عملیات شهید مدنی آخرین اقدام محوری ایران در سال اول جنگ

چاپلینک ثابت

 

در تاریخ 24 شهریور ماه 1360  جهت انهدام توان رزمی دشمن در منطقه عمومی سوسنگرد، طرح عملیاتی شهید مدنی مورد بررسی مشترک فرمانده لشکر 16 زرهی و فرمانده سپاه پاسداران منطقه قرار گرفت و زمان اجرای عملیات شهید مدنی 27 شهریور ماه تعیین شد.(1) در این زمان فشار دشمن در جبهه کرخه کور افزایش یافته بود و توپخانه های دشمن با زیر آتش گرفتن مواضع رزمندگان تلفاتی به آنان وارد می کردند.

 

 

 

 

 

 

بعد از عملیات‌ شهید رستمی(26خرداد1360)، دشمن‌ به‌ رغم‌ در اختیار داشتن‌ دهلاویه‌ آن‌ را تخلیه‌ کرد و در غرب آن‌ مستقر شد. به‌ این‌ ترتیب‌ روستای‌ دهلاویه‌ از دشمن‌ خالی‌ شد، در حالی‌ که‌ در تصرف‌ خودی‌ نیز قرار نگرفت. به‌ منظور تصرف‌ خاکریزهای‌ خط‌ مقدم‌ دشمن‌ از دغاغله‌ تا دهلاویه‌  و در پی‌ آن‌ ورود به‌ روستای‌ دهلاویه و استقرار در آن، عملیاتی‌ مشترک‌ در تاریخ‌ 1360/6/27 در جنوب‌ جاده‌ سوسنگرد - بستان‌ (از دهلاویه‌ تا دغاغله) انجام‌ شد.

 

در محور دهلاویه عملیات از ساعت 4:30 بامداد (27 شهریور) آغاز شد.  یک‌ ساعت‌ بعد رزمندگان توانستند ضمن‌ انهدام‌ چند تانک عراقی‌ها، سنگرهای‌ آنها را پاکسازی‌ کرده‌ و خاکریز اول‌ دشمن‌ را تصرف‌ کنند. به‌ دنبال‌ این‌ موفقیت‌، حرکت‌ به‌ سمت‌ خاکریز دوم‌ دشمن‌ ادامه‌ یافت‌ و نیروهای‌ خودی‌ به‌ سمت‌ چپ‌ خاکریز (به‌ سمت‌ رودخانه العباس) گسترش‌ یافتند. پس‌ از تصرف‌ خاکریز دوم‌ رزمندگان با ادامه پیشروی‌، خاکریز سوم‌ را نیز تصرف‌ کردند.

 

با آغاز روشنایی هوا، پاتک‌های‌ دشمن‌ شروع‌ شد. نقطه‌ آسیب‌پذیر نیروهای‌ خودی‌ از جناح‌ چپ‌ خاکریز، سمت‌ رودخانه العباس‌ بود. در این‌ نقطه‌ درگیری‌ شدیدی رخ داد. دشمن‌ با آرایش‌ تانک‌ها، توان‌ خود را روی‌ خاکریز رودخانه العباس‌ متمرکز کرده‌ بود. این‌ درگیری‌ تا بعد از ظهر روز اول‌ ادامه‌ یافت‌ و نهایتاً دشمن‌ توانست‌ با فشار شدید روی نیروهای‌ خودی‌، نیمی‌ از خاکریز را بازپس‌ گیرد.

 

در  محور سویدانی نیروهای‌ عمل‌ کننده‌ در ساعت‌ 2 بامداد (28شهریور) حرکت‌ خود را از غرب‌ چولانه‌ به‌ سمت‌ مواضع‌ دشمن‌ آغاز و با عبور از موانع‌ موجود تا عمق‌ 200 متری‌ مواضع دشمن‌ نفوذ کردند و آماده درگیری و پیشروی شدند. نیروهای‌ خودی‌ زیر آتش‌ متقابل‌ دشمن‌ شروع‌ به‌ پیشروی‌ کردند. در ساعت‌ 5:30 خاکریز مقدم‌ دشمن‌ سقوط‌ کرد. وجود موانع‌ و سنگرهای‌ تانک‌ دشمن‌، نفوذ به‌ سمت‌ خاکریز دوم‌ و سوم‌ را مشکل‌ کرده‌ بود. با وجود این، پیشروی‌ به‌ طرف‌ خاکریز دوم‌ و سوم‌ ادامه‌ یافت، طوری‌ که‌ تا ساعت‌ 7 صبح‌ نیروهای‌ عمل‌ کننده‌ توانستند علاوه‌ بر خاکریز دوم‌ و سوم‌، روستاهای‌ سویدانی‌، رمله‌، دحیمی‌ و مگاصیص‌ را تصرف‌ کنند.

 

به‌ دنبال‌ موفقیت‌ رزمندگان، دشمن‌ برای بازپس‌گیری‌ مواضع‌ از دست‌ داده‌، چندین پاتک کرد و تا ساعت‌ 11 روستای مگاصیص‌ و خاکریز سویدانی‌ - دغاغله‌ را بازپس‌ گرفت. با این حال دشمن‌ نتوانست‌ به‌ مواضع‌ قبل‌ از عملیات‌ بازگردد.

 

بعد از عملیات شهید مدنی - که به آزادی منطقه‌ای به‌ وسعت‌ 10 تا 15 کیلومترمربع‌ انجامید - خطوط‌ پدافندی‌ منطقه‌ عملیاتی‌  سوسنگرد و تپه‌های  الله اکبر تا زمان‌ اجرای‌ عملیات‌ طریق‌القدس‌ (آذر 60) بدون‌ تغییر ماند.(2)



پیشروی به سوی سوسنگرد :
 در این یورش کوتاه مدت ، نیروهای سپاه و ارتش توانستند با یاری یکدیگر ، ضمن 2 کیلومتر پیشروی و جلوبردن مواضع خودی ، 50 دستگاه تانک دشمن را منهدم و 1690 تن از نیروهای دشمن را کشته، زخمی و اسیر نمایند.


هدف عملیات

هدف از این عملیات تحقق کامل اهداف از پیش تعیین‌شده عملیات طراح بوده که محقق نشده بود. به دلیل آنکه پیشروی عناصر لشکر زرهی ارتش در عملیات طراح ناقص بوده و این نقصان باعث شده بود که قسمتی از جناح جنوبی لشکر ۹۲ زرهی ایران زیر آتش دیده‌بانی عراق قرار بگیرد، قدرت هرگونه تحرک از این نیرو گرفته شده‌بود و هر روزه موجبات تلفات سنگینی به نفرات و تجهیزات تیپ۳ این لشکر را فراهم آورده بود. در همین راستا فرمانده لشکر ۹۲ از قرارگاه مقدم که مرکز فرماندهی عملیاتهای ارتش در جبهه جنوبی بود درخواست کرد تا دستوری به لشکر ۱۶ زرهی نیروی زمینی ابلاغ شود و آن لشکر در کرانه جنوبی کرخه تا پل سابله پیشروی و با از بین بردن مواضع عراق، جناح جنوبی لشکر ۹۲ را از دید و تیر مستقیم ارتش عراق دور نگهدارد.



این عملیات آخرین اقدام محوری ایران در سال اول جنگ به شمار می‌رفت که هدف از آن تثبیت مواضع نیروهای عراقی در غرب کرخه و جلوگیری از پیشروی بیشتر آنها بود.





تلفات و ضایعات
در این یورش کوتاه مدت ، نیروهای سپاه و ارتش توانستند با یاری یکدیگر، ضمن 2 کیلومتر پیشروی و جلوبردن مواضع خودی چندین دستگاه تانک دشمن را منهدم و بیش از 500 نفر از پرسنل دشمن کشته و زخمی کرده  و 167 نفررا نیز به اسارت درآورند. و دراین عملیات 168 نفر از رزمندگان اسلام به شهادت رسیدند (از جمله برادر ریخته گران فرمانده عملیاتی سپاه در محور دهلاویه)  و 2 تانک خودی  منهدم شد. 



دستاوردها

از مهمترین دستاوردهای عملیات غرب سوسنگرد درگیر شدن نیروی دشمن در این جبهه و کاهش فشار و توجه او به منطقه عملیاتی شرق کارون بود این امر موجب تسهیل در اجرای عملیات موفقیت آمیز ثامن الائمه که موجب شکسته شدن حصر آبادان شد.

بعد از عملیات شهید مدنی، خطوط پدافندی منطقه عملیاتی حمیدیه، سوسنگرد و تپه الله اکبر تا زمان اجرای عملیات طریق القدس که دو ماه بعد و در اوایل آذر ماه 1360 اجرا شد بدون تغییر باقی ماند و نبردهای پراکنده تغییری در این جبهه به وجود نیاورد.

 

منابع:

1- اطلس راهنما1، خوزستان در جنگ، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1379، ص34.

2- اطلس راهنما4، دشت آزادگان در جنگ، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس،1381،صص84 و85.


 

 
عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



03 آذر

روزشمار اسناد سازمان ملل



03 آذر

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران