پایان سال سرنوشت ساز جنگ

چاپلینک ثابت
جشن و پایکوبی صدام برای فرار از سقوط

 

پایان سال سرنوشت‌سازجنگ

سقوط فاو در آخر سال 1364، لطمة شدیدی بر موقعیت نظامی عراق وارد آورد و مسئولان جمهوری اسلامی ایران، آمادگی خود را برای بررسی زمینه‌های پایان جنگ نشان دادند. عراق نیز از اوایل سال 1365 با اتخاذ استراتژی "دفاع متحرک" در زمین و تهاجم گسترده هوایی و موشکی به اهداف اقتصادی و صنعتی ایران ‌کوشید از پی‌آمدهای منفی سقوط فاو بکاهد.

 

قبل از افشا شدن ماجرای مک فارلین، بخشی از مسئولان جمهوری اسلامی امیدوار بودند که با به دست آوردن یک هدف نظامی مهم، می‌توان در حوزه سیاسی به پایان جنگ نزدیک شد؛ امریکا هم به طور مستقیم به مذاکره با ایران برای خاتمه دادن به جنگ امیدوار بود. لیکن افشای ماجرای مک فارلین ضربه شدیدی بر اعتبار امریکا در نزد کشورهای حامی عراق در منطقه وارد کرد و معادلات دیپلماتیک در منطقه دستخوش تغییر شد، در حالی که همچنان نسبت به ادامه روند گذشته، امیدهایی وجود داشت.

 

در چنین وضعیتی که تلاش‌های دیپلماتیک با فشارهای آشکار علیه جمهوری اسلامی ایران در جریان بود، پیروزی در عرصه نظامی و دست‌یابی به منطقه استراتژیک بصره می‌توانست موقعیت سیاسی ایران را در وضع به مراتب بهتری برای پایان دادن به جنگ قرار دهد. بنابراین با وجود تغییر در مواضع امریکا و تشدید فشار علیه ایران، این تحلیل در میان برخی از مسئولان تقویت شده بود که اجرای موفقیت‌آمیز یک عملیات مهم می‌تواند تحقق خواسته‌های جمهوری اسلامی ایران را تسهیل سازد.

 

در سوم دی‌ماه 1365 عملیات کربلای4 با هدف تصرف شهر ابوالخصیب و پیشروی به سمت بصره آغاز شد. اما با شروع عملیات نحوة واکنش دشمن نشان داد که تاکتیک آن لو رفته است، لذا بعد از چند ساعت نبرد، دستور توقف عملیات صادر شد. این وضعیت موقعیت ایران را به شکل نامطلوبی تحت تأثیر قرار داد، در پی آن با سرعت بی‌سابقه‌ای در کمتر از دو هفته عملیات دیگری طرح‌ریزی و آماده‌سازی شد و با نام عملیات کربلای5 به اجرا درآمد و مستحکم‌ترین و پیچیده‌ترین مواضع و خطوط دشمن در شرق بصره در هم شکسته‌ شد. (1)

 

رئیس‌جمهور وقت ایران از عملیات کربلای5 و عملیات بعد از آن به عنوان آخرین پتک‌هایی یاد کرد که بر سر صدام فرود می‌آمد. (2)

 

کمبود تجهیزات زرهی، مانع از استفاده از موقعیت شد و امکان پیشروی وی سریع در عمق مواضع دشمن میسر نگردید و نبرد از حدود 13 کیلومتری بصره جلوتر نرفت. عملیات تکمیلی کربلای5 نیز با وجود موفقیت‌های چشم‌گیر، به دسترسی ایران به کانال زوجی، مشرف به تنومه و بصره نینجامید. (3)

 

کسب موفقیت در عملیات کربلای5 منجر به اقدامات دیپلماتیک همه‌جانبه‌ای شد که در آن سعی می‌گردید بخشی از حقوق جمهوری اسلامی ایران نیز لحاظ شود. به موازات این اقدام بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران، به منظور تقویت مواضع خود در شرق بصره به نبردهای خود ادامه می‌داد. لذا هرچه پایان سال نزدیک‌تر می‌شد شادمانی عراقی‌ها افزایش می‌یافت، زیرا احساس می‌کردند از فشار روانی ناشی از نام‌گذاری سال 1365 به سال سرنوشت‌ساز رهایی می‌یافتند.

 

نخست وزیر وقت با اعلام این که سال 1365 سال کسب پیروزی‌های سرنوشت‌ساز است، خواستار برنامه‌ریزی دقیق‌تر به دور از هرگونه شتاب‌زدگی شد (4) ، آقای هاشمی نیز در نمازجمعه تهران خطاب به مجامع بین‌المللی تأکید کرد که ایران با حملات زمینی اخیر راه را برای دست‌یابی به خواسته‌های خود هموار کرده‌است "اما ایران هنوز تأمل می‌کند چون خواهان حل و فصل عادلانه با حداقل خون‌ریزی است." (5)

 

در طرف دیگر، در پایان سال 1365، عراق با اعلام اینکه سال سرنوشت‌ساز پایان یافت و ایران نتوانست عراق را شکست دهد، به جشن و پایکوبی پرداختند و صدام در پیامی اول فروردین را روزی کم نظیر در زندگی عراقی‌ها دانست و اعلام کرد که "امروز را جشن می‌گیریم". (6)

 

نکته جالب ماجرای سال سرنوشت ساز جنگ در این بود که، ایران برای شکست دشمن برنامه ریزی و تلاش می نمود، در حالی که حکومت بعث عراق در برزخ ماندن و رفتن دست و پا می زد و از اینکه توانسته از سقوط حتمی نجات یابد، به شادمانی می پرداخت.

 

آقای هاشمی رفسنجانی با اشاره به این موضوع گفت: «ببینید دشمن ما در چه ذلت و شکستی افتاده است که چند روز زنده ماندن خودش را جشن می‌گیرد.» نماینده امام در شورای عالی دفاع خطاب به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران افزود: «به نظر من الآن آن وعده حرکت‌های سرنوشت‌سازی که در اوایل سال گذشته داده شده، به طور جدی تحقق پیدا کرده است و با ضرباتی که پارسال به دشمن وارد نمودید، در واقع سرنوشت جنگ تعیین شده است. حال ضربه را وارد کردید و واقعاً ماشین جنگی عراق را از کار انداختید و امسال سال نتیجه‌گیری است.» (7)

 

رئیس مجلس شورای اسلامی در روز پاسدار نیز خطاب به پاسداران انقلاب گفت: «نیروهای مسلح باید جنگ را سال آینده به نقطه‌ای برسانند که امکانات کشور صرف زیربنای اقتصادی و تجهیز نیروهای مسلح کشور برای آینده شود.» (8)

 


پانوشت

1- ر.ک. به روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب چهل و هفتم : 1365/12/7 - 85

2- همان،ر.ک. به 1365/12/13 - 169

3- همان،ر.ک. به: 1365/12/4 - 41

4- همان،ر.ک. به: 1365/12/17 - 214

5- همان،ر.ک. به: 1365/12/22 - 257

6- همان،ر.ک. به: 1366/1/1 - 326

7- همان،ر.ک. به: 1366/1/9 - 394 و 1366/1/14 - 437

8- همان،ر.ک. به: 1366/1/16 - 451

 

منبع

- محمدحسین جمشیدی ومحمودیزدانفام، روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب چهل و هفتم : آخرین تلاش ها در جنوب، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه، 1381، ص 19-18.

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
یادداشت

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



30 مرداد

روزشمار اسناد سازمان ملل



30 مرداد

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران