قطع صادرات نفت ایران؛ راهبرد جدید عراق درسال 1363

چاپلینک ثابت

 

یکی از اهداف اصلی عراق در دوران جنگ تحمیلی، ضربه زدن به اقتصاد جمهوری اسلامی ایران از طریق قطع صادرات نفت بود.تا پایان سال 1362 تمرکز حملات عراق بر تأسیسات نفتی و اسکله‌‌های جزیره خارک بود. هدف عراق از حمله به تأسیسات نفتی، اخلال یا کاهش صادرات نفت ایران بود.

 

 

 

 

از سال 1363 عراق راهبرد قطع صادرات نفت ایران را در دستور کار خود قرار داد. به این منظور نیروی هوایی عراق برد عملیاتی خود را تا منطقه شمال قطر گسترش داد. از این پس،‌ هدف اصلی عراق از حمله به تأسیسات نفتی، محروم کردن ایران از درآمد نفت بود.

 

دریافت 5 فروند هواپیمای سوپراِتاندارد از فرانسه به همراه موشک‌های دقیق یک میلیون دلاری اگزوسه، قدرت جنگ دریایی عراق را از اوایل سال 1363 افزایش داد. این هواپیماها با خلبان و خدمة فنی در اختیار ارتش عراق قرار گرفتند و فرانسه سود خوبی از فروش تسلیحات و جنگ‌افزار به عراق برد. گفته می‌‌‌‌‌شود در طول جنگ، نیروی هوایی ارتش عراق از 1200 موشک اگزوسه علیه ایران استفاده کرد.

 

در روز پنج‌شنبه 6 اردیبهشت 1363 نفت‌کش سفینة‌العرب با ظرفیت 340 هزار تن مورد حملة عراق قرار گرفت که یک نفر از سرنشینان آن مفقود شد. این نفت‌کش که متعلق به عربستان سعودی و در اجارة کرةجنوبی بود، در حالی که نفت ایران را از جزیرة خارک بارگیری کرده بود، در 250 کیلومتری جنوب شرقی این جزیره مورد اصابت قرار گرفت.(1)

 

عراق در تاریخ 1363/2/28 به یک کشتی حامل آهن که از اسپانیا به سمت ایران می‌آمد، حمله کرد و آن را غرق ساخت. در1363/3/3 عراق به کاروان کشتی‌‌های عازم بندر امام خمینی حمله کرد.از این 22 کشتی که وارد خورموسی شده بودند و 13 کشتی که از آن خارج شده بودند، 3 کشتی مورد اصابت موشک‌های عراقی قرار گرفتند.

 

عراق در1363/4/10 باز هم به کاروان کشتی‌های عبوری از خورموسی حمله کرد که یکی از آنان غرق شد و یکی آسیب دید و 3تای آنها نیز در حین فرار به گل نشستند. کاروان کشتی‌های عازم بندر امام خمینی در 1363/5/20 مورد حمله قرار گرفت که به دو کشتی و به یک هواپیمای اسکورت ایران آسیب زد. در1363/5/24 یک کشتی پاکستانی در خلیج فارس مورد حمله قرار گرفت. عراق در 1363/6/29 به جزیره خارک حملة هوایی کرد و ایستگاه برق و آب شیرین‌کن آن را منهدم ساخت. بر اثر این حمله جریان برق به این جزیره به مدت 20 روز قطع شد.

 

عراق در سال 1363، پنجاه‌وسه موشک اگزوسه از هواپیماهای سوپراتاندار به سمت کشتی‌های ایرانی، از جمله 17 نفتکش در خلیج فارس شلیک کرد که 52 فروند آنها به هدف اصابت کرد. قدرت تخریب این موشک‌ها بالا نبود و معمولاً پس از اصابت آنها، کشتی‌ها تعمیر می‌شدند و دوباره به جریان حمل‌ونقل دریایی بازمی‌گشتند. در جریان حمله به کشتی‌ها حداقل یک فروند هواپیمای سوپراتاندار سرنگون شد که عراق علت آن را مشکلات فنی اعلام کرد.(2)

 

اگرچه حملات عراق به کشتی‌ها و جزیره خارک، مشکلاتی را برای صادرات نفت ایران ایجاد کرد، اما ایران همچنان به صادرات نفت خود ادامه داد. البته هزینه‌‌های سنگینی را برای اجرای عملیات انتقال نفت (شاتل) بین جزیرة خارک و مراکز بارگیری نفت در منطقة میانی خلیج فارس متحمل شد.

 

منابع:

1-هاشمی رفسنجانی، ‌اکبر، به سوی سرنوشت (کارنامه و خاطرات سال 1363)، تهران، نشر معارف انقلاب، چاپ پنجم، 1386، ص 65

2- علائی، حسین، روند جنگ ایران وعراق جلد2،نشر مرز و بوم، سال 1391،پاورقی ص67.

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



30 شهريور

روزشمار اسناد سازمان ملل



30 شهريور

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران