گزارش واحد اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص) در منطقه فاو

چاپلینک ثابت

 

واحد اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)  در گزارشی مشروح درمورخه 1364/9/17 دیدگاه‌های احتمالی دشمن را درباره جریان فعلی جنگ بررسی و تحلیل کرده است.

 

در این گزارش باتوجه‌به بافت مردمی جنگ و ناممکن‌بودن کنترل همه‌جانبه اطلاعات جنگ و نیز توان سیستم اطلاعاتی دشمن و تجهیزات او دراین‌زمینه، فریب کامل دشمن ناممکن دانسته شده است.

 

در ادامه این گزارش بخشی از اطلاعات کنونی دشمن از اوضاع نظامی خودی چنین ذکر شده است: تصمیم ایران بر ادامه عملیات‌های محدود تا زمان آمادگی برای عملیات گسترده؛ تصمیم ایران به اجرای عملیات گسترده؛ ناچاربودن ایران به عملیات در مناطق ذوعارضه و آبی و خاکی؛ تصمیم ایران به تصرف اهدافی که دارای ارزش سیاسی و تبلیغاتی باشد؛ ارتباط مستقیم بسیج همگانی با عملیات گسترده با فاصله زمانی دو سه ماه؛ وضعیت جوی شمال‌غرب کشور، عملیات در این منطقه را در پاییز و زمستان ناممکن می‌سازد و...

 

در ادامه گزارش به تدابیر پدافندی مطمئن و ایجاد سیستم هشیاری دائم اشاره شده و سپس به اصول کلی سیستم پدافندی دشمن به تفکیک در منطقه هورالهویزه و منطقه اروندرود پرداخته شده است. سپس حساسیت‌های فعلی دشمن، درجه‌بندی آنها و شواهد این حساسیت‌ها در دو منطقه هورالهویزه و اروندرود ذکر شده است.

 

ازجمله دلایل حساسیت دشمن به منطقه اروندرود چنین برشمرده شده است: اهمیت فاو و ارتباط آن با منطقه خلیج‌فارس؛‌ فعالیت گسترده مهندسی؛‌ تقویت نیروی زرهی در منطقه؛‌ هشیاری مداوم با نصب دکل‌های دیدبانی جدید و عکس‌برداری هوایی از منطقه؛‌ ایجاد موانع و استحکامات بتونی در جلو خطوط اول؛‌ ایجاد موانع ضدهلیکوپتر و ضدهاورکرافت از رأس‌البیشه تا شهر فاو و همچنین حاشیه خور عبدالله.

 

این گزارش برای واحدهای قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)، فرمانده کل سپاه پاسداران و قائم‌مقام وی، قرارگاه‌های عملیاتی سپاه پاسداران در جنوب، وزیر سپاه پاسداران، واحد اطلاعات ستاد مرکزی سپاه پاسداران ارسال و درخواست شده است دیدگاه‌ها و پیشنهادهای تکمیلی خود را دراین‌باره اعلام کنند.

 

 گزارش واحد اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)، بررسی و تجزیه‌وتحلیل فعالیت‌های دشمن و دیدگاه‌های دشمن درباره تلاش‌های خودی

 

الف) تحلیل دشمن از روند فعلی جنگ و توانایی‌های موجود در نیروهای خودی

باز بودن سیستم امنیتی و حفاظتی جمهوری اسلامی که به‌دلیل بافت مردمی جنگ و عدم کنترل در تمامی جوانب می‌باشد، باعث شده تا دشمن کلیات تغییرناپذیری از مراحل آمادگی و نحوه عملیات ما دریافته و استراتژی خود را برمبنای آنها برقرار سازد. این اطلاعات ازطرفی به‌دلیل قدرت و توان سیستم اطلاعاتی دشمن و بیش از آن براثر عدم دقت در حفاظت و اجرای فریب به‌معنای کامل توسط نیروهای خودی، در دست دشمن قرار گرفته است.

 

دانسته‌های دشمن در شرایط حاضر را می‌توان در بندهای ذیل خلاصه نمود:

1. تصمیم جمهوری اسلامی بر ادامه عملیات‌های محدود تا زمان آمادگی جهت انجام عملیات گسترده.

2. تصمیم جمهوری اسلامی بر انجام عملیات گسترده درحد عملیات بدر که تجربه به او ثابت کرده در سال بیش از یک و یا دو عملیات نخواهد بود.

3. قدرت نیروی پیاده و ترابری دریایی و هلی‌برن (حدوداً) و ضعف زرهی، آتشبارهای پشتیبانی و مهندسی حین عملیات خودی که درنتیجه ما را از نبرد در دشت و مناطق بدون هدف ذوعارضه قابل‌پدافند محروم می‌کند و درمقابل قدرت‌های مذکور، ما را به نبرد در مناطق ذوعارضه و آبی و خاکی سوق می‌دهد.

4. کسب آمادگی‌های مداوم در رزم دریایی و آبی و خاکی توسط جمهوری اسلامی باتوجه‌به ساخت پل‌ها و قایق‌ها و خرید لوازم دریایی.

5. تصمیم جمهوری اسلامی در تصرف اهدافی که ارزش سیاسی، تبلیغاتی و در درجه بعد نظامی داشته باشند.

6. وضعیت جوی حاضر (پاییز و زمستان) که عملیات ما را در شمال‌غرب کشور غیرممکن می‌سازد.

7. ارتباط مستقیم بسیج همگانی نیروهای مردمی با عملیات گسترده با فاصله زمانی دو سه ماه (باتوجه‌به ‌مدت زمان لازم جهت آماده‌سازی نیروها و محدودیت باقی‌ماندن نیروهای بسیج در جبهه که بیش از پنج ماه نمی‌باشد.)

 

مجموعه 7 بند فوق دست به دست هم داده و ذهن دشمن را نسبت به مرز جنوبی کشور و نبرد در بعضی از مناطق آن معطوف می‌دارد. تجربه پنج‌ساله جنگ نشان می‌دهد که جمع‌بندی‌های فوق برای اتخاذ یک استراتژی پدافندی با اولویت مناطقی در جنوب توسط دشمن کافی بوده و جهت مسلح‌نمودن زمین و ایجاد خط پدافندی عمیق و مطمئن، در انتظار وصول اطلاعات دقیق تاکتیکی نمانده است.

 

دشمن بعثی درپی انجام عملیات خیبر و اطمینان از اصرار ما بر ادامه ‌نبرد آبی خاکی پس از آن در هور و اروندرود (بدر و والفجر8) به فکر چاره‌اندیشی افتاد و تجربیات فرماندهان و دست‌اندرکاران خود را جمع‌بندی کرده و به مقدمات یک سیستم پدافندی در کرانه دور آب‌های منطقه ممنوعه دست یافته که تحت عنوان نحوه مقابله با قایق‌های دشمن منتشر شده است. البته این بدان معنا نیست که تمامی تدابیر دشمن منحصر به این جزوه خاص می‌باشد. بلکه این جزوه نمونه‌ای است از اقدامات پیشگیرانه دشمن که به‌دست رزمندگان اسلام افتاده است در قسمت دوم دراین‌رابطه مفصل‌تر بحث خواهد شد.

 

ب) اتخاذ تدابیر پدافندی مطمئن و ایجاد سیستم هشیاری دائم بنا بر اولویت‌ها

دشمن درپی ضربات سنگینی که در عملیات‌های مختلف از ثامن‌الائمه(ع) تا بیت‌المقدس متحمل شد استراتژی خود را براساس پدافند در نقاط سرکوب مرزی برقرار نمود و نسبت به ایجاد موانع، استحکامات، تکمیل خطوط مقدم و ایجاد خطوط بعدی به‏ترتیب در عمق، اختصاص‌دادن نیروهای سازمانی جهت پاتک و استقرار نیروهای احتیاط و واحدهای جدید در خط پدافندی اقدامات گسترده‌ای را آغاز کرد.

 

در اولویت اول، دشمن این‌گونه فعالیت‌ها را در منطقه سپاه سوم (شلمچه تا طلائیه) و سپاه چهارم (چزابه تا طیب) به انجام رساند به‌نحوی‌که رزمندگان اسلام در عملیات رمضان به موانع گسترده دشمن برخورد نموده و پس از عبور از آن با پاتک‌های قوی دشمن مواجه و به عقب رانده شدند و در عملیات‌های والفجر مقدماتی و والفجر1 با مشکلات گسترده‌تری ازجهت موانع و پاتک‌های دشمن مواجه گشتند. عملیات‌های مسلم‌بن‌عقیل، محرم و والفجر2 و 3 و 4 و در اوج همه خیبر هرکدام به‌نحوی در فاصله زمانی موردنیاز دشمن جهت ایجاد موانع و به‌اجرادرآوردن سیستم عمیق پدافندی عمل گردید.

 

پس از عملیات خیبر که دشمن نقطه‌ضعف مهمی را در طول خطوط خود در منطقه هور می‌دید و پس از آن با فعال‌شدن منطقه والفجر8 در کرانه غربی اروندرود نسبت به اتخاذ یک سیستم پدافندی مطمئن و عمیق اقدام نمود که پس از عملیات بدر و ثبات بیشتر پدافندی ما در انجام عملیات‌های آبی و خاکی سرعت اجرایی بیشتری به خود گرفت. اصول کلی سیستم فوق که در ذیل می‌آید عمدتاً از مدارک دشمن استخراج شده است که به تفکیک منطقه هورالهویزه و منطقه اروندرود به شرح ذیل می‌باشد:

 

ـ منطقه هورالهویزه

1. توجه‌نمودن و تقویت سیستم اطلاعاتی مانند دید‌بانی رادارهای رازیت و دیگر وسایل کشف‌کننده.

2. ایجاد میدان دید و تیر وسیع با ازبین‌بردن نی‌ها و چولان‌های منطقه ممنوعه.

3. گماردن کمین در نزدیکی خط مقدم، ثبت تیر و مواظبت از آبراه‌های منتهی به خطوط مقدم.

4. تقویت خطوط پدافندی ازجنبه مهندسی جهت استقرار و روانه‌کردن سلاح‌های تیر مستقیم و متوسط و استقرار نیروی پیاده جهت جلوگیری از نفوذ به خطوط مقدم.

5.تشکیل نیروی احتیاط سیار و پرتحرک جهت مقابله با هر گروهی که موفق به رسیدن به سواحل خطوط مقدم شود.

 

ـ منطقه اروندرود

1. ایجاد میدان مین و تیر با ازبین‌بردن چولان‌های ساحلی.

2. ایجاد یک خط پدافندی پیوسته و بدون شکاف که مستلزم بستن دهانه نهرها و ایجاد سنگرهای متوالی و نزدیک به هم می‌باشد.

3. ایجاد موانع ضدهاورکرافت در سواحل به‌خصوص در رأس‌البیشه.

4. استقرار سلاح‌های تیر مستقیم در حاشیه سواحل به‌خصوص رأس‌البیشه جهت جلوگیری از نزدیک‌شدن هرگونه شناور.

5. مراقبت و هشیاری شبانه‌روزی به‌ویژه در شرایط جوی نامناسب.

6. تقویت خطوط مقدم با استقرار نیروهای اصلی (سازمانی) به‌منظور مقاومت بیشتر.

7. طراحی استفاده از آتش‌ تیربارها، خمپاره‌ها و توپخانه‌ و هلیکوپتر جهت انهدام کلیه شناورهای مهاجم قبل از رسیدن به ساحل.

8. طراحی انهدام نیروهای مهاجم در سه مرحله دور، وسط آب و ساحل نزدیک که هرکدام مستلزم طراحی آتش‌های مختلف و موانع شبکه‌ای و... می‌باشد.

خلاصه بحث در این قسمت این است که دشمن درپی ضرباتی که در هور از رزمندگان اسلام متحمل گردیده و ضعف‌هایی که در سیستم پدافندی خود در منطقه اروند یافته است اقدام به اتخاذ یک روش پدافندی مطمئن در طول این خطوط نموده است که مشروح آنها در فوق آمده است.

 

پ) حساسیت‌های فعلی دشمن و درجه‌بندی آنها

ـ اصول

1. عملیات گسترده ما در جنوب خواهد بود.

2. نظر به بسیج همگانی مردم، احتمال انجام عملیات با استعداد حداکثر 25 تا 30 گردان در مناطق میانی جبهه در کنار عملیات اصلی در جنوب می‌رود.

3. انجام عملیات‌های محدود تا 3 گردان در مناطق مختلف جبهه میانی و جنوبی.

4. در جنوب نیز امکان عملیات گسترده در دو منطقه هورالهویزه و اروندرود ممکن است.

 

شواهد دال‌بر حساسیت دشمن و دلایل آن

1. در منطقه هورالهویزه

1. 1. اقدامات خودی

 

انجام 5 عملیات محدود در هور با هدف نزدیک‌شدن به سواحل دشمن.

انجام عملیات مهندسی با حجم بسیار بالا در امور جاده‌سازی، انتقال، نصب پل و... .

انتقال تجهیزات و وسایل عمده ازقبیل قایق، توپخانه، ادوات و بنه‌های تدارکاتی در هور.

 انجام شناسایی با حجم بالا از چزابه تا طلایه که بعضاً منجر به درگیری و یا اسارت برادرانی شده است.

باتوجه‌به انجام دو عملیات زمستانی در هور و ادامه فعالیت‌های خودی در این منطقه و شایعه انجام عملیات سوم در بین مردم و بسیج و عناصر دشمن که بعضاً دیده و شنیده شده است.

استقرار و حضور نیروهای سپاه به‌خصوص یگان‌های کیفی همچون لشکر31، لشکر8، لشکر25، لشکر17 و... .

استمرار فعالیت تردد جاسوس از شمال هور که بالتبع اطلاعاتی را به‌همراه می‌برند.

 

1 . 2. اقدامات دشمن

فعالیت‌های دشمن در منطقه هور نشان‌دهنده حساسیت‌های دشمن در این منطقه است که تعدادی از موارد به شرح ذیل می‌باشد.

حضور تمرینی مداوم دو تیپ از لشکر گارد جمهوری و تیپ 65 نیروی مخصوص در منطقه هور.

تقویت عمومی خطوط به‌خصوص در منطقه ابوخصاف، الحسان تا البیضه و خندق و جزیره جنوبی.

پروازهای شناسایی مداوم، انجام گشت رزمی، به‌کارگیری مستمر دیدگاه‌ها، استفاده از وسایل مراقبتی الکترونیکی و هشیاری مداوم دشمن در منطقه.

انجام عملیات مهندسی با سرعت زیاد با اولویت در منطقه الحسان تا البیضه و ابوخصاف تا چزابه.

اجرای آتش شدید توپخانه در منطقه روبه‌روی الحسان تا البیضه، ام‌النعاج و پد خندق.

ایجاد موانع و استحکامات در جلو خطوط اول و بعضاً در پشت آنها.

بازدید وزیر دفاع دشمن از منطقه شرق دجله و صدور فرامین لازم، همچنین دستور فرماندهی دشمن درجهت تقویت وسایل مهندسی در منطقه.

درمجموع، دشمن احتمال انجام عملیات وسیع در هور را در منطقه الحسان تا جنوب البیضه و عملیات پشتیبانی در منطقه ابوخصاف به‌سمت پاسگاه معلق را می‌دهد.

 

2. در منطقه اروندرود

2. 1. اقدامات خودی

انجام عملیات مهندسی با حجم بسیار در امور جاده‌سازی و احداث 9 پد آتشبار توپخانه و تمرین احداث پل روی بهمن‌شیر که از دید هواپیماهای دشمن و مردم بومی به دور نبوده است.

یک مورد لورفتن شناسایی در منطقه ام‌الرصاص که به‌احتمال قوی منجر به اسارت یک نفر از برادران تیپ 10 شده است.

خروج نیروهای ژاندارمری و استقرار نیروهای سپاه و بسیج در منطقه که احتمالاً هویت لشکر19 و لشکر41 و ناوتیپ کوثر را شناسایی نموده است.

استمرار فعالیت جاسوسی در منطقه اروندرود.

اصرار ما بر تخلیه مردم از حوالی بهمن‌شیر و جزیره آبادان.

 

2. 2. اقدامات دشمن

دشمن در منطقه اروندرود فعالیت‌های بسیاری داشته است که نشان‌دهنده حساسیت‌های او نسبت به ‌کلیت این منطقه می‌باشد که جمع‌بندی آنها به شرح ذیل بوده است:

یکی از دلایل حساسیت دشمن در منطقه ارزش هدف شامل فاو و ارتباط مستقیم منطقه با جنگ خلیج و نقش نیروهای ما از اروندرود و در درجه بعد بکربودن منطقه و اینکه بسیاری از نکات لازم پدافندی در استراتژی دشمن انجام نگرفته و بایستی انجام می‌پذیرفت.

فعالیت شدید مهندسی که عمدتاً در تحکیم پدافند و عمق‌‌بخشیدن به آن بوده است. از حدود اوایل شهریورماه تا نیمه آبان‌ماه به‌مدت دو ماه و نیم فعالیت به استعداد حدود 400 تا 500 دستگاه کمپرسی و وسایل مهندسی انجام می‌شده و از آن تاریخ تاکنون فعالیت‌ها به نصف تقلیل یافته است.

تقویت منطقه به استعداد یک گردان تانک در طول فعالیت‌های مهندسی که با بارش اولین باران در نیمه آبان‌ماه از منطقه خارج شدند به‌نحوی‌که درحال‌حاضر جمعاً حدود 20 دستگاه تانک در منطقه رأس‌البیشه تا چهارچراغ دیده شده است.

هشیاری مداوم از‌طریق نصب دکل‌های دید‌بانی جدید و اعلام آماده‌باش به وسایل الکترونیک در حاشیه اروند و عکس‌برداری هوایی در طول منطقه.

ایجاد موانع و استحکامات بتونی در جلو خطوط اول به‌خصوص در ام‌الرصاص و شهر فاو، ایجاد موانع ضدهلیکوپتر (هلی‌برن) و هاورکرافت در رأس‌البیشه تا شهر فاو و گسترش آنها در حاشیه خور عبدالله.

چندین مورد بمباران منطقه بهمن‌شیر، قفاص، چوئیبده.

اجرای آتش توپخانه در نقاطی خاص مانند نهر قاسمیه و خسروآباد و قصر و اجرای آتش روی آتشبار توپخانه خودی و دکل‌های دید‌بانی.

درمجموع دشمن بعثی احتمال اجرای یک تک محدود در منطقه ام‌الرصاص و عملیات وسیع در منطقه خسروآباد به‌سمت رأس‌البیشه را می‌دهد.

 

 

ت) شواهد و دلایل حساسیت دشمن در منطقه جنوب

 

 

منطقه هور

منطقه اروندرود

تعداد وسایل مهندسی‌ ـ قبلی

حدود 700 دستگاه

حدود 500 دستگاه

تعداد وسایل مهندسی‌ ـ فعلی

حدود 200 دستگاه

حدود 250 دستگاه

آتش‌توپخانه به‌طور متوسط روزانه

10 گلوله

5گلوله

هشیاری دشمن

دائم

دائم

شناسایی منجر به درگیری و اسارت

چندین مورد

یک مورد (ام‌الرصاص)

حضور مردم در منطقه

نسبی

حضور همراه با تخلیه

اطلاع از وضع نیروها

علم به وجود یگان‌های قوی سپاه

حضور جدی سپاه و بسیج

سایر دلایل

اقدامات جاسوسی، بازدید فرماندهان رده بالا، شایعه عملیات سالانه در هور، انتقال تجهیزات، آماده‌سازی لشکر گارد و تیپ 65 در منطقه

اقدامات جاسوسی

جمعاً

13 مورد در منطقه هور

8 مورد در منطقه اروند

 

                                                                                                       واحد اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)

                                                                                                             مورخه 1364/9/17

 

منبع:

سند شماره 011067 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص)، واحد اطلاعات، 1364/9/17، گزیده اسناد جنگ، جلد 2، صص 202 ـ 198.

 

عکس‌های مرتبط: 

دیدگاه جدیدی بگذارید

روزشمار دفاع‌مقدس



31 تير

روزشمار اسناد سازمان ملل



31 تير

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران