مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 20 آذر؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

عملیات نصر 7؛ تصرف ارتفاعات دوپازا و بلفت در غرب سردشت

چاپلینک ثابت

در خردادماه سال 1366، هم‌زمان با انجام عملیات نصر 4 در محور ماووت، قرارگاه نجف، به قرارگاه قدس مأموریت داد تا در منطقه عمومی سردشت و بر روی ارتفاعات جنگلی بانی‌گدار، منافقین (نام‌گذاری ارتفاع به‌وسیله سازمان رزم خودی انجام شده) و چهارقلو با هدف مسدود کردن تنگه و رسیدن به رودخانه گلاس، عملیات نصر 5 را انجام دهد. برای این منظور، لشکر 27 حضرت رسول(ص) و 7 ولی‌عصر(عج) در نظر گرفته شدند. اما بررسی منطقه از جنبه عملیاتی، روشن ساخت که این یگان‌ها برای انجام عملیات کافی نیستند و به توان بیشتری نیاز است. از این‌رو، منطقه عملیاتی محدودتر شد و ارتفاعات فرفری و کله‌قندی در جنوب ارتفاع دوپازا برای انجام یک تک محدود انتخاب شدند تا زمینه برای عملیات بعدی فراهم شود.

 

هدف از انجام این عملیات، نزدیک کردن عقبه‌ها، احداث جاده به سمت مرز و فعال‌تر شدن برای تحرکات بعدی در نوار مرزی بود. برای این منظور، لشکر 8 نجف با استعداد سه گردان وارد عمل شد و این ارتفاعات را آزاد کرد.

 

پس از عملیات نصر 5، لشکر 27 حضرت رسول(ص) در خط پدافندی عملیات نصر 5 مستقر شد تا به کمک تیپ 18 الغدیر از منطقه دفاع کند. لشکر 27 حضرت رسول(ص)، سپس عملیات بر روی ارتفاع دوپازا را به قرارگاه قدس پیشنهاد کرد، که با آن موافقت شد و بدین ترتیب عملیات نصر 7 در دستور کار قرار گرفت.

 

عملیات نصر 7

 

هدف عملیات

 

مهم‌ترین هدف‌های تاکتیکی این عملیات عبارت بودند از: 1- خارج کردن منطقۀ عمومی سردشت از دید و تیر دشمن و در نتیجه، قطع آتش مؤثر دشمن روی منطقه 2- ایجاد خط مناسب پدافندی در طول مرز 3- به دست آوردن جاپای مناسب برای انجام عملیات‌های بعدی.

 

موقعیت منطقه

 

سلسله ارتفاعات دوپازا در 13 کیلومتری غرب سردشت و در نوار مرز واقع شده‌اند که دارای 9 قله هستند. در شمال این سلسله ارتفاعات، ارتفاع بردسیبان و بلفت؛ در جنوب آن ارتفاعات لک‌لک، شهید زین‌الدین، کله‌قندی، فرفری؛ در شرق، ارتفاعات رستم آلیان، کانی‌رش و در غرب آن، دشت و شهر قلعه‌دیزه واقع شده‌اند. سلسله ارتفاعات دوپازا (2791 متر) از بلندترین ارتفاعات این منطقه به شمار می‌رود که تا مسافت بسیار زیادی روی عقبه‌های جبهه خودی، دید و تیر دارد و به همین دلیل، از لحاظ تسلط بر منطقه عمومی سردشت از اهمیت خاصی برای دشمن برخوردار است.

 

وضعیت دشمن

 

منطقه عملیاتی در قلمرو سپاه یکم ارتش عراق قرار داشت. در آن منطقه، لشکر 24، گردان 49 زرهی با 30 تانک و شش گردان توپخانه مستقر بودند. علاوه بر این، چهار گردان به‌عنوان احتیاط منطقه وظیفه داشتند از یگان‌های در خط پشتیبانی کنند.

 

به دلیل اهمیت ارتفاعات دوپازا و نقش آن در تسلط بر منطقه دورتادور ارتفاعات، کانالی به عرض 50 سانتی‌متر و به ارتفاع دو متر حفر شده بود. افزون بر این استفاده از استحکامات شامل سیم‌خاردار، مین و برخی مواضع دیگر خط پدافندی دشمن را بیشتر تقویت کرده بود. به‌ویژه پس از عملیات نصر 5 که حساسیت بیشتر دشمن را در پی داشت، لشکر 24 تلاش می‌کرد از تحرکات خودی در این محور و هدف‌های آن آگاهی یابد، از این‌رو نسبت به تک خودی حساسیت داشت و به همین دلیل خط دشمن با دو گروهان و جابه‌جایی تیپ 81 با تیپ 114 و برخی اقدامات دیگر تقویت شد.

 

طرح مانور

 

به دلیل وسعت منطقه عملیاتی، مهم‌ترین تدبیر عملیاتی که در طرح مانور لحاظ شد، تقسیم سلسله ارتفاعات دوپازا به شمال و جنوب و توجه به جناحین عملیات ـ با در نظر گرفتن جناح راست ارتفاع شاهین و جناح چپ یال صخره‌ای ـ بود. همچنین، مقرر شد در جنوب ارتفاع دوپازا، شمال آن، ارتفاع شاهین و ارتفاع صخره‌ای، هر کدام یک یگان وارد عمل شود. از این‌رو، تصرف قلۀ اصلی ارتفاع دوپازا، ارتفاع مقابل آن و ارتفاعات جنوبی به لشکر 27 حضرت رسول(ص) و تصرف محور شمال قله اصلی دوپازا و یال ارتفاع بلفت در سمت خودی به لشکر 31 عاشورا واگذار شد. این دو یگان پس از تصرف هدف‌های خود موظف بودند با یکدیگر الحاق کنند. همچنین، مقرر شد تیپ 18 الغدیر تپه شاه مراد، یال صخره‌ای ( که به تپه‌های جنگلی متصل می‌شد) را تصرف کرده و جناح چپ عملیات را تأمین کند؛ سپس بر روی یال دوپازا با لشکر 27 الحاق کند.

 

عملیات نصر 7

 

به تیپ 29 نبی اکرم(ص) نیز در ابتدا مأموریت داده شد که ارتفاع شاهین در شمال دوپازا را تصرف کرده و سپس جناح راست عملیات را تأمین کند، اما پس از اطلاع قرارگاه از هوشیاری دشمن و تقویت این محور، انجام عملیات از آن محور منتفی و مقرر شد که در مرحله دوم، از تیپ 29 نبی اکرم(ص) استفاده شود. در این مرحله، چنانچه لشکر 31 عاشورا موفق به انجام مأموریت خود می‌شد، تیپ 29 نبی اکرم(ص) بایستی از این موفقیت استفاده کرده و ارتفاع بلفت را تصرف می‌کرد.

 

در طراحی مانور، به دلیل آن‌که دشمن در عملیات نصر 5 از سلاح شیمیایی استفاده کرده و علاوه بر صحنه درگیری، شهر سردشت را نیز بمباران کرده بود، به پدافند شیمیایی توجه بیشتری به عمل آمد و مقرر شد، واحدهای دفاع شیمیایی یگان‌ها و قرارگاه‌ها با تجهیزات مناسب، آمادگی مقابله با تک شیمیایی دشمن را داشته باشند.

 

سازمان رزم

 

نیروی زمینی سپاه انجام عملیات نصر 7 را به عهده داشت. برای این منظور به قرارگاه قدس مأموریت داده شد که به آماده‌سازی و انجام عملیات اقدام کند. از این‌رو، لشکرهای 31 عاشورا و 27 حضرت رسول(ص) و نیز تیپ‌های 29 نبی اکرم(ص) و 18 الغدیر به قرارگاه قدس واگذار شدند.

 

استعداد یگان‌های عمل‌کننده در این عملیات عبارت بود از:

 

- لشکر 27 حضرت رسول(ص) با پنج گردان؛

 

- لشکر 31 عاشورا به سه گردان؛

 

- تیپ 18 الغدیر با سه گردان؛

 

- تیپ 29 نبی اکرم(ص) با سه گردان.

 

مهندسی، آتش، دفاع ضدهوایی، هوانیروز، بهداری و برخی دیگر از واحدهای پشتیبانی‌کننده نیز در سازمان عملیاتی، لحاظ شده بودند.

 

شرح عملیات

 

در 14 مرداد 1366، در ساعت 2:30 بامداد، عملیات نصر 7 آغاز شد و تا صبح، سلسله ارتفاعات دوپازا، یال ارتفاع بلفت، ارتفاع صخره‌ای و یال ارتفاع دوپازا به تصرف نیروهای خودی درآمد. دشمن با مشاهده عزم رزمندگان، پس از کمی مقاومت، اقدام به عقب‌نشینی کرد. تنها در دو نقطه دشمن مقاومت بیشتری از خود نشان داد که در هم شکسته شد: ارتفاع پشت قله اصلی در محدودۀ لشکر 27 حضرت رسول(ص) و چهارمین ارتفاع واقع در منتهی‌الیه شمالی دوپازا در محور لشکر 31 عاشورا.

 

عملیات نصر 7

 

مسئله قابل‌ملاحظه در این عملیات تلفات بسیار اندک نیروهای خودی در حین حمله به دشمن بود، به‌گونه‌ای که لشکر 27 حضرت رسول(ص) تا صبح عملیات، تنها یک شهید داشت. این مسئله نشان‌دهنده غافل‌گیر شدن دشمن بود. از حدود ساعت 10 صبح، دشمن در چند محور اقدام به پاتک کرد که سرکوب شد. در این میان، آتش و تعرض دشمن به جناح چپ بیشتر جلب‌توجه می‌کرد، از این‌رو فرمانده قرارگاه قدس به تیپ 33 المهدی دستور داد، وارد منطقه شده و در کنار تیپ 18 الغدیر قرار گیرد.

 

بر اساس طرح مانور، تیپ 29 نبی اکرم(ص)، در شب دوم، مرحله دوم عملیات را به‌منظور تصرف ارتفاع بلفت آغاز کرد و در همان ساعات نخست درگیری موفق شد قلۀ اصلی این ارتفاع را آزاد کند. پس از این، جنگ برای تصرف سایر مواضع دشمن در ارتفاع، ادامه یافت و با کمک آتش پشتیبانی، پیشروی‌های بعدی صورت گرفت و تا صبح، ارتفاع بلفت به‌طور کامل تصرف شد.

 

صبح روز اول و روزهای بعد (تا 23 مرداد 1366) دشمن ده بار به ارتفاع بلفت حمله کرد اما تمام آنها با مقاومت رزمندگان اسلام، درهم شکسته شد و منطقۀ تصرف‌شده تثبیت شد.

 

نتایج

 

در این عملیات تمام هدف‌های موردنظر تصرف شد و دشمن پس از 9 روز تلاش و حمله به مواضع تصرف‌شده، نتوانست موفقیتی به دست آورد.

 

در این عملیات 250 تن از نیروهای دشمن به اسارت درآمدند و بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده از آنها، کلیه یگان‌های دشمن که در منطقه حضور داشتند، 50 تا 60 درصد متحمل تلفات شده بودند. در سه روز نخست عملیات (14 تا 16 مرداد 1366) از نیروهای خودی 733 تن مجروح و 175 تن به شهادت رسیدند.

 

برچسب ها: 

دیدگاه جدیدی بگذارید