ویژه‌نامه شهید حسن باقری

چاپلینک ثابت

«در این لحظه، من فریاد زدم "رکن دو"، حسن باقری خدا بیامرز گفت: "بله حاجی"؛ گفتم برو پای نقشه. جوانی بیست، بیست‌ودوساله پای نقشه رفت؛ با آن جوی که در آن جلسه تمامی سران نظامی کشور، نماینده امام، شهید چمران و دیگران هم بودند ...

یکی‌یکی محورها را توضیح داد و سریع از نیروهای خودمان گذشت و به سراغ عراقی‌ها رفت. درمورد راهکارها گفت که از کی می‌توان چه کارهایی را انجام داد. تمامی اینها را به‌خوبی توضیح داد. اصلاً جوّ جلسه کلاً عوض شد. باید می‌دیدید که مسئولان چطور خوشحال شدند. حسن تمامی توضیحات و اطلاعات را داد و قرار شد که عملیات آغاز شود.» (شهید داود کریمی)

 

جملات ساده و بی‌پیرایهٔ شهید داود کریمی، یادگاری است که دربارهٔ توانایی راهبردی و شناسایی دقیق دشمن توسط شهید غلامحسین افشردی ـ حسن باقری- به جای مانده است. بی‌شک شهید حسن باقری یکی از تأثیرگذارترین فرماندهان دوران دفاع مقدس است. این شهید بزرگوار با برخورداری از جنبه‌های کیفی و منحصربه‌فرد، نقشی بی‌بدیل در تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس داشته است. وسعت دید، صبر و استقامت، پشتکار، فروتنی، دانش و ذکاوت ازجمله خصوصیات بارز اوست که نقاط عطف بزرگی را پدید آورده است. مروری اجمالی بر سال‌های آغازین جنگ نشان می‌دهد که اقدامات اساسی شهید حسن باقری سنگ بنای بسیاری از پیروزی‌های درخشان دفاع مقدس بوده است. تهیه نقشه‌ای جامع و کاربردی از موقعیت جغرافیایی مناطق جنگی، راه‌اندازی واحد اطلاعات عملیات سپاه، شناسایی عمیق توانایی‌های خودی و دشمن، تلاش برای همکاری و ارتقای روحیه وحدت در بالاترین سطوح فرماندهی ارتش و سپاه، پافشاری بجا و تأثیرگذار در حساس‌ترین لحظات تصمیم‌گیری و تبیین شرایط خاص جنگ برای رزمندگان، ازجمله بنیادی‌ترین عملکردهای شهید حسن باقری در دوران دفاع مقدس است.

 

هرچند شناساندن ژرفا و عظمت چنین انسان‌هایی که با انفاس الهی و معنوی امام خمینی(ره) ره صدساله را یک‌شبه پیمودند امری دشوار است، اما تلاش برای تبیین شخصیت آنان وظیفه‌ای است که باید در حد توان انجام پذیرد. (برگرفته از مقدمۀ کتاب "فرماندهان دفاع مقدس، شهید حسن باقری"، به اهتمام سعید سرمدی، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1390)

 

به همین منظور و به مناسبت سالگرد شهادت شهید حسن باقری (غلامحسین افشردی)، صفحه ویژه‌ای را برای معرفی آثار و زندگینامه و دست‌نوشته‌های این شهید در تارنمای مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس گشودیم.

 

لازم به توضیح است که این صفحه با افزایش مطالب به‌روز می‌شود:


 

 

1. نهم بهمن ماه، سالروز شهادت حسن باقری

نهم بهمن سال 61 سالروز شهادت "حسن باقری" و "مجید بقایی" دو فرمانده ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و "تقی رضوانی"، راوی همراه ایشان است. در این روز شهید باقری زمانی که به‌همراه تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران، برای شناسایی ارتفاعات جبل فوقی، به خط مقدم این منطقه رفته بودند براثر اصابت گلوله خمپاره  به شهادت رسید ...

 

 

2. شهید حسن باقری در بیانات مقام معظم رهبری

مقام معظم رهبری: دفاع مقدّس وسیله‌ای شد برای اینکه استعدادهای مکنون در انسان‌ها، به شکل عجیبی بُروز کند. مثلاً در سپاه، شما ملاحظه می‌کنید یک جوانی وارد میدان جنگ می‌شود و درحالی‌که از مسائل نظامی هیچ اطّلاعی ندارد و وارد نیست، در ظرف یک سال، یک سال و نیم، دو سال تبدیل می‌شود به یک استراتژیست نظامی؛ این خیلی مهم است. ...

 

 

3. کدام راوی همراه شهید حسن باقری به شهادت رسید؟

شهید محمدتقی رضوانی به‌عنوان یک راوی، نگاه بسیار موشکافانه و دقیقی به موضوعات عملیاتی و جنگ داشت؛ به خاطر این موضوع به‌عنوان راوی یکی از نوابغ در طراحی و هدایت عملیات‌های ابتدای جنگ یعنی شهید حسن باقری انتخاب شد ...

 

 

 

4. شهید مجید بقایی؛ بازگشت نفس مطمئنه به‌سوی پروردگار

مجید بقایی در بین راه به برادران همراه می‌گوید: آیا می‌شود انسان به این درجاتی که خداوند در قرآن فرموده است، برسد که: "یا اَیتهاالنَّفس المُطمَئنَّه ارِجِعی الی ربِّکِ راضیَهً مرضیهً فَادخُلی فی عِبادی وَادخُلی جَنَّتی ..." هنوز کلام مجید به انتها نرسیده بود که خمپاره دشمن به نزدیکی آنان اصابت کرد و او جواب سؤال خود را دریافت نمود...

 

 

5. چهلمین نفر: خاطره‌ای از شهید مجید بقایی

دفترچه‌اش را باز کرد و اشک در چشمش حلقه بست. اسم سی‌ونه نفر از شهدا را در این دفترچه یادداشت کرده بود. همه از دوستانش بودند. به دفترچه نگاه می‌کرد و با آنها حرف می‌زد. خودکارش را برداشت و ناخودآگاه شماره 40 را در انتهای صفحه دفترچه نوشت...

 

 

 

6. نقش و جایگاه شهید حسن باقری در جنگ هشت ساله

سردار غلامعلی رشید: شهید باقری و بسیاری از فرماندهان و امرا و سرداران رشید صحنه‌های پرشکوه دفاع مقدس، هم روح بزرگی داشتند و هم بزرگوار بودند و درمقابل کوچک‌ترین بدی‌ها تقوی داشتند؛ عاملی که این‌گونه انسان‌ها را بزرگ جلوه می‌دهد، به فرمایش حضرت علی (ع): «تنها دلیل چنین موضوعی این است که دنیا در نظر آنها کوچک است».

 

 

7. حسن باقری، چشم فرماندهی سپاه در میدان جنگ بود

سردار غلامعلی رشید: «هر کس او را در ماه‌های اول جنگ (3 الی 6 ماه اول سال 1359) می‌دید باور نمی‌کرد که در آینده‌ای کمتر از یک‌سال، یکی از لایق‌ترین و باتدبیرترین فرماندهان نظامی در جنگ بشود. پس از گذشت چند ماه از حضور در جبهه‌ها، قدرت فرماندهی او در عملیات (فرمانده کل قوا، خمینی روح خدا) نمایان شد.» ...

 

 

8. باقری فراتر از دسته‌نوشته‌هایش

علی مینو، راوی شهید باقری در عملیات‌های بیت‌المقدس و رمضان بوده است. وی با شناختی که از شهید حسن باقری دارد در مطلبی با عنوان "باقری فراتر از دسته‌نوشته‌هایش"، شخصیت نظامی، دست‌نوشته‌ها، اندیشه دفاعی و اصول مدیریت دفاعی از منظر شهید حسن باقری را مورد کنکاش قرار داده است...

 

 

 

9. در رثای نظریه‌پرداز جنگ؛ حسن باقری به روایت غلامعلی رشید

سردار غلامعلی رشید: شهید حسن باقری از قهرمانان ملی صاحب فهم و اندیشه نظامی بود که جرأت سنت‌شکنی، تحول، ابتکار، خلاقیت و دورریختن تفکر وارداتی امریکایی را در جنگ داشت. وی پرورش‌یافته در مکتب امام خمینی(ره) بود و شایستگی‌های اخلاقی بی‌نظیر و اندیشه دفاعی والایی داشت که در حیات کوتاه و پربرکتش در دفاع مقدس، منشأ تحولات بزرگی در سازمان رزم سپاه و تعمیق و توسعه اطلاعات و عملیات رزمی سپاه شد...

 

 

10. نقش و جایگاه شهید باقری در طرح‌ریزی استراتژی نظامی و فرماندهی جنگ

سردار یحیی صفوی: این شهید بزرگوار را نه‌تنها یک فرمانده، بلکه باید یکی از استراتژیست‌های هشت سال دفاع مقدس دانست که در تدوین جنگ انقلابی و راهبردی آن در مقابله با دشمن بعثی عراق، از نبوغ در طرح‌ریزی‌های عملیاتی، راه‌اندازی واحدهای اطلاعاتی، سازماندهی یگان‌های رزم و آموزش نیروهای مردمی برخوردار بود...

 

 

 

11. شهید باقری اسوه ناشناخته؛ درآمدی بر الگوی فرماندهی و مدیریت

سردار حسین ظریف‌منش: شهید حسن باقری از مصادیق برجسته و بارز فتح‌الفتوح امام(ره) بود. در صدر اسلام فتح‌الفتوح یک حادثه نظامی بود. امام(ره) ما فرمود: فتح‌الفتوح انقلاب اسلامی، نه یک حادثه نظامی که یک حادثه انسانی است؛ یعنی پیدایش این جوانان، خلق این انسان‌های نورانی، بیرون‌آمدن فرشتگان از دنیایی که جز اهریمن در مناطق مختلف آن به چشم نمی‌خورد...

 

 

12. پیش‌درآمدی بر فضائل اخلاقی و خصوصیات فرماندهی شهید حسن باقری

سردار غلامعلی رشید از دوستان و همراهان صمیمی شهید حسن باقری مدتی پس از شهادت ایشان متن ذیل را تحریر و به راوی شهید باقری، برادر علی مینو، تحویل داد...

 

 

 

13. حسن باقری به روایت تصویر

شهید حسن باقری در تاریخ 9 بهمن 1361 در محور عملیاتی چنانه فکه به شهادت رسید. از وی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین استراتژیست‌های ایران در طول جنگ تحمیلی نام می‌برند. در اینجا نگاهی تصویری بر زندگی این شهید بزرگوار داریم...

 

 

 

14 شهید حسن باقری در آثار مرکز

مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، در مجموعه کتاب‌های فرماندهان و راویان، کتاب‌هایی را درباره وی منتشر کرده است.

"شهید حسن باقری"، "آواز شقایق"، "تپش سایه دوست"؛ "کلید نقره‌ای درهای بیداری"؛ "عطر خاموش"؛ "پیشه‌ام نقاشی است"؛ و "صدای پای آب".

 

 

 

15. معرفی کتاب‌های تألیف‌شده دربارة شهید حسن باقری

ازجمله کتاب‌های مهمی که درباره شهید حسن باقری نوشته شده است، می‌توان کتاب‌هایی همچون "چشم جبهه‌ها"، "مسافر"، "چشم بیدار حماسه"، "هفت بند التهاب"، "یادگاران؛ کتاب باقری" و "سقای بسیج" را نام برد...

 

 

 

 

16. ارزیابی عملیات بیت‌المقدس؛ سخنرانی شهید حسن باقری

حوادث و پدیده‌های جنگ تحمیلی عراق علیه ایران اگر از زبان فرماندهان نظامی درگیر در صحنه عملیات بیان شود، حاوی اطلاعات و واقعیات مهمی است که در شناخت ابعاد جنگ اهمیت خاصی دارد؛ به‌ویژه آنکه این بررسی در متن حادثه صورت گرفته باشد. بدین‌منظور مرکز اسناد، جمع‌بندی و تحلیل شهید حسن باقری را در عملیات بیت‌المقدس ارائه کرده است...

 

 

 

 

17. دل‌نوشته‌های شهید حسن باقری

شهید حسن باقری: «ما امروز باید بایستیم تا فردا درمقابل مرزهای پاکستان، افغانستان، ترکیه، شوروی و... بتوانیم بایستیم. ...»

 

 

 

 

 

18. بخشی از وصیت‌نامه شهید حسن باقری

حسن باقری در وصیت‌نامه خویش درباره آمادگی برای دفاع از کشور اسلامی می‌نویسد: در این موقعیت زمانی و مکانی، جنگ ما جنگ اسلام و کفر است و هر لحظه مسامحه و غفلت، خیانت به پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله) و امام زمان(عج) و پشت‌پازدن به خون شهداست و ملت ما باید خود را آماده هرگونه فداکاری بکند...

 

 

 

 

19. تحلیلی بر روند جنگ؛ سخنرانی شهید حسن باقری

شهید باقری فرمانده قرارگاه نصر در عملیات رمضان و در جمع برادران تیپ 21 امام رضا (ع)، طی یک سخنرانی، روند جنگ را تحلیل کرده است که متن آن از روی نوار پیاده شده و در چهاردهمین شماره فصلنامه نگین ایران منتشر شده است.

 

 

 

 

20. نقش شهید حسن باقری در شکل‌گیری فعالیت‌های ثبت تاریخ جنگ

پس از جمع‌بندی جلسه ازسوی فرمانده وقت سپاه ـ برادر محسن رضایی ـ مبنی بر اینکه پس از اتمام عملیات، همه اسناد به بخش تاریخ جنگ دفتر سیاسی تحویل شود، شهید حسن باقری اظهار کرد:
«‌‌اگر این برادران مورداعتماد هستند، چرا از ابتدا در کنار ما نباشند؟‌»

 

 

 

21. "جور دیگری باید جنگید": کاوشی در اندیشه‌های دفاعی حسن باقری

یکی از جوانانی که تا آن روز نادیده گرفته می‌شد حسن باقری بود. فرمانده جوانی که در جلسه‌ای که با حضور فرماندهان عالی‌رتبه نظامی کشور برگزار شد در کنار شهید حاج داوود کریمی؛ توانست نگاه‌ها را به‌سوی ظرفیت‌های انقلابی در صحنه نبرد متوجه سازد. حسن باقری ترکیبی از استعداد فکری و ذهنی همراه با یک تلاش بی حصر عملیاتی و اطلاعاتی بود و همین مؤلفه‌ها او را از دیگران متمایز می‌ساخت...

 

 

 

22. شهادت "استراتژیست جنگ در شناسایی عملیات والفجر مقدماتی"

شورای عالی دفاع در جلسۀ روز هشتم بهمن 1361، با انجام عملیات از محور دیگری در ارتفاعات فوقی همزمان با اجرای عملیات اصلی والفجر مقدماتی مخالفت کرد. اما ابهامات و مشکلات موجود درطرح مانور عملیات همچنان برای فرماندهان سپاه دغدغه آفرین بود. به همین جهت، صبح روز 9 بهمن 1361 تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران از جمله حسن باقری ، مجید بقایی ، مؤمنیان ، قلاوند ؛ مرتضی صفار  و پالاش  برای شناسایی ارتفاعات فوقی، به خط مقدم این منطقه رفتند.

 

 

 


 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش
اخبار- فرماندهان دفاع مقدس

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



03 آذر

روزشمار اسناد سازمان ملل



03 آذر

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران