مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 24 تیر؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

نبرد لشکر33 المهدی در عملیات کربلای4

چاپلینک ثابت

محمدجواد اکبرپوربازرگانی      

[1]

سال 1365 در تاریخ جنگ هشت ساله عراق و ایران برهه ‌ای ویژه به شمار می‌رود. در این سال ازیک ‌سو ایران به دنبال انجام عملیات موفق والفجر8 در پی یکسره ساختن کار جنگ بود و از‌سوی دیگر عراق با طراحی و اجرای «استراتژی دفاع متحرک» تمام تلاش خود را به کار گرفت تا با پس‌گرفتن منطقه فاو، یا تصرف مناطق دیگر در ایران، از وضعیت انفعال خارج گردد.

 

در چنین وضعیتی جمهوری اسلامی ایران در سال 65 به منظور تکمیل نتایج و ثمرات عملیات والفجر8، طرح‌ ریزی و اجرای عملیات تعیین‌کننده کربلای4 را در دستور کار خود قرار داد. از این ‌رو در اواسط تابستان 1365 کلیاتی از ماموریت انجام عملیات گسترده در جبهه جنوب به یگان‏ های سپاه اعلام شد.

 

لشکر 33 المهدی یکی از یگان های پیش رونده در عمق منطقه عملیات کربلا 4 است که متحمل خساراتی در جریان بازگشت به عقب شد. متن زیر شرح بسیار اجمالی و گذرا بر عملیات لشکر33المهدی در کربلای4 است که در تهیه آن از اسناد و گزارش های موجود در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس و به‌ویژه گزارش عملیات لشکر33المهدی استفاده شده است امیر رزاق‌زاده راوی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ در عملیات کربلای4 با حضور در لشکر33 المهدی کلیه حوادث و رویدادهای 20ساعت نبرد این یگان را از نزدیک ثبت و ضبط نموده است.

 

 در اوایل پاییز سال 1365 جزئیات ماموریت لشکر 33 المهدی در یکی از محورهای عملیات شرق بصره ابلاغ شد.[2] بدین‌ترتیب باتوجه به اینکه این یگان پس از عملیات بدر در منطقه تعیین‌شده حضور داشت در وضعیت جدید در طول قریب به 5 ماه اقدامات و تمهیدات لازم جهت آماده‏ سازی منطقه عملیاتی را انجام داد. در اواخر آذر ماه، 3 دی‌ماه 1365 به عنوان روز آغاز عملیات تعیین شد.[3]

 

آستانه عملیات

 

در اولین ساعات صبح روز 3/10/1365 برادر جعفر اسدی فرمانده لشکر33المهدی برای آخرین‌بار از واحدهای ستادی و گردانی بازدید کرد تا در ساعات باقی‌مانده، میزان آمادگی و توانایی یگان را برآورد نماید وی در سخنرانی برای بخشی از نیروهای عبوری از رودخانه اورندرود، آخرین نکات و ملاحظات را این‌گونه یادآوری کرد:

«1-بدانید مرگ و حیات همه دست خداست...2-شدیدا از سر و صدا در مرحله اول عملیات جلوگیری بکنید...3-در طول عملیات به هیچ عنوان افرادی را که جلیقه نجات تن‌شان نیست سوار نکنید... 4-هیچ شناوری تا آخر عملیات بدون پارو نماند. 5-هیچ شناوری بدون طناب نماند. 6-وسایل امنیت شناورتان را دقیقا حفاظت کنید 7-وسایل ضدشیمیایی را با خودتان داشته باشید و حفظش کنید.»[4]

 

طرح مانور

 

بر اساس طرح مانور ابلاغی قرارگاه نوح، لشکر33المهدی طی سه مرحله عملیات خود را برای دستیابی به اهداف به شرح زیر به مرحله اجرا درمی‌آورد:

 

1-نیروهای موج اول

نیروهای موج اول (شامل اطلاعات عملیات، تخریبچی و غواصان) ماموریت داشتند ضمن یورش به مواضع غرب اروند، خط اول دشمن را بشکنند و چراغ‏های چشمک‏زن را برای هدایت نیروهای موج دوم بر روی تیرهایی نصب نموده و پس از آن موانع موجود در مسیر از قبیل سیم‏های خاردار، خورشیدی‏ها و .... را پاکسازی کنند و سپس با انهدام کمین‏های دشمن در کنار سنگرهای ساحل غرب اروند مستقر گردند.[5]

 

نیروهای موج اول از ترکیب سه دسته کلی تشکیل شده بودند دسته اول نیروهای اطلاعات عملیات در گروه‏های 8 الی10 نفره، امر هدایت نیروهای خط‏شکن را برعهده داشتند. دسته دوم نیروهای واحد تخریب در گروه‏های 10 نفره با مسئولیت انهدام موانع در مسیر حرکت نیروها وارد عمل می‏شدند و دسته سوم گردان‏های غواص در قالب گروه‏های 10 نفره به شکل زنجیره‏ای از عرض رودخانه عبور کرده و در ساحل غربی اروند مستقر می‌شدند. نیروهای خط‌شکن در دو محور کلی شمالی و جنوبی سازماندهی شده بودند و گردان غواص اباالفضل به اضافه دو گروهان غواص از گردان فجر در محور شمالی و گردان ابوذر در محور جنوبی وارد عمل می‌شدند.[6]

 

2- نیروهای موج دوم

 

همانطور که اشاره شد نیروهای موج اول و دوم در دو محور کلی گردان فجر در شمال منطقه و گردان ابوذر در جنوب منطقه عملیاتی سازماندهی شدند و نیروهای موج دوم ( نفرات سوارشناور) ماموریت داشتند از منتهی‌الیه محورهای شمالی و جنوبی از پهلو به دشمن حمله کنند.

 

در محور شمالی یعنی گردان فجر -متشکل از 4 گروهان- گروهان مسلم به سمت دژ دشمن پیشروی می‏نمود و ضمن پاکسازی منطقه، خط جلو را تامین می‏کرد. پس از آن گروهان وحید با عبور از نخلستان پیش‏رو، به موازات جاده شوب در عمق گسترش می‏یافت تا با عبور از نهر و جاده‏های موجود در مسیر با نیروهای چپ و راست خود دست دهد. سپس گروهان فخار باید پس از عبور از مناطق متصرفی، با تکیه بر محورهای چپ و راست با استفاده از جاده‏های موجود در عمق گسترش یابد و نسبت به پاکسازی منطقه اقدام نماید.[7]

 

در محور جنوبی یعنی گردان ابوذر -متشکل از 4 گروهان- یک گروهان نیروهای سوارشناور خود را از نهر جرف‌کوچک به غرب اروند رسانده و به سمت جاده اول در وسط خط حد با عناصر گردان فجر دست داده و جناحش را تامین کند. یک گروهان هم، به موازات نهر هندلی در عمق پیشروی نموده تا پس از دستیابی به جاده خاکی، منطقه را پاکسازی کند. گروهان دیگر نیز، پس از عبور از مناطق متصرفی، باید در محدوده جاده شنی یا هفتی‏شکل عملیات می‏کرد و در محدوده خاکریز پیش از جاده یا جاده تثبیت می‏نمود.[8]

 

3-نیروهای موج سوم و چهارم:

 

نیروهای موج سوم (سوارشناور) نیز متشکل از گردان‏های کمیل در محور شمالی و فتح در محور جنوبی ماموریت داشتند از خاکریز جاده آسفالته(جاده اول) تا خاکریز بعد ازآن عملیات را ادامه دهند و بنا به دستور نیروهای موج چهارم با بقیه‏گردان‏های سلمان، ثارالله و حمزه با استفاده از گردان در احتیاط مالک تا محدوده جاده نفتی(جاده دوم) در عمق گسترش یابند.[9]

 

شروع عملیات

 

نیروهای موج اول

 

ساعاتی قبل از اینکه عملیات کربلای4 در شب سوم دی ماه در محدوده مناطق شلمچه، ابوالخصیب، ام‏الرصاص و جزیره مینو به اجرا درآید، نیروهای غواص لشکر33المهدی در ساعت 19 به تدریج از سنگرهای بتونی به سمت نقاط رهایی حرکت کردند و در ساعت 20:30 با فرمان برادر جعفر اسدی فرمانده لشکر33 المهدی وارد اروندرود شده و تیم‏هایشان را به نوبت عبور دادند. برابر طرح مانور پس از عبور غواص‏ها، تیم‏های اطلاعات و تخریب برای بازکردن معابر و نصب چراغ‏ها وارد عملیات شدند.[10]

 

حرکت نیروهای موج اول و فرایند جابجایی آن‌ها از ساحل خودی به سمت دشمن تقریبا یک ساعت و 40 دقیقه به درازا کشید اگرچه وضعیت مد اروندرود فرصت خوبی را برای انتقال نیروها فراهم کرده بود ولی سرعت و شدت جریان آب اروند، موجب انحراف برخی تیم‌های موج اول شد.[11]

 

تا ساعت 20:22 با تلاش نیروهای موج اول چراغ‌های چشمک‌زن برای تردد نیروهای سوارشناور نصب شد و در ساعت 21:30 خورشیدی‌ها و سیم‏های خاردار در سمت ساحل دشمن پاکسازی کنار زده شد و معابر جهت تردد قایق‏های موج دوم باز شد.[12] هنگامی که غواص‏ها به عنوان نیروهای موج اول در حال عبور از عرض رودخانه بودند نیروهای موج دوم نیز آماده حرکت می‌شدند. برای انتقال نیروهای موج دوم پل‏هایی تعبیه شده بود تا به راحتی از ساحل به داخل قایق‏ها منتقل شوند.

 

در چنین وضعیتی جعفر اسدی از یک‌سو با درک مشکلات و معضلات جزر رودخانه در ساعات آتی در تردد قایق‌ها، می‌کوشید در حالت مد کارها به سرعت انجام شود و از سوی دیگر این فرمانده از درگیری زودهنگام یا دیرهنگام قرارگاه‏های بالادستی کربلا و قدس نگران بود و آن را عنصر مهمی در هوشیاری دشمن می‌دانست. ازاین‌رو بین ساعات 20 الی 22:30 طی 4 الی 5 بار تماس‏های مکرر با فرمانده قرارگاه نوح تلاش داشت اهمیت و ضرورت درگیری به هنگام توسط قرارگاه‌های بالا در افزایش ضریب موفقیت و کاهش تلفات لشکر را گوشزد نماید.[13]

 

ساعت 22:25 نیروهای محورهای شمالی و جنوبی به نیزارهای ساحل دشمن رسیدند دقایقی بعد با قرائت رمز عملیات از سوی برادر اسدی سکوت حاکم بر اروند درهم‌شکست و بلافاصله تک آغاز و خط شکسته شد و نیروهای غواص در مدت زمان کوتاهی توانستند جای پایی در ساحل غربی اروند به دست آورده و سرپل مزبور را حفظ نمودند. پس از موفقیت نیروهای موج اول، تلاش برای عبور نیروهای موج دوم یا سوارشناور آغاز شد و قایق‏ها به سرعت به سمت ساحل دشمن حرکت نمودند.

 

در محور شمالی اولین قایق نیروهای گردان فجر مقارن ساعت 22:33 به سمت ساحل دشمن حرکت کرد و با وجود آتش تیربار نیروهای کمین و خط اول دشمن بر روی نهرها، پس از 10 دقیقه به ساحل غربی اروند رسید. از ساعت 23:15 به ترتیب گروهان‌های مسلم، وحید و فخار حرکت خود را به سمت ساحل دشمن آغاز کردند. این درحالی بود که حضور عناصر دشمن در کشتی چینی غرق‌شده در وسط رود، کار را برای تردد قایق‏های سوارشناور با مشکل مواجه ساخته بود. با این‌ وجود در محور اول250 نفر نیرو با احتساب غواص‏ ها به طرف ساحل دشمن فرستاده شده بود.

 

در محور جنوبی نیروهای گردان ابوذر بلافاصله پس از شروع درگیری، چند قایق به سمت ساحل دشمن حرکت کردند و به کمک غواص‏ها پس از شکستن خط اول به پیشروی در عمق پرداختند. تا این زمان سه گروهان از گردان ابوذر به آن طرف منتقل شده بود. به رغم فشار سنگین دشمن،  تعداد اندکی از قایق‏ها بدون گیر کردن میان شلیک های دشمن به آن طرف رسیدند.[14]

 

در حالی‌که گزارش‌ها از موفقیت نیروهای دو محور لشکر33المهدی حکایت داشت و اوضاع دشمن همچون شب‌های پیشین عادی اعلام می‌شد اما پس از این با گذشت زمان و افزایش درگیر‌ی‌ها و کشف تک از سوی دشمن اصل غافلگیری عملیات از بین رفت و از ساعت 23:12 به بعد فشار دشمن بر نیروهای لشکر33المهدی بیشتر و بیشتر شد.

 

بدین‌ ترتیب فرمانده لشکر33المهدی که با وجود هوشیاری دشمن به خوبی توانسته بود نیروهای موج اول خود را با موفقیت به ساحل غربی اروند انتقال دهد از این پس در زمینه جابجایی کامل نیروهای موج دوم و پیشروی آنان در عمق سرزمین غربی اروند با مشکلات جدیدی مواجه شد از جمله این موارد می‌توان به تردد قایقها در زیر آتش سنگین دشمن و فشار توپخانه و تیربار دشمن بر روی نهرهای ورودی، مشکل تماس با نیروها و تداخل بی‌سیم‌ها، مسئله الحاق گردان‌های لشکر 33 با یکدیگر و یگان‌های همجوار اشاره کرد.

 

علاوه بر فشار فزاینده دشمن و مشکلات فوق از ساعت 23:30 الی24 جزر تدریجی آب اروند نیز بر مشکلات موجود افزود. در این مرحله جعفر اسدی فرمانده لشکر33المهدی برای حل مشکل جزر و مسئله کمبود قایق، تلاش کرد از یگان‌های همجوار کمک بگیرد در این وضعیت تلاش برای تامین قایق نیروهای محور شمالی از محور تقاطع اروند و کارون از لشکر 27محمدرسول‌الله به علت رگبارهای شدید دشمن ناکام ماند. همچنین قایق‌های تیپ الغدیر و ناوتیپ امیرالمومنین نتوانست مشکل عبور نیروها زیر آتش شدید دشمن را حل کند. محور جنوبی نیز وضعیت مشابه محور شمالی داشت.[15]

 

باوجود این که تلاش فرمانده بیشتر شده بود اما شتاب عملیات یگان به علت افزایش مشکلات و فشار دشمن کمتر می شد. با این وجود پیگیری فرمانده باعث شد که حجم آتش توپخانه خودی همزمان با فشار توپخانه دشمن افزایش یابد. اسدی در تماس‌های متعدد و مکرر با فرمانده گردان‌ها، ضمن تلاش برای رفع مشکلات می‌کوشید هم پاکسازی و تعمیق بخشیدن به مناطق تصرف شده دشمن را تسهیل نماید و هم درصدد بود تا دو گردان فجر و ابوذر در عمق به یکدیگر دست دهند اما هر چه زمان بیشتری می‌گذشت توفیق کمتری حاصل می‏شد. این فرمانده پس از ناامیدی از الحاق این دو محور، تلاش خود را بر الحاق گردان‌ها با یگان‏های همجوار معطوف کرد.[16]

 

در حالی‌که آتش سنگین دشمن از سه طرف حرکت نیروهای خودی را کند ساخته بود اما گزارش شنود لشکر33المهدی از محاصره شدن بعضی گروهان‌ها و هم چنین سقوط برخی از مقرهای دشمن حکایت داشت از این رو ساعت 24:10 دشمن به لحاظ شرایط دشوار و جلوگیری از تلفات بسیار اقدام به عقب‏نشینی تاکتیکی تا رده دوم نمود. اما اقدامات دشمن به همین جا ختم نشد و در ابتدای بامداد موشک سه متری دشمن، مقر تاکتیکی قرارگاه نوح و لشکر را مورد هدف قرار داد و از ساعت 2 بامداد حجم آتش خود را بر نیروهای لشکر33 در مناطق متصرفی افزود و با ایجاد دیواره‌ای از آتش حرکت نیروها را کند و متوقف کرد و این فشار به صورت تصاعدی در حال افزایش بود.[17]

 

به نظر می‌رسید مجموع شرایط کلی عملیات کربلای4 به گونه‌ای پیش ‌می‌رفت که به فرماندهان بالادستی دیکته می‌کرد تا با فرا رسیدن روز 4/10/1365 بر روی عملیات در محورهای ابوالخصیب و ام‌الرصاص سرمایه‌گذاری بیشتری نمایند در محور قرارگاه نوح و به طور مشخص در محور لشکر33المهدی تلاش فرمانده و نیروهای این یگان برای جبران عدم الحاق گردان‌های فجر و ابوذر و انتقال نیروی سوار شناور کمکی به غرب اروند ادامه داشت اما با فرا رسیدن روز ، روند حوادث به گونه‌ای رقم خورد که مانع تحقق اهداف لشکر 33 شد. با فرا رسیدن روز، دشمن که از نزدیک، شاهد مقاومت سرسختانه غواصان و تلاش طاقت‌فرسای نیروهای پیاده لشکر33المهدی در کمتر از 10 ساعت گذشته بود به منظور جلوگیری از پیشروی آن‌ها، شرایط نبردِ برابر را به جنگِ نابرابر تغییر داد و دشمن علاوه بر نبرد زمینی، جنگ هوایی و شیمیایی را شروع کرد. در این‌رابطه دشمن با سازماندهی مجدد نیروهایش، حرکت گام‌به‌گام همراه با یاس و دلهره را آغاز نمود و از ساعت 8:30 صبح به صورت فزاینده و فشرده برای عقب‌راندن نیروهای ایرانی از سه طرف وارد عمل شدند تا با محاصره این نیروها، مقاومت آن‌ها را درهم شکند. از سوی دیگر، دستور توقف عملیات و آغاز عقب نشینی در برخی محورهای دیگر صادر شده بود. نیروهای پیش تاخته لشکر 33 المهدی نیز که به علت نبرد سنگین طی نیم‌ روز گذشته با کمبود شدید نیرو، مهمات و آذوقه مواجه بودند، عقب‌نشینی تدریجی را از ساعت 8:30 صبح آغاز کردند.[18] ناگفته نماند که هواپیماهای عراقی ساعاتی پیش از این نیز علی‌رغم وجود مه در منطقه، بمباران هوایی و شیمیایی را در دستور کار قراردادند.

 

در محور شمالی با مقاومت جانانه نیروهای گردان فجر دشمن متفرق شده بود بااین‌حال دشمن از هر حربه‌ای برای عقب راندن نیروهای لشکر33 استفاده می‌کرد برابر گزارش راوی این یگان، جمعی از مجروحین که در نقطه ای برای انتقال جمع آوری شده بودند هدف نارنجک های دشمن قرار گرفتند. با این وجود نیروها تا ساعت 10 صبح به مقاومت خود در برابر دشمن ادامه دادند.[19] در این میان ارتباط بی سیمی با  برخی گردان های پیش تاخته نیز قطع می شود. با آغاز عقب نشینی، برخی از نیروها خود را از ساحل دشمن دور نموده و به کشتی‌های مغروقه داخل رودخانه پناه بردند. تعدادی از غواص‌های پشت خاکریز اول نیز از سوی دشمن محاصره شده بودندکه با اتمام مهمات توسط دشمن اسیر شده و دشمن آن‌ها را از منطقه تخلیه کرد. بعضی دیگر خود را در نیزارهای داخل اروند مخفی کردند که آن هم از دید دشمن پنهان نماند و تلاش داشت با پرتاب نارنجک میان نیزارها آن‌ها را کشته یا اسیر نماید.

 

در محور جنوبی درگیری‌ها میان نیروهای گردان ابوذر با دشمن ادامه داشت و در طول شب گذشته زیر آتش سنگین دشمن قرار داشتند و تعدادی از اجساد شهدا هنوز از منطقه تخلیه نشده بود و در قایق‌ها و کنار ساحل اروند مشاهده می‌شدند. در همین حال با پیشروی نیروهای دشمن به سمت ساحل حلقه محاصره نیروها تنگ‌تر شد این در حالی بود که حجم آتش سنگین دشمن بر روی سطح آب رودخانه اروند آن را به دالان خطر مرگ تبدیل کرده بود. در چنین وضعیت دشواری تعداد زیادی از نیروهای گردان ابوذر به صورت گردانی و دسته‌جمعی به آب زده تا با گذر از عرض رودخانه به عقب بازگردند، برادر اسدی فرمانده لشکر33 که به خوبی می‌دانست چنانچه دشمن نیروهای خودی را در محور ام‌الرصاص عقب براند با افزایش آتش پرحجم کنونی همه نیروها را قتل عام خواهد کرد طی تماس سریع با ادوات لشکر درخواست آتش حجیم با تمام استعداد و امکانات نمود و با این اقدام فشار آتش دشمن روی نیروهای درگذر بسیار کم شد و این امر سبب شد تعداد زیادی از نیروها سالم به ساحل خودی برگردند.[20]

 

بدین‌ترتیب با استفاده از فرصت پیش آمده، قایق‏های دو یگان 33 المهدی و 7 ولی‌عصر به طور وسیع و مرتب به تخلیه نیروها ‏پرداختند. به گزارش راوی مرکز در لشکر33المهدی «4 قایق لگنی از لشکر 33 و 12 قایق از لشکر 7 حدود 97 درصد بچه ها را منتقل کرد» این تحولات بین ساعات 9:30 تا 14 و بعضا تا 16 نیز ادامه داشت و جریان مد آب فرصت خوبی را برای انتقال نیروها و تخلیه مجروحان فراهم آورده بود فرایند تخلیه نیروها به طور پراکنده تا سه شب بعد هم ادامه یافت.

 

پس از تخلیه نیروها با دستور برادر اسدی تمام وسایل، امکانات و تجهیزات گردان‌هایی که در خط مانده بود شبانه به طرف اهواز و پادگان امام خمینی منتقل شد این کار تا ظهر روز بعد خاتمه یافت. دشمن هم از صبح همین روز آتش شدید خود را بر روی خطوط خودی متمرکز نمود و این تدبیر هم تعداد زیادی از نیروها و هم درصد زیادی از امکانات را انهدام نجات داد.[21]

 

ارزیابی عملیات لشکر33المهدی در کربلای4

 

بدون شک عملیات کربلای4 یکی از بزرگترین عملیات‌های دوران دفاع مقدس به شمار می‌رود که اگر چنانچه پیروز می‌شد ضمن تغییر موازنه به نفع ایران، صدام را مجبور می‌ساخت شرایط ایران را برای خاتمه جنگ بپذیرد. اما مجموع عکس‌های هوایی آواکس‌های عربستان و تصاویر ماهواره‌ای امریکایی از آخرین وضعیت منطقه عملیاتی کربلای4 و نیز اطلاعات برخی افراد دیگر که در اختیار ارتش عراق قرار گرفت سبب شد ارتش عراق با هوشیاری کامل، موجب توقف عملیات شود. در این میان تدبیر فرماندهی کل سپاه در تشخیص لورفتن عملیات و صدور دستور لغو عملیات بسیار سخت، منطقی و شجاعانه بود و این امر سبب شد مجموعا بیش از 80 درصد نیروها و امکاناتی که در طول یکسال برای انجام عملیات سرنوشت ساز جمع‌آوری شده بود سالم مانده تا در عملیات بعدی استفاده گردد. و در مدت زمانی کمتر از دو هفته بعد عملیات سرنوشت‌ساز کربلای5 با موفقیت چشمگیری به مرحله اجرا درآمد که به یکی از بزرگترین پیروزی های دفاع مقدس منجر شد و به حامیان عراق دیکته کرد که قطعنامه 598  را به تصویب برسانند. قطعنامه ای که در آن برای اولین بار بعضی حقوق ایران لحاظ شده بود.

 

در طول 20 ساعت نبرد لشکر33المهدی در عملیات کربلای4، کمتر از سی درصد از نیروها و امکانات این یگان وارد عمل و با دشمن درگیر شد. از 10گردان، تنها سه گردان وارد عمل شد که گردان فجر با از دست دادن 50 درصد نیروها بیشترین تلفات را متحمل شد و پس از آن گردان ابوذر در مقایسه با گردان فجر تلفات کمتری داشت.[22]

 

قطع ارتباط بی سیمی با گردان ها و عدم موفقیت در خط حد یگان های مجاور، نشان داد که فرماندهان گردان ها و جانشینان آنها تا رده فرمانده گروهان، قادر به تصمیم گیری درست و انجام ابتکار عمل لازم هستند. حرکت نیروها به عقب، یکی از مشکل ترین مانورهای ممکن برای یک یگان رزمی است. در این حالت، غلبه احساسات و شجاعت نیروها، مانع از اتخاذ بهترین تصمیم می شود. با این حال، تقریبا همه نیروهای سالم (غیر از مجروحین و شهدا) توانستند با قایق، یا با جلیقه های نجات، و حتی با درآوردن لباس خود را به آب بزنند و به  ساحل شرقی اروند برسند.

 

آخرین مشاهدات نیروهای در حال بازگشت، حکایت از آن دارد که دشمن برخی از مجروحین را با شلیک تیر به شهادت رسانده و برخی دیگر را از منطقه تخلیه کرده است. تصور تسلیم یا اسارت دسته جمعی رزمندگان سالم اعم از نیروهای سوارشناور یا غواصان، بر اساس مشاهدات رزمندگان و گزارش های شنود، تصوری غیر منطبق بر واقعیات است.

 

[1] راوی و تاریخ نگار نسل دوم  و پژوهشگر جنگ ایران وعراق و کارشناس گروه مطالعات نظامی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس

[2] سند شماره 0315 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، گزارش عملیات لشکر33المهدی در عملیات کربلای4، راوی: امیررزاق‌زاده، ص 29

[3]همان، ص 186

[4] همان، صص 218-220

[5]همان، صص 139-140

[6]همان، صص 142-144

[7] همان، صص 160-161

[8] همان، صص -163

[9] همان، صص 164-165

[10] نوار شماره 8و9، مصاحبه راوی مرکز در لشکر33المهدی با برادر چگینی از نیروهای لشکر33 در تاریخ 6/10/1365

[11] نوار شماره 15، مصاحبه راوی مرکز در لشکر33المهدی با برادر جاویدی از نیروهای لشکر33 در تاریخ 10/10/1365- گزارش 232

[12] نوار شماره 11، مصاحبه راوی مرکز در لشکر33المهدی با برادر نیکویی عضور واحد اطلاعات عملیات در محور جنوبی در تاریخ 8/10/1365

[13] سند شماره 0315 پیشین، صص 235-237

[14] همان، صص 240-253

[15] همان، صص 254-257

[16] همان، صص 259-260

[17] نوارهای شماره 3 و 4 هدایت عملیات لشکر33المهدی در عملیات کربلای4، امیررزاق‌زاده: راوی مرکز در لشکر 33 المهدی. 3/10/1365،

[18] نوار شماره 10، مصاحبه راوی مرکز در لشکر33المهدی با برادر ناصر قربانی از نیروهای لشکر33 در تاریخ 7/10/1365.

[19] نوار شماه 5، مصاحبه راوی مرکز در لشکر33المهدی با برادر بابایی از نیروهای لشکر33 در تاریخ 5/10/1365.

[20] سند شماره 0315 پیشین، صص 270-280

[21] همان، صص 282-285

[22] همان، صص 286

 

دسته بندی اخبار: 
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید