مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

پایان پروژه پژوهشی "شناسنامه لشکر 31 عاشورا در هشت سال دفاع مقدس"

چاپلینک ثابت

"شناسنامه لشکر 31 عاشورا در هشت سال دفاع مقدس" عنوان پروژه‌ای پژوهشی است که به سفارش گروه مطالعات نظامی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس و با همکاری مرکز حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس بسیج سپاه عاشورا از تابستان 1393 تا تابستان 1394 انجام گرفته و اکنون حاصل این تلاش‌ها در قالب پژوهشی حدود 400 صفحه‌ای به ثمر نشسته است. کار گردآوری و تنظیم این پژوهش بر عهده مصطفی عابدی قرار داشته و آقای نادر زارع زاده، مدیر گروه مطالعات نظامی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، کار نظارت بر پروژه مزبور را تقبل نموده است.

 

پژوهش در خصوص شناسنامه یگان‌های رزمی سپاه در دوران دفاع مقدس حوزه‌ای جدید در پژوهش‌های مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس است. این پژوهش تلاش دارد تا با استخراج کارنامه یگان‌های عملیاتی سپاه در طول هشت سال دفاع مقدس، به روشن شدن زوایای مبهم این جنگ کمک نماید.

 

آذرماه 1393، مدیر گروه مطالعات نظامی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس خبر تهیه شناسنامه یگان‌های رزمی حاضر در دفاع مقدس را اعلام کرده و اظهار داشت:

«در جریان هشت سال دفاع مقدس، یگان‌های سپاه پاسداران، صحنه‌گردانان جنگ بوده‌اند. ازاین‌جهت، تدوین عملکرد یگان‌های رزم سپاه پاسداران علاوه بر اینکه به‌عنوان یک ضرورت سازمانی بیش‌ازپیش موجب رشد و تعالی سپاه خواهد شد، از طرفی بخش قابل‌توجّهی از رخدادهای جنگ را نیز هویدا خواهد کرد. لذا مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدّس با درک عمیقِ ضرورت پرداختن به این مسئله، و تلاش در تحقّق خواسته‌های مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم تدوین کارنامهٔ یگان‌های عملیاتی سپاه در 8 سال دفاع مقدّس، سعی وافر دارد تا زمینه‌ها و بسترهای تحقّق این امر مهم را فراهم نماید. اخیراً در این راستا اقدامات چشمگیری در دستور کار گروه مطالعات نظامی قرار گرفته و هم‌اکنون ارتباط مستقیم با سپاه استان‌ها برقرار شده است و کار جذب پژوهشگران بومی استان‌ها برای همکاری، در حال انجام است. بخشی از یگان‌ها نیز در حال تدوین عملکردشان با همکاری مستقیم مراکز می‌باشند.»

 

بر همین اساس نیز در 8 بهمن‌ماه 93، منابع اسنادی سپاه 31 عاشورا در دوران دفاع مقدس به محمد حبیب اللهی مسئول محترم مرکز حفظ و نشر ارزش‌های دفاع مقدس به عنوان نماینده تام‌الاختیار فرماندهی این لشکر عاشورا تحویل گردید و آموزش‌های لازم در خصوص فرآیند و چگونگی جمع‌آوری منابع و سازماندهی آن‌ها، چگونگی ساماندهی منابع اسنادی و همچنین روند تهیه و آماده‌سازی منابع اسنادی لشکر 31 عاشورا و انتظارات و توقعات مرکز اسناد از سپاه مربوطه ارائه گردید. حال این پژوهش پس از یک سال تلاش بی‌وقفه، حاضر شده و در حال طی کردن مراحل آماده‌سازی برای انتشار قرار دارد.

 

در مقدمه پژوهش در خصوص چگونگی تأسیس لشکر 31 عاشورا و فعالیت‌های آن در طول جنگ تحمیلی آمده است:

«پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل سپاه در استان‌های آذربایجان شرقی و غربی و با تعیین فرماندهان سپاه، فرماندهان گام اساسی را در جهت سازماندهی و تشکیل سپاه‌های شهرستان برداشتند. در ابتدای امر با مأموریت دفاع از انقلاب و بهره‌گیری از عناصر مردمی درگیر مأموریت‌های امنیتی در استان‌های خود و استان‌های معین شدند. و به منظور پاکسازی گروه‌های ضدانقلاب اعم از کومله، دموکرات و ... بخشی از توان خود را در کردستان و غرب کشور متمرکز ساختند.

 

با آغاز جنگ تحمیلی در 31 شهریور سال 1359، تعدادی از نیروهای سپاه این دو استان به همراه نیروهای مردمی و بسیجی به صورت داوطلبانه در قالب گروه‌های رزمی به جبهه‌های جنوب و غرب کشور اعزام شدند. که پس از سازماندهی و تجهیز از تاریخ 15/ 7/ 59 الی 30/ 9/ 60 در قالب گروه‌های رزمی، گروهانی و گردانی در مقابله با پیشروی دشمن بعثی با اجرای عملیات‌های محدود به فرماندهی برادران مهدی باکری، علی تجلایی، ناصر بیرقی، نادر برپور و ... انجام مأموریت کردند. در ادامه با توجه به تغییر سازمان رزمی سپاه و تشکیل تیپ‌های رزمی، گردان‌های اعزامی از استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و زنجان به منطقه در تیپ‌های عاشورا، نجف اشرف، محمد رسول‌الله (ص)، علی بن ابی‌طالب (ع) سازماندهی و به‌کارگیری شدند.

 

نقش شهید مهدی باکری در رشد و بالندگی لشکر انکارناپذیر است که مقام معظم رهبری فرمودند جوانان لشکر عاشورا و سرداران شجاع تبریزی و آذربایجانی، آقا مهدی باکری و شهید حمید باکری و شهدای متعدد دیگر از سرداران بزرگ لشکر اسلام از این سرزمین برخاستند و در میدان‌های نبرد جانشان را فدای اسلام و قرآن کردند. و هر چند آقا مهدی باکری در سال چهارم دفاع مقدس به شهادت رسید و دوستان خود را تنها گذاشت اما آن‌ها تصمیم گرفتند برای ادامه راه وی، لشکر 31 عاشورا همچنان تأثیرگذار و با قدرت راه خود را در دفاع مقدس ادامه دهد. در همین راستا همچنان این لشکر نقش بارز و تعیین کننده خود را در تمامی عملیات‌ها ایفا کند و انصافاً در عملیات‌های بزرگ و سرنوشت‌ساز بخصوص عملیات والفجر 8 و کربلای 5 و ... خود را شایسته در صف یاران امام حسین (ع) در روز عاشورا نشان دادند. این لشکر در طول هشت سال دفاع مقدس بیش از 18 عملیات آفندی بزرگ و 7 مأموریت پدافندی نقش قابل توجهی را ایفا کرده است.»

 

همچنین به منابع مورد استفاده برای تدوین پژوهش مورد نظر اشاره شده است: «در مراحل تهیه و تدوین این اثر از منابع ارزشمندی همچون دفاتر راوی که توسط مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس کنونی) تهیه گردیده است. این دفاتر در طول 8 سال دفاع مقدس توسط برادرانی به عنوان راوی در کنار فرماندهان تیپ‌ها و لشکر با امکانات لازم حضور داشته که لحظه به لحظه دفاع مقدس را (عملیات‌ها، جلسات و مصاحبه با فرماندهان وقت عملیات‌های آفندی و پدافندی را در سه مرحله قبل، حین و بعد از عملیات) ثبت و ضبط نموده و در این راه چندین شهید تقدیم انقلاب نموده است. لازم است از زحمات بی‌دریغ این راویان مخلص و شجاع که همگام فرماندهان لشکر 31 عاشورا بودند تشکر نمایم که در تهیه شناسانه لشکر 31 عاشورا در هشت سال دفاع مقدس یاری گرمان بودند از جمله برادران شهید محمدتقی رضوانی، محمد الهیاری، محمدناصر نعمتی، مصطفی سرایی، سعید الوندی، بهزاد کاظمی، جمشید فرج خواه، احمد رضاپور، علی لطف اله زاده، موسوی و ...».

 

پژوهش "شناسنامه لشکر 31 عاشورا در هشت سال دفاع مقدس" شامل فصول زیر است:

  • مشخصات کلی لشکر 31 عاشورا (مشخصات شناسنامه‌ای، خاستگاه استانی، سیر مراحل تشکیل، لیست عملیات‌های آفندی و پدافندی، آمار شهدا و مجروحین و اسرا، لیست فرماندهان شهید)
  • کارنامه عملیاتی طریق‌القدس
  • کارنامه عملیاتی فتح المبین
  • کارنامه عملیاتی بیت‌المقدس
  • کارنامه عملیاتی رمضان
  • کارنامه عملیاتی مسلم بن عقیل
  • کارنامه پدافندی در منطقه سومار
  • کارنامه عملیاتی والفجر مقدماتی
  • کارنامه عملیاتی قبل از عملیات والفجر یک
  • کارنامه پدافندی در منطقه عملیاتی والفجر 2 و بمو
  • کارنامه عملیاتی والفجر 4
  • کارنامه عملیاتی خیبر
  • کارنامه پدافندی در جزایر مجنون و محور زید
  • کارنامه عملیاتی بدر
  • کارنامه پدافندی در بین عملیات‌های بدر و والفجر 8 (شط علی)
  • کارنامه عملیاتی والفجر 8
  • کارنامه عملیاتی کربلای 4
  • کارنامه عملیاتی کربلای 5
  • کارنامه عملیاتی کربلای 8
  • کارنامه عملیاتی کربلای 8 و نصر 7
  • کارنامه عملیاتی نصر 7
  • کارنامه عملیاتی بیت‌المقدس 2
  • کارنامه عملیاتی بیت‌المقدس 3
  • کارنامه پدافندی در بین عملیات‌های بیت‌المقدس 3 و مرصاد
  • کارنامه عملیاتی مرصاد

 

لازم به توضیح است که لشکر 31 عاشورا در 25/ 3/ 1361 در سوسنگرد تشکیل شد. محل استقرار این لشکر در سوسنگرد و مدرسه شهید براتی اهواز بوده است. مقام معظم رهبری در خصوص لشکر 31 عاشورا فرموده‌اند:

«اینجانب در ذهن خود از لشکر سرافراز عاشورا و عناصری از برجستگان و سرداران آن یادهای نیک دارم.»

 

از شهدای شاخص این لشکر می‌توان به مهدی باکری، فرمانده لشکر 31 عاشورا؛ حمید باکری، جانشین لشکر؛ مرتضی یاغچیان، معاون لشکر، علی تجلایی، مسئول طرح و عملیات قرارگاه خاتم‌الانبیا (ص)؛ حسن شفیع‌زاده، فرمانده توپخانه نیروی زمینی سپاه پاسداران و ... اشاره کرد.

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس
گزارش

دیدگاه جدیدی بگذارید