مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

نهضت مستندنگاری دفاع مقدس؛ الگویی برای عملی کردن بیانیه گام دوم

چاپلینک ثابت

مرتضی قاضی نویسنده و پژوهشگر در حوزه دفاع مقدس، در یادداشتی با اشاره به بیانیه گام دوم رهبر معظم انقلاب اسلامی، مستندنگاری در حوزه دفاع مقدس را به‌عنوان الگویی عملی معرفی کرد و نوشت:

هر آدمی برای اینکه سوابق خود را به دیگران ارائه کنند تا درباره او قضاوت و ارزیابی کنند، رزومه تهیه می‌کند. رزومه در حقیقت چکیده تلاش‌هایی است که آن فرد در طول دوران حیات خود انجام داده است. تلاش‌هایی که گاه به نتایج درخشان منتهی شده‌اند و گاه نه.


کاری که فرد در تهیه رزومه خود انجام می‌دهد این است: جدا از اینکه تمام سرفصل‌های زندگی خود را در رزومه می‌آورد، اگر در مقاطعی، کار مهمی را انجام داده است، به شکل برجسته‌تر و با تأکید بیشتر قید می‌کند. این برش‌های از زندگی ممکن است ازنظر زمانی طولانی نباشند، اما ازآنجاکه فرد در آن مقطع زمانی استعداد خاصی را از خود بروز داده است و وجوه ناشناخته‌ای از خود را به نمایش گذاشته و در انجام فعالیت‌های خود درخشش ویژه‌ای داشته است، برایش مهم است. همچنین برایش اهمیت دارد دیگرانی هم که قصد دارند او را ارزیابی کنند روی این مقاطع خاص نظر و عنایت ویژه‌تری نسبت به دیگر مقاطع زندگی‌اش داشته باشند و اگر قصد دارند به کارنامه یا رزومه او نمره بدهند، ملاک عمل را آن مقاطع درخشان قرار دهند. به تعبیری دیگر، این مقاطع، عصاره و چکیده رزومه فرد هستند. «اگر می‌خواهی من را بشناسی این برهه زندگی‌ام را دقیق بخوان.»


بیانیه گام دوم، رزومه و کارنامه‌ای کلان از انقلاب اسلامی است. انقلاب اسلامی که حال یک موجود چهل‌ساله است، ایستاده، سر را برگردانده، به مسیری که در این چهل سال آمده می‌نگرد، عملکرد خود را ارزیابی می‌کند و مبتنی بر آن، برای آینده‌اش برنامه‌ریزی می‌کند.


در این کارنامه پر فرازوفرود انقلاب اسلامی، مقطع هشت سال دفاع مقدس درخشش خاصی دارد، آن‌قدر درخشان که دوست و دشمن به آن معترفند. لذا به همین جهت است که بحث درباره این برهه و حتی هجمه به آن، از سوی دشمنان انقلاب هم بیشتر و عمیق‌تر از دیگر مقاطع انقلاب است. با توضیحاتی که ارائه شد، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، در حقیقت عصاره ملت ایران است. تابلویی مینیاتوری از فضایلی که یک ملت دارد، آن را با دست خود به تصویر کشیده است و برای همه دنیا و حتی آیندگان به نمایش می‌گذارد.


هدف از این یادداشت تبیین یکی از کارکردهای دفاع مقدس برای کاربردی کردن بخشی از بیانیه گام دوم انقلاب است.

رهبر معظم انقلاب، در بخشی از بیانیه گام دوم در شناخت گذشته درست گذشته می‌فرمایند «برای برداشتن گام‌های استوار در آینده باید گذشته را درست شناخت و از تجربه‌ها درس گرفت. اگر از این راهبرد غفلت شود، دروغ‌ها به‌جای حقیقت خواهد نشست و آینده مورد تهدیدهای ناشناخته قرار خواهد گرفت. دشمنان انقلاب باانگیزه‌ای قوی، تحریف و دروغ‌پردازی درباره گذشته و حتی زمان حال را دنبال می‌کنند و از پول و همه ابزارها برای آن بهره می‌گیرند. رهزنان فکر و عقیده و آگاهی بسیارند. حقیقت را از دشمن و پیاده‌نظامش نمی‌توان شنید.»


به‌عبارت‌دیگر، تهیه رزومه از گذشته، برای حرکت به‌سوی آینده حیاتی و حتی حیثیتی است و در غیر این صورت، سرمایه‌های یک انقلاب که فکر و عقیده و آگاهی آن ملت است، در طول مسیر آینده به غارت خواهد رفت، چون ارزش سرمایه‌ای را که در اختیار دارد، نمی‌شناسد. راننده‌ای که در ماشین حرکت می‌کند باید نگاهش مستقیم و تمرکز روبه‌جلو باشد، اما هر از چند گاهی باید نگاهی به آینه‌های عقب و بغل خود هم بیندازد.


برای بازشناسی گذشته، نیاز به الگوست. حرکتی که بعد از پایان دفاع مقدس در حوزه خاطره‌نگاری، مستندنگاری و تاریخ‌نگاری جنگ شکل گرفت و نهضت ثبت و ضبط حضور و حماسه تک‌تک عناصر ملت از اقشار مختلف در میدان جنگی نابرابر با کشورهای بزرگ و کوچک دنیا به راه افتاد، بدون شک الگویی بی‌نظیر در بازشناسی گذشته یک ملت است. الگویی که در سال‌های اخیر سرعت، عمق و قوت بسیار بیشتری پیداکرده، در حال اصلاح خود است و باقدرت به‌پیش می‌رود.


در طول تاریخ هیچ‌گاه ملت ایران به این میزان به دنبال بازشناسی و بازسازی گذشته خود نبوده است. این الگوی منحصربه‌فرد بدون شک، ماشین انقلاب را در مسیر پیش روی خود در چهل سال آینده از انحراف و حادثه مصون نگاه خواهد داشت.

 

مرتضی قاضی

 

دسته بندی اخبار: 
یادداشت

دیدگاه جدیدی بگذارید