مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس
 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

گزارش عملیات بیت‌المقدس ـ بخش اول: ترکیب و سازمان رزم

چاپلینک ثابت

 

عملیات بیت‌المقدس که با هدف آزادسازی کامل خوزستان و نهایتاً خرمشهر از تاریخ 10 اردیبهشت سال 1361 آغاز شد، از مهم‌ترین و افتخارآمیزترین نبردهای دوره دفاع مقدس ماست؛ زیرا این نبرد در فاصله زمانی اندکی پس از عملیات فتح‌المبین (در غرب دزفول) سازماندهی و اجرا شد و ارتش بعث عراق و متحدانش را مجبور به پذیرش شکستی سخت و باورنکردنی کرد.

 

 

پیش از اجرای این عملیات، در منطقه خوزستان سه نبرد مهم با دشمن متجاوز به پیروزی رسیده بود. ابتدا دشمن از شرق رودخانه کارون به عقب رانده شد (عملیات ثامن‌الائمه یا شکست حصر آبادان)؛ سپس در محور سوسنگرد و بستان، شهر بستان از دست متجاوزان خارج شد و قوای دشمن در منطقه جنوب به دو قسمت در شمال و جنوب این محور تجزیه شد (عملیات طریق‌القدس)؛ و در عملیات بعد، دشمن از قسمت شمال خوزستان، یعنی منطقه شوش و غرب دزفول به‌کلی بیرون رانده شد (فتح‌المبین) و درنهایت در این عملیات، پاک‌سازی قسمت جنوبی و آزادسازی کامل خوزستان و خرمشهر هدف اصلی عملیات بود.

«نقشه عملیات بیت المقدس»

 

به مناسبت فرارسیدن سالگرد این نبرد، بخش‌هایی از گزارش عملیات شماره 27 مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس را که بلافاصله پس از عملیات نوشته شده است، برای انتشار انتخاب کرده‌ایم که در چند قسمت تنظیم شده است. در این قسمت، "ترکیب و سازمان رزم عملیات"  بیان می‌شود. توضیحاتی نیز در پاورقی آورده شده که مربوط به زمان حاضر است.

درباره این عملیات، گزارش‌های دقیق‌تر و مفصل‌تری نیز نوشته شده است، اما این گزارش به‌لحاظ تاریخ تنظیم، اولین گزارش مربوط به این عملیات محسوب می‌شود.

 

ترکیب و سازمان رزم:

قرارگاه کربلا[1]:

  1. قرارگاه قدس عبارت است از: لشکر16 زرهی، تیپ58 ذوالفقار، تیپ21 امام رضا (ع)، تیپ31 عاشورا، تیپ37 نور، تیپ43 بیت‌المقدس، تیپ41 ثارالله
  2. قرارگاه فتح که عبارت است از: لشکر92 زرهی، تیپ55 هوابرد، 37 زرهی، تیپ14 امام حسین(ع)، تیپ8 نجف اشرف، تیپ25 کربلا
  3. قرارگاه نصر که عبارت است از: لشکر پیاده21 حمزه(س)، تیپ23 نوهد، تیپ7 دزفول، تیپ27 محمد رسول‌الله(ص)، تیپ46 فجر، تیپ22 بدر
  4. قرارگاه فجر که عبارت است از: لشکر77 پیروز، تیپ امام سجاد، تیپ33 المهدی(ع)، تیپ17 قم

جمعاً 15 تیپ از سپاه، و 4 لشکر و 4 تیپ از نیروی زمینی ارتش

 

لازم به یادآوری است که چارت فوق، تنها نشان‌دهنده نیروهای تک‌ور می‌باشد. درضمن قرارگاه فجر در منطقه عملیاتی شوش زیر کنترل قرارگاه کربلا بود که پس از موفقیت در تصرف ارتفاعات 182، عناصری از آن (تیپ3 لشکر77، تیپ امام سجاد(ع)، تیپ المهدی و تیپ17 قم) به منطقه عملیاتی بیت‌المقدس آورده شدند.

 

از ترکیب نیروهای پشتیبانی آتش، مهندسی، مخابرات، هوانیروز، و نیروی هوایی اشاره نشده است. برای اطلاع بیشتر می‌توان به طرح عملیاتی کربلا مراجعه کرد.

 

بد نیست بدانیم که سیستم فرماندهی بدین شکل [2] از زمان عملیات طریق‌القدس[3] به وجود آمده  است که در عملیات بعدی[4] کل منسجم‌تر و ابعاد وسیع‌تری به خود گرفته است.

 

 

[1] - قرارگاه کربلا در این عملیات ، نقش قرارگاه اصلی را بر عهده داشت و سایر قرارگاه ها زیر امر آن بودند.

[2] - منظور از شکل سیستم فرماندهی، ادغامی بودن نیروهای سپاه و ارتش است. در این شکل، یگانهای سپاه و ارتش ، در قالب قرارگاه های مشترک عمل می کنند.

[3] - آزادسازی بستان، که پس از شکست حصر آبادان در غرب اهواز انجام گرفت.

[4] - منظور عملیات فتح المبین در منطقه شوش و دزفول است و سپس همین عملیات بیت المقدس

 

دسته بندی اخبار: 
اخبار - دفاع مقدس

دیدگاه جدیدی بگذارید