/10/29، صص 14 - 13.

 

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



31 تير

روزشمار اسناد سازمان ملل



31 تير

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران