مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

عملیات بیت‌المقدس2؛ عملیاتی در برف و سرمای شدید

چاپلینک ثابت

تصرف ارتفاع گرده‌رش در عملیات نصر 8، امکان عبور از رودخانه‌ی قلعه‌چولان و ورود به غرب آن و گسترش به سمت شمال غربی و جنوب منطقه را فراهم کرد. ضمن این‌که، اجرای عملیات نصر 4 و تصرف شهر ماووت نیز امکان پیشروی در جناح چپ منطقه، شامل شرق رودخانه‌ی قلعه‌چولان را فراهم کرد. نتایج مجموعه موفقیت‌های به‌دست‌آمده در عملیات‌هایی که در منطقه‌ی شمال غرب اجرا گردید، سبب شد تا موقعیت لازم برای اجرای عملیاتی بزرگ در شمال سلیمانیه فراهم شود.

 

ضرورت تداوم عملیات در محور ماووت، موجب شد عملیات بیت‌المقدس 2 در 25 دی 1366، در سخت‌ترین وضعیت جوّی و در میان برف و سرما، با هدف "تصرف جاپا برای نزدیکی به شهر سلیمانیه و سدّ دوکان و قلعه دیزه‌ی عراق" طرح‌ریزی و اجرا شود.

 

عملیات بیت المقدس 2

 

در چنین اوضاعی یگان‌ها علاوه بر مشکلاتی که برای استقرار داشتند، هنگام پیشروی و رسیدن به مواضع دشمن نیز با دشواری‌های بسیاری مواجه بودند، چنان‌که برخی نیروها مسیر طولانی را در برف و کوهستان به مدت 6 تا 8 ساعت می‌پیمودند. تراکم برف در برخی موردها سبب شده بود که نیروها تا زانو در برف فرو روند و همین امر توان آن‌ها را کم می‌کرد.

 

بخشی از مشکلات ناشی از اوضاع جوّی و زمین موجب تأخیر در جابه‌جایی سریع نیروها می‌شد، طوری که پس از گذشت 48 ساعت نیروها می‌بایست به دلیل خستگی، خیسی و گل‌آلود بودن لباس‌ها و بیماری تعویض می‌شدند.

 

اجرای عملیات در چنین وضعیت بسیار دشوار، علاوه بر ملاحظات مختلفی که وجود داشت، اساساً به این امید و انتظار انجام می‌شد تا مقدمات غافل‌گیری دشمن را فراهم کند.

 

موقعیت منطقه

 

منطقه‌ی عملیاتی بیت‌المقدس 2 در شمال استان سلیمانیه عراق واقع شده است. این منطقه‌ی عملیاتی از شمال به ارتفاعات گرده‌رش و ویولان، از جنوب به ارتفاعات الاغلو، دولبشک و یاش قلعه و از شرق به ارتفاعات آمدین و گلان و از غرب به ارتفاع گوجار منتهی می‌شود. رودخانه‌ی قلعه‌چولان زمین منطقه را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است و از شمال تا جنوب منطقه‌ی عملیاتی امتداد دارد. عقبه‌ی نزدیک منطقه، شهر بانه است که منطقه‌ی عملیاتی را با جاده‌ی کاگر ـ بانه به شهر بانه متصل می‌کند.

 

طرح مانور

 

عملیات برای اجرا در دو مرحله طرح‌ریزی شد. بدین ترتیب که در مرحله‌ی اول ارتفاعات ویولان، دشت هرمدان، یال‌های ابتدای ارتفاع گوجار و یال‌های مقابل این ارتفاع ـ که بر ارتفاع الاغلو و تنگه‌ی الاغلو تسلط داشت ـ و نیز ارتفاعات الاغلو، قمیش و دولبشک و همچنین تنگه‌ی دولبشک ـ الاغلو، تصرف شود و در مرحله‌ی دوم پس از تأمین اهداف مرحله‌ی اول، با تصرف ارتفاعات موکبه و قیوان پیشروی به سمت عمق منطقه، انجام شود.

 

تداوم عملیات در عمق منطقه پس از مرحله‌ی اول، از جمله تدابیری بود که تحقق آن، علاوه بر کسب موفقیت در مرحله‌ی اول، به عوامل دیگر همچون توان نیروهای خودی و وضعیت دشمن در منطقه بستگی داشت.

 

موقعیت زمین منطقه  و تقسیم آن به دو قسمت شرقی و غربی، به دلیل وجود رودخانه‌ی قلعه‌چولان، سبب شد تا دو قرارگاه نجف و قدس عهده‌دار هدایت و فرماندهی عملیات شوند:

 

عملیات بیت المقدس 2

 

  1. قرارگاه نجف در محور قمیش (دشت هرمداران) با 4 لشکر و 4 تیپ شامل لشکرهای 5 نصر، 6 پاسداران، 21 امام رضا(ع)، 155 شهدا و تیپ‌های 35 امام حسن(ع)، 18 الغدیر، 12 قائم و 48 فتح، در مجموع با 57 گردان.
  2. قرارگاه قدس با 6 لشکر و یک تیپ شامل لشکرهای 10 سیدالشهدا(ع)، 31 عاشورا، 32 انصارالحسین(ع)، 27 حضرت رسول(ص)، 52 قدس و 57 حضرت ابوالفضل(ع) و تیپ زرهی 20 رمضان، در مجموع با 47 گردان.

 

وضعیت دشمن

 

اوضاع جوی در فصل زمستان در منطقه‌ی شمال غرب به‌گونه‌ای بود که دشمن با توجه به عملیات‌های پیشین رزمندگان اسلام در این منطقه، امکان عملیاتی جدی و گسترده را پیش‌بینی نمی‌کرد و همین تا حدودی سبب غافل‌گیری دشمن شد. حتی پس از اجرای مرحله‌ی اول عملیات، دشمن از انتقال نیروهای متناسب با این عملیات به منطقه امتناع می‌کرد. تنها پس از آغاز مرحله‌ی دوم عملیات و با پیشروی به سمت ارتفاعات مهم و استراتژیک الاغلو و دولبشک، عراق با درکی که درباره‌ی سمت اصلی تلاش‌های ایران در این منطقه پیدا کرد، به‌تدریج به انتقال یگان‌های جدید و یگان‌های احتیاط سپاه یکم و سپاه دوم و همچنین دو تیپ 66 و 68 نیروی مخصوص از لشکر گارد، اقدام کرد. در مجموع از ابتدا تا انتهای عملیات 8 تیپ و 4 گردان عراقی وارد منطقه‌ی عملیات شدند.

 

اجرای عملیات

 

با این‌که مشکلات بسیاری برای اجرای عملیات در فصل سرما و یخبندان و در میان ارتفاعات صعب‌العبور وجود داشت، تلاش‌هایی گسترده برای فراهم کردن مقدمات عملیات انجام شد. همچنین علاوه بر اقدامات شناسایی و طرح‌ریزی عملیات، فعالیت‌های بسیاری برای باز نگه‌داشتن جاده‌ها و برف‌روبی آن‌ها انجام شد. علاوه بر این، برای تردد نیروهای لشکرهای 10 و 31 محور قمیش، روی رودخانه‌ی قلعه‌چولان پلی نصب شد.

 

سرانجام پس از جابه‌جایی نیروها، عملیات بیت‌المقدس 2 در ساعت 1:15 بامداد روز جمعه 25 دی 1366، با رمز مبارک "یا زهرا سلام‌الله علیها" آغاز شد. ابتدا یگان‌های قرارگاه نجف و سپس یگان‌های قرارگاه قدس در سه محور ویولان، دشت عمومی هرمدان و ارتفاع قمیش وارد عمل شدند.

 

عملیات بیت المقدس 2

 

نتایج عملیات در شب اول به شرح زیر بود:

 

  1. لشکر 32 انصارالحسین(ع) در محور ماووت تحت امر قرارگاه قدس برای تصرف یال‌های انتهایی قشن وارد عمل شد. اهمیت تصرف، پاک‌سازی و تأمین این منطقه به دلیل فراهم کردن امکان عبور یگان‌های بعدی به سمت ارتفاع آمدین بود. پیچیدگی و استحکامات موجود در منطقه سبب شد تا ادامه‌ی عملیات در این محور به شب بعد موکول شود.
  2. لشکر 31 عاشورا روی ارتفاع قمیش وارد عمل شد و با استفاده از راهکار لشکر 10 سیدالشهدا(ع) پیشروی کرد، طوری که قبل از روشن شدن هوا، مواضع دشمن در این محور سقوط کرد.
  3. لشکر 6 پاسداران نیمی از ارتفاع ویولان را تصرف کرد. دلیل اصلی تصرف نکردن کامل این ارتفاع، وجود برف فراوان و مشکل تردد نیروها بود.
  4. لشکر 5 نصر، تیپ 35 امام حسن(ع) و تیپ 18 الغدیر دشت عمومی هرمداران را تا ساعت 9 صبح پاک‌سازی کردند.
  5. ارتفاع قمش در محور لشکر 10 به‌طور کامل تصرف شد و در سمت لشکر 31 قله‌ی اصلی آن تصرف نشد و الحاق کامل ایجاد نگردید.

 

در مجموع، در شب اول با وجود مشکلاتی که در تردد نیروها در برف و کوهستان و مسیرهای طولانی وجود داشت، بخش عمده‌ی اهداف موردنظر تأمین شد.

 

با روشن شدن هوا عملیات همچنان ادامه یافت. نیروهای دشمن که در محاصره قرار گرفته بودند، بعضاً برای فرار از دست رزمندگان به میان برف‌ها می‌رفتند که جز مرگ یا اسارت سرانجام دیگری نداشتند. در مجموع واکنشی جدی و مهم از دشمن مشاهده نشد و همین امر نشانه‌ی غافلگیری آن‌ها نیز بود.

 

متقابلاً با تدبیر فرماندهی قرارگاه نجف برای ورود به تنگه‌ی قمیش و پشت سر گذاشتن مواضع دشمن، نیروهای تحت امر این قرارگاه با یک خیز نسبتاً بلند وارد تنگه شدند و بدین ترتیب، مواضع دشمن در پشت ارتفاع قمیش از سمت دهکده، متزلزل شد. ضمن اینکه، نیروهای لشکر عاشورا نیز قبل از ورود نیروهای قرارگاه نجف به داخل تنگه، قلّه‌ی اصلی ارتفاع قمیش را تصرف کردند و در نتیجه نیروهای خودی به‌طور کامل براین منطقه تسلط یافتند.

 

موقعیت جدید نیروهای خودی در این منطقه (تنگه‌ی قمیش) و تأثیرات فشار قوای عراق برای بازپس‌گیری منطقه شد.

 

پس از این مرحله‌ی موفقیت‌آمیز، لازمه ی تداوم عملیات، تصرف ارتفاعات دولبشک و الاغلو بود تا امکان پیشروی به سمت ارتفاعات موکبه و قیوان فراهم شود. با گذشت زمان و تداوم عملیات نیروهای خودی در شب‌ها و روزهای بعد در اوضاع جوی بسیار نامساعد و با افزایش تدریجی حضور نیروهای دشمن و فشار آن ها، ادامه‌ی عملیات ضرورتاً نیاز به توانی بیش‌تر داشت و این امر تنها با کسب زمان برای بازسازی یگان‌ها امکان‌پذیر بود. بنابراین، نیروها در محورهای مختلف به تثبیت منطقه‌ی تصرف‌شده پرداختند.

 

در این عملیات ضمن تصرف ارتفاعات آمدین، ویولان، گوجار، قمیش، تپه سوزنی و گرده شیلان، امکان تردد نیروهای قرارگاه رمضان به مناطق آزادشده در داخل خاک عراق نیز فراهم شد. در مجموع بیش از 70 درصد از اهداف اراضی عملیات تأمین شد.

 

در این عملیات بیش از 5 هزار نفر از نیروهای دشمن کشته یا زخمی و 50 تا 100 درصد از یگان‌های درگیر در منطقه منهدم شدند. در این عملیات غنائم فراوانی به دست آمد.

 

دسته بندی اخبار: 
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید