مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

گزارشی که صدام را ترغیب به حمله نظامی به ایران کرده است

چاپلینک ثابت
نقش آمریکا در جنگ ایران و عراق (2)

 

در قسمت اول مطلب "نقش آمریکا در جنگ ایران و عراق" به سیاست کلی دولت ایالت متحده آمریکا در قبال انقلاب اسلامی ایران و اتخاذ استراتژی "مهاردوجانبه ایران و عراق" به منظور تنبیه ایران اشاره شد. در بخش دوم بحث، به مصادیق و نمونه های عملی این سیاست بر اساس منابع مختلف منجمله منابع به دست آمده از دولتمردان وقت آمریکا می پردازیم.

 

پیش از پرداختن به این موضوع باید یادآور شویم که در آن زمان وجود نظام دوقطبی شرق و غرب و بلوک بندی های سیاسی باعث می‌شد تا ارتباط مستقیم بین عراق و آمریکا به آسانی صورت نگیرد. عراق در بلوک شرق قرار داشت و تعدادی از کشورهای عربی نظیر عربستان و اردن در بلوک غرب دسته بندی می شدند. مصر در حال جابجایی از بلوک شرق به غرب بود. اجرای راهبرد مهاردوجانبه ایران و عراق، به معنای آن بود که دو کشور قدرتمند منطقه که خارج از بلوک غرب بودند، به گونه‌ای مهار شوند که نتوانند منافع سایر کشورهای بلوک غرب در منطقه را مورد تهدید قرار دهند. این راهبرد، باعث می‌شد تا از نظر آمریکا، به راه افتادن یک جنگ بین دو کشور عراق و ایران، موضوعی منطبق با منافع آن کشور تلقی شود.

 

از آنجا که ایران، سابقه تعرض و توسعه طلبی نداشت و به شدت مشغول درگیری های داخلی (سیاسی و نظامی) خود بود؛ می‌بایست طرف مقابل یعنی عراق را برای این منظور تحریک نمود.

 

مطابق راهبرد تدوین شده، حکومت بعث عراق می‌بایست به هر نحو ممکن برای حمله به ایران تحریض می‌شد. تشویق صدام برای حمله به ایران از طرق مختلفی توسط دولت ایالات متحد صورت گرفت که ذیلا به تعدادی از آنها اشاره می‌شود:

 

1. یکی از معروف ترین موضوعات طرح شده در این خصوص، ملاقات مشاور وقت امنیت ملی کارتر "زیبیگنیو برژینسکی"* با صدام در مرز اردن-عراق در تیرماه 1359-ژوئن 1980- دوماه قبل از شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران می باشد.

 

اولین بار این موضوع در روزنامه انقلاب اسلامی به تاریخ 17 آذر1359 طرح گردید. گفته شده در پاییز 1359 طارق عزیز معاون وقت نخست وزیر عراق در سفری که به پاریس داشت، در مصاحبه‌ای با روزنامه "فیگارو"، این موضوع را مطرح کرد که دوماه قبل از شروع جنگ عراق و ایران، یکی از دولتمردان آمریکایی در مرز عراق-اردن با صدام دیدار نموده و در خصوص حمایت آمریکا از تهاجم عراق به ایران وی را مطمئن نموده است.

 

زیبیگنیو برژینسکی مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت کارتر

 

در بررسی های صورت گرفته مشخص گردید، در تاریخ مزبور مشاور امنیت ملی وقت آمریکا در اردن حضور داشته و سرگرم دیدار رسمی و مذاکره با مقامات اردنی بوده است. نزدیک بودن زمان سفر برژینسکی به اردن با حمله سراسری عراق به ایران در کنارمستندات موجود دیگر در خصوص تحریض صدام به جنگ با ایران توسط آمریکا، سبب می‌شود که نتوان به سادگی از کنار ادعای ملاقات برژِینسکی با صدام گذشت.

 

2. یکی دیگر از مصادیق نقش آمریکا در تحریک صدام در حمله به ایران، موضوع تحویل گزارش تهیه شده توسط سازمان جاسوسی آمریکا (CIA) از وضعیت جامعه ایران و نیروهای مسلح آن و تحویل این گزارش از طریق عربستان سعودی به عراق در سال 58-59 می باشد. گفته شده دولت ایالات متحده اطلاعاتی در خصوص نیروهای نظامی ایران تهیه و از طریق کشور عربستان سعودی در اختیار حکومت بعث عراق داده است. این موضوع اولین بار در سال 1366 توسط سفیر سابق آمریکا در عربستان و در کنفرانس "جوامع اسلامی" که در دانشگاه ویلانوا در ایالت پنسیلوانیا برگزار گردید، مطرح شد. 

 

"جیمز ای‌ اکینز" ** در خصوص کمکهای اطلاعاتی آمریکا به منظور تشویق صدام به حمله به ایران چنین اظهار نموده است: «در سال 1980 (1359 - 1358) سازمان سیا (CIA) تحقیقاتی درباره متلاشی شدن و درهم فرو ریختن جامعه ایران و نیروهای مسلح ایران پس از انقلاب انجام داد که نسخه‌ای از گزارش آن را در اختیار عربستان سعودی قرار داد و سعودی‌ها ظاهراً آن را به عراق دادند. این اطلاعات سبب شد که صدام‌حسین به تحریکات شدیدی که رژیم جمهوری اسلامی ایران در مرزهای عراق علیه آن کشور انجام می‌داد،*** پاسخ بدهد و از مرز ایران بگذرد.

 

رهبر عراق گمان می‌کرد که مانند جنگ قادسیه، اعراب بر ایرانیان به سرعت پیروز می‌شوند. موقعی که دنیا فکر می‌کرد آتش این جنگ دامنه پیدا نمی‌کند و دامن‌گیر سایر کشورها نمی‌شود و همچنین با وجود درگیری ایران و عراق نفت کافی به بازارهای جهان خواهد رسید، دنیا جنگ ایران و عراق را یک بازی جالب توجه تلقی کرد. گمان می‌شد که (امام) خمینی و یاران بنیادگرایش در داخل مرزهای ایران سرگرم خواهند بود و عراق هم از ادعای رهبری جهان عرب و گرفتن جای "جمال عبدالناصر" دست برخواهد داشت.»1

 

جیمز ای‌ اکینز سفیر آمریکا در عربستان سعودی

 

سفیر سابق آمریکا در عربستان سعودی در مصاحبه ای با شبکه رادیویی و تلویزیونی "پی بی اس"  با موضوع "چرا صدام حسین هنوز در دفتر خود در بغداد نشسته است" مجددا به چراغ سبز آمریکا به عراق برای حمله به ایران اشاره می نماید و تحویل گزارش مزبور به عراق از طریق عربستان را مطرح می نماید.2

 

3. "رابرت پری" **** روزنامه نگار سرشناس آمریکایی در سایت خود با عنوان "کنسرسیوم نیوز" در مقاله "چراغ سبز به صدام" 3 به این مطلب اشاره می نماید که در ساختمان اصلی کنگره آمریکا به سندی "کاملا محرمانه" دست یافته است که از قول ژنرال "ژنرال الکساندر هیگ" - وزیر امورخارجه آمریکا در دولت ریگان- به چراغ سبز جیمی کارتر رئیس جمهور آمریکا به "فهد" ولیعهد وقت عربستان سعودی برای حمله صدام به ایران اشاره شده است.

 

رابرت پری در مقاله خود به این موضوع اشاره می نماید که در سال 1980 میلادی، صدام حسین به دنبال استفاده از فرصت ایجاد شده ناشی از هرج و مرج بوجود آمده در خلیج فارس بود و از فراریان ایرانی تحت حمایت سازمان سیا برای به چالش کشیدن حکومت اسلامی ایجاد شده توسط امام خمینی در ایران بهره می‌برد.

 

از یک طرف شاهزادگان عربستان سعودی و دیگر خاندان سلطنتی در کشورهای عربی، در وحشت قیام مردم و تکرار انقلاب اسلامی ایران در کشورشان، موقعیت خود را به واسطه زندگی فاسدشان در خطر می‌دیدند و از طرف دیگر غرب نیز دغدغه تامین نیازهای نفتی خود را داشت.

 

در این میان نیز موضوع مهم برای کارتر-رئیس جمهور وقت آمریکا- بحران سیاسی ناشی از گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران بود که منجر به تهدیدی جدی برای ادامه بقای سیاسی او شده بود. لذا صدام حسین به ناگهان به واسطه وضعیت جغرافیایی کشور عراق و توانمندی ناشی از حمایت شوروی به شخصیت محبوبی برای همه طرف های تبدیل می‌شود.

 

در 5 اوت 1980 عربستان سعودی از صدام برای اولین سفر رسمی به این کشور دعوت می‌نماید. در نشست سرنوشت ساز سعودی ها و صدام در کاخ‌های مجلل، عربستان سعودی صدام را تشویق به حمله به ایران نموده و پیام سیاسی کارتر به صدام را در این خصوص به وی منتقل می نمایند.  

 

رابرت پری روزنامه نگار خبرگزاری آسوشیتدپرس

 

رابرت پری ضمن بیان این موضوع که جزئیات "چراغ سبز" آمریکا به عراق در سند منتسب به هیگ ذکر نشده است، به بی‌نتیجه بودن تلاشش برای قانع کردن الکساندر هیگ به گفتگو در این خصوص اشاره می‌کند و در پایان نیز به نکته مهم می‌پردازد که این سند اثبات کننده باور دیرین ایرانیان در خصوص حمایت ایالات متحده آمریکا از حمله عراق به ایران می باشد.

 

4. آخرین منبع در خصوص حمایت دولت ایالات متحده آمریکا از حمله عراق به ایران، اظهارات یکی از مقامات آمریکایی به نام "هاوارد تیچر" ***** می باشد. اهمیت اظهارات وی از این منظر است که وی زمانی عضو شورای امنیت ملی آمریکا بوده است و به واسطه این عضویت ، به اطلاعات محرمانه و دقیقی از سیاست ها و برنامه های ایالات متحده در خصوص ایران و عراق دسترسی داشته است.

 

وی درخصوص اقدام آمریکا در ارائه کمک های اطلاعاتی به عراق به منظور اتخاذ تصمیم حمله به ایران گفته است: «کمک‌های مالی، پشتیبانی لجستیک و اطلاعات امنیتی برای عراقی‌ها فراهم شد. آنان اطلاعاتی را که از ارزیابی نیروهای نظامی ایران به دست آوردیم در اختیار داشتند. حتی بر این باورم که این اطلاعات در تصمیم اول صدام حسین برای حمله به ایران تاثیرگذار بود.»4

 

مجموعه مطالب بیان شده، در کنار رفتار و سیاست دولت آمریکا در قبال تجاوز عراق به ایران و اقدامات ارتش عراق در هشت سال دفاع مقدس (که در شماره های بعدی به آن پرداخته خواهد شد)، نشانه های غیرقابل انکاری را عرضه می کند که دولت ایالات متحده نقش مهمی در ایجاد و سپس استمرار جنگ بین دو کشور عراق و ایران داشته است. همچنین به طرق مختلف از جمله ارائه اطلاعات امنیتی، سعی در شعله‌ور نگه داشتن آتش جنگ و باقی ماندن نزاع و درگیری بین هر دو کشور داشته است.

 

ادامه دارد...


پانوشت:

*Zbigniew Brzezinski

** James E. Akins

جیمز اکینز طی سالهای 1963-1965 وابسته سفارت ایالات متحده در بغداد بود، و بعد از آن سفیر ایالات متحده آمریکا در عربستان سعودی شد.

*** ادعای دروغین تحریکات شدید ایران در مرزهای عراق در حالی صورت می گیرد که برای این ادعا مستنداتی ارائه نشده است. قیام های مردمی در عراق و اقدامات صورت گرفته توسط جریانهای مذهبی و مردمی و احزاب شیعه از جمله حزب الدعوه نیز ارتباطی با ایران نداشت و بصورت خودجوش بوده و اقدامات مردم آزادیخواه عراق در مقابله با حکومت دیکتاتوری حزب بعث عراق به سرکردگی صدام بود. همچنین این ادعا در حالی طرح می شود که عملا حکومت بعث عراق در مرزهای غربی و جنوب غربی ایران از طریق حمایت مالی و تسلیحاتی از گروهایی همچون "سازمان سیاسی خلق عرب" ، "کانون فرهنگی خلق عرب" و گروهک های مسلح غیرقانونی در کردستان، همچون دموکرات و کومه‌له، دست به اقدامات وسیع خرابکارانه می زد و قبل از 31شهریور سال 1359، بارها نظامیان عراقی و وابستگان آنها، از خاک عراق حملات گسترده و متعددی را علیه پاسگاه های مرزی و تاسیسات نظامی و صنعتی ایران صورت می دادند.


****Robert Parry

***** عضو شورای امنیت ملی آمریکا در زمان ریاست جمهوری دونالد ریگان در سالهای ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷.

 

منابع:

1. خبرگزاری جمهوری اسلامی، " نشریه گزارش‌های ویژه"، شماره 78، 1366/3/14، ص18، رادیو امریکا.

2. http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/saddam/interviews/akins.html

3. http://www.consortiumnews.com/archive/xfile5.html

4. مقاله ریشه های سیاست مهاردوگانه/حمله عراق به ایران با چراغ سبز آمریکا،سایت تاریخ ایرانی.

عکس‌های مرتبط: 
دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید