مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

عملیات کربلای 2؛ آزادسازی ارتفاع گرده کوه (شهید صدر)

چاپلینک ثابت

عملیات کربلای 2 در 10 شهریور 1365 در منطقه حاج عمران، با شرکت لشکر 10 سیدالشهدا(ع) و پنج تیپ 9 بدر، 12 قائم، 21 امام رضا(ع)، 105 قدس، 155 شهداء و به استعداد 28 گردان از سپاه انجام شد.

 

اهداف عملیات

 

اهداف عملیات عبارت بودند از: ترمیم و تصحیح خط پدافندی، خارج کردن عقبه خودی از دید و تیر دشمن و دستیابی به راهکارهای مناسب به‌منظور عمق دادن به منطقه برای عملیات بعدی.

 

موقعیت منطقه

 

منطقه عملیاتی، از شمال به ارتفاعات چنارستان و کلاشین؛ از جنوب به ارتفاعات بسیار مرتفع سکران و کدو؛ از شرق به ارتفاعات تمرچین و شهر مرزی پیرانشهر؛ و از غرب به تنگه دربند و شهر چومان مصطفی عراق محدود می‌شد.

 

ارتفاعات مهم این منطقه عبارت اند از: 2519 (گرده‌مند)، 2999 (کدو)، 2500، 2506 (دربند)، 3000 (برزین) و 2435 (گرده کوه، معروف به شهید صدر). این ارتفاعات بر ارتفاعات پیرانشهر و جاده پیرانشهر - نقده، پادگان پیرانشهر جاده پیرانشهر - سردشت؛ و همچنین بر شهرهای چومان مصطفی، دیانا و رواندوز عراق مشرف می باشند.

 

استعداد دشمن

 

مسئولیت پدافند از منطقه حاج عمران، برعهده لشکر23 پیاده از سپاه پنجم عراق بود و یگان‌های تحت امر این لشکر عبارت بودند از:

 

- تیپ‌های 98، 807، 604، 438، 91 و 806 پیاده؛

 

- تیپ 102 پلیس؛

 

- گردان کماندویی الکفاح؛

 

- گردان 77 دفاع الوطنی؛

 

- گردان 42 تانک از تیپ 80 زرهی؛

 

- حدود 5 گردان توپخانه.

 

سازمان رزم خودی

 

فرماندهی عملیات برعهده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) بود که یگان‌های زیر را تحت امر داشت:

 

- لشکر10 سیدالشهدا(ع)  با 3 گردان؛

 

- تیپ155 ویژه شهدا با 6 گردان؛

 

- تیپ105 ویژه قدس با 4 گردان؛

 

- تیپ21 امام رضا(ع) با 3 گردان؛

 

- تیپ12 قائم با 6 گردان؛

 

- تیپ9 بدر با 4 گردان؛

 

- 4 گردان توپخانه.

 

طرح مانور

 

مانور عملیات از دو محور طرح‌ریزی ‌شده بود: محور راست، شامل ارتفاعات گردکوه (معروف به شهید صدر)، تخته‌سنگی، تپه شهدا و تپه سرخ و 2 محور چپ، شامل ارتفاعات 2519، واریس و یال‌های آن، تپه تخم‌مرغی، شیار "اله"، و دو یال ارتفاع مسکران.

 

فرماندهی این عملیات به قرارگاه سیدالشهدا (ع)، یکی از قرارگاه‌های تابعه نیروی زمینی سپاه واگذار شد. در شب اول عملیات، تپه شهید صدر، تخته‌سنگی و مقر فرماندهی دشمن به تصرف نیروهای خودی درآمد و در جناح چپ، به علت عدم دستیابی کامل به هدف‌ها، رزمندگان عقب‌نشینی کردند. در شب دوم، بار دیگر نیروها از محور چپ دست به حمله زدند، اما موفقیتی به دست نیامد و عملیات با تصرف نیمی از هدف‌ها، به پایان رسید.

 

شرح عملیات

 

در منطقه عملیاتی "حاج عمران" علی‌رغم اجرای آتش توپخانه دشمن روی نیروهای خودی و شلیک منورهای فراوان و پی‌درپی که حاکی از هوشیاری دشمن بود، نیروهای خودی توانستند در اولین ساعات بامداد خود را به خط تماس* برسانند و در حالی‌که هنوز دقایقی به ساعت 1 بامداد باقی مانده بود، یکی از گردان‌های تیپ 105 قدس را دشمن در شکاف میان ارتفاع "واراس" و ارتفاع "2519" دید و درگیری ناخواسته و زودهنگام آغاز گردید.

 

در محور راست، عملیات تیپ 9 بدر با استفاده از سه گردان عملیاتی ("شهید صدر"، "شهید دستغیب" و "شهید بهشتی") و یک گردان احتیاط (گردان حمزه – که عمدتاً از اسیران عراقی بودند)، از سه محور با هدف تصرف ارتفاع "شهید صدر" انجام شد. این تیپ طی یک رشته عملیات و درگیری سخت موفق شد در نهایت به‌جز مقر فرماندهی دشمن واقع در نقطه‌ای موسوم به مثلثی، تمامی منطقه عملیاتی موردنظر را تصرف و در آن مستقر شود.

 

از سوی دیگر، بر اساس طرح مانور، ارتفاع "تخته‌سنگی" که ارتفاع شهید صدر را زیر دید و تیر داشت، می‌بایست به دست نیروهای تیپ 11 قائم تصرف می‌شد که این تیپ نتوانست عملیات خود را انجام دهد، با روشن شدن هوا متوقف شد، ولی تیپ 9 بدر در ادامۀ پیشروی‌های خود این تپه را نیز تصرف کرد. در محور چپ نیز نیروهای یگان‌های عمل‌کننده با حرکت به سمت منطقه درگیری، زیر آتش شدید توپخانه و مسلسل‌های سنگین دشمن قرار گرفتند که تعدادی از آنان شهید و مجروح شدند، اما بقیه خود را به سنگرهای دشمن رساندند و درگیری را آغاز کردند.

 

تیپ 155 شهدا با موفقیت هدف ابتدایی خود را روی ارتفاع "2519" به دست آورد و جهت تصرف دو هدف دیگر روی بلندترین نقطه قله، مسیر را ادامه داد. یک گردان از این تیپ از سمت راست خود را به پشت دشمن رساند و با استقرار در زیر یال‌ها، جادۀ "دربند" به "2519" را بست و موفق شد 110 تن از نیروهای دشمن را به اسارت بگیرد، ولی با شروع پاتک دشمن، تلفات بسیاری بر آن وارد آمد و ناگزیر عقب‌نشینی کرد، در نتیجه دوباره جاده برای دشمن باز شد. به‌این‌ترتیب نیروهای خودی بر اثر مقاومت و آتش شدید دشمن موفق به تصرف قله "2519" نشدند و تنها با گرفتن جاپایی در یال پایین "2519"، به عقب بازگشتند.

 

تیپ 105 قدس نیز علی‌رغم تحمل تلفات در هنگام حرکت به‌سوی خط دشمن، خود را به آنجا رساند و توانست یک گردان (گردان میثم) را تا نزدیکی "واراس" برساند و به قسمتی از اهداف خود دست یابد، ولی به سبب پاک‌سازی نکردن یال‌های پایین ارتفاعات "2519" و "تپه تخم‌مرغی" و نیز هوشیاری دشمن، این گردان محاصره شد و بقیۀ نیروهای تیپ تا صبح به عقب بازگشتند.

 

لشکر 10 سیدالشهدا نیز در آغاز کار تا حدودی موفق بود و توانست "تپۀ تخم‌مرغی" را تصرف کند، ولی بر اثر آتش شدید دشمن که از ارتفاعات "2519" و یال "سکران" اجرا می‌شد، موفق نشد اهداف خود را به‌طور کامل تصرف کند و با فشار دشمن، ناچار عقب‌نشینی کرد.

 

"سرهنگ ابوفارس" (مسئول گردان اسیران عراقی) که در ساعات اولیه عملیات قرارگاه فرماندهی نیروهای دشمن را به محاصره خود درآورده و علی‌رغم تلاش بسیار توانسته بود آن را تصرف کند، با تعدادی از نیروها پس از دور زدن دشمن، به آنان حمله کرد و در ساعت 8:30 این قرارگاه را به تصرف درآورد.

 

به‌هرحال، در مرحله اول عملیات، تیپ 9 بدر موفق شد طی چند ساعت درگیری تن‌به‌تن و شجاعانه با دشمن، اهداف خود را که شامل تپه شهید صدر و تخته‌سنگی و مقر فرماندهی دشمن بود، به تصرف درآورد و با اسیر کردن 277 تن از نیروهای دشمن و غنیمت گرفتن پنج دستگاه تانک، در مقر فرماندهی تیپ دشمن مستقر شود. این تیپ که به دلیل موفق نشدن نیروهای خودی در محورهای دیگر، به‌شدت زیر فشار پاتک‌های دشمن قرار داشت، به‌خوبی در نگهداری محور خود مقاومت نمود و در ساعت‌های 3:30 بامداد، 8 صبح و 12 ظهر سه حملۀ شدید دشمن را دفع کرد، اما دیگر یگان‌ها با دادن تعدادی شهید و مجروح و به‌جا ماندن تعدادی از مجروحان در منطقه، نزدیک صبح به عقب بازگشتند و در خطوط پدافندی سابق مستقر شدند.

 

علاوه بر پاتک‌های دشمن، از اولین ساعات روز 1365/6/10 فعالیت هواپیماهای جنگنده آنها نیز شدید بود. طی این حملات از ساعت 00:57 بامداد تا ساعت 13، در 165 "سورتی" پرواز، انواع هواپیماهای شکاری و شکاری بمب‌افکن ("سوخو 22"، "میراژ اف ـ 1" و :"میگ 23") در 50 مرحله مواضع و عقبۀ نیروهای خودی را بمباران کردند. در این عملیات یک هواپیمای دشمن با آتش پدافند هوایی خودی سرنگون شد.

 

پس از بازگشت آرامش نسبی به منطقۀ عملیاتی، جلسه‌ای با حضور برادر رحیم صفوی، برادر هدایت (فرمانده قرارگاه حمزه) و فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده تشکیل شد که ضمن بررسی وضعیت کلی عملیات، حفظ و تثبیت ارتفاع شهید صدر و تصرف کامل ارتفاع 2519 در رأس اقدامات بعدی قرار گرفت، لذا قرار شد تیپ 155 ویژه شهدا با 2 گردان، مأموریت تصرف ارتفاع گردمند (2519) را تکرار نماید و یک گردان از تیپ 21 امام رضا(ع) نیز در احتیاط آن باشد.

 

علاوه بر تصرف ارتفاع سوق‌الجیشی 2519، مشغول نمودن در این منطقه نیز از اهداف موردنظر فرمانده عملیات بود که در این باره برادر رحیم صفوی در جلسه‌ای با حضور فرماندهان یگان‌ها، ضمن تأکید بر اهمیت عملیات گفت: «یکی از اهداف مهم این عملیات درگیر نگاه‌داشتن دشمن تا آغاز عملیات بسیار مهم دربندیخان است تا بدین‌وسیله او را از عملیات در "دربندیخان" غافل نماییم.»

 

نتیجه عملیات

 

نتیجه این عملیات، آزادسازی ارتفاع گرده کوه (شهید صدر) بود.

 

* خط تماس: محلی که انتظار می رود اولین درگیری بین نیروهای دشمن و خودی در آنجا صورت بگیرد.

 

برچسب ها: 

دیدگاه جدیدی بگذارید