مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

مقاومت تا آخرین حد

چاپلینک ثابت

از ساعت 3:30 بامداد روز شنبه 4 تیر 1367 ارتش عراق کامل‌ترین و بزرگ‌ترین عملیات خود را از منطقه کوشک و طلائیه تا جزایر مجنون، پس از آغاز راهبرد آفندی در حمله به منطقه عملیاتی خیبر و بدر با اسم "توکلنا" شروع کرد. در این عملیات که با سرعت و قدرت بسیاری آغاز شد دشمن ابتدا خط دفاعی ارتش را در طلائیه شکست و سپس از پد خندق و پد شرقی جزیره جنوبی پیشروی خود را ادامه داد. گفتنی است سپاه سوم ارتش عراق با کمک یگان‌های گارد ریاست جمهوری قبل از شروع عملیات، در ساعت 3:15 بامداد روز 4 تیر 1367 با کمک توپخانه اقدام به پرتاب گاز عصبی سارین به مواضع رزمندگان در جزیره مجنون نمود که تعداد زیادی در همان دقایق اولیه مصدوم گردیدند. در آن زمان اورژانس شیمیایی قائم مربوط به سپاه در جزیره شمالی فعال بود و تا ساعت 11:30 صبح به کار خود ادامه داد و تعدادی مصدوم شیمیایی در حال اغما را پذیرش نمود که چند تن از آنها شهید و بقیه درمان شدند. ارتش عراق پس از شکستن خط دفاعی ارتش در ناحیه کوشک خود را به جاده سیدالشهدا رساند و یکی از مهم‌ترین راه‌های تدارکاتی جزایر مجنون را به کنترل درآورد. با توجه به ناپایداری عوامل شیمیایی و نبود نیروی احتیاط، نیروهای عراقی توانستند ساعاتی بعد به سهولت وارد منطقه شوند و جزایر مجنون را به تصرف درآوردند.

 

همچنین در ساعت 1 بعدازظهر این روز، ارتش عراق با 13 فروند بالگرد جنگی و ترابری به محل قرارگاه نصرت واقع در ضلع شمالی جزیره مجنون شمالی و جاده‌های منطقه هور حمله کرد، سپس با 27 فروند بالگرد برای اولین بار عملیات هلی‌برن انجام داد و حدود یک تیپ کماندویی در جزایر مجنون پیاده کرد. در این عملیات علی هاشمی فرمانده قرارگاه نصرت به‌اتفاق چند تن از مسئولان این قرارگاه، مفقود گردیدند.

 

علاوه بر این، در طول روز، بالگردهای توپ‌دار ارتش عراق، وسایل نقلیه و خودروهای در حال تردد روی جاده اهواز ـ خرمشهر را هدف حمله قرار می‌دادند. سرانجام، ارتش بعثی عراق علاوه بر بازپس‌گیری جزایر مجنون با پیشروی از منطقه مرزی کوشک نیروهای خود را به کیلومتر 55 جاده اهواز ـ خرمشهر رساند و پل‌ها و ریل راه‌آهن را در این منطقه تخریب کرد و با آغاز تاریکی هوا به مرز عقب‌نشینی کرد. در مجموع 79 گردان از سپاه گارد و سپاه ششم ارتش عراق به جزایر مجنون حمله کردند.

 

در این حمله، ارتش عراق از 2 هزار دستگاه تانک و نفربر و 600 عراده توپخانه صحرایی استفاده کرد. این در حالی بود که نیروهای ایرانی تنها 60 دستگاه تانک و تعداد محدودی توپ در اختیار داشتند. بنابراین برتری عراق از نظر سلاح‌های سنگین 20 برابر ایران در این جبهه بود. همچنین ارتش عراق در حملات خود به خط مقدم از سلاح شیمیایی سیانور که ناپایدار و کشنده است استفاده نمود و سپس از آتش تهیه توپخانه به‌صورت انبوه استفاده کرد، آنگاه به عقبه‌ها از جمله مواضع توپخانه رزمندگان اسلام در جزایر مجنون، با گازهای خردل که یک نوع سلاح شیمیایی پایدار است، حمله نمود به‌گونه‌ای که تمام خدمه‌های آنها شهید یا مجروح شدند. مقاومت نیروهای ایرانی در خط مقدم بسیار خوب بود و شکستن خطوط اول برای ارتش عراق 4 ساعت زمان برد. این عملیات روحیه نیروهای عراقی را افزایش داد و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ایران در جنگ را که تسلط بر بخشی از ذخایر نفتی عراق به ارزش میلیاردها دلار بود، از بین برد. برای اخذ آخرین نظر امام خمینی در مورد جنگ، آقای هاشمی رفسنجانی در صبح شنبه 4 تیر 1367 به دیدار امام رفتند. ایشان گفتند: «مقاومت تا آخرین حد». در پی این نظر قاطع، ساعاتی بعد در جلسه سران قوا که همان روز در دفتر رئیس‌جمهور تشکیل شد، مقرر گردید همه امکانات برای تداوم دفاع بسیج و دولت وارد جنگ شود و ریاست ستاد را نخست‌وزیر برعهده گیرد. اما با سقوط کامل جزایر مجنون و هور، دوباره سران قوا در دفتر آقای موسوی اردبیلی جلسه گذاشتند و قرار شد برای تکمیل حجت بار دیگر با امام مذاکره کنند.

 

سران قوا به جماران رفتند و پس از اقامه نماز مغرب و عشا به امت امام خمینی، به‌اتفاق احمدآقا توضیحات لازم را درباره وضع جنگ و عواقب احتمالی ادامه آن به ایشان ارائه دادند. امام خمینی باز هم بر تداوم جنگ تأکید کردند.

 

این مطلب برگرفته از کتاب تاریخ تحلیلی جنگ ایران و عراق ـ جلد دوم می باشد که در انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به چاپ رسیده است.

 

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - آثار مرکز
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید