مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

26 مرداد؛ سالروز بازگشت آزادگان سرافراز به میهن اسلامی

چاپلینک ثابت

در تاریخ 25 مرداد سال 1369 یک هیئت ایرانی در منطقه‌ای بنام «پل خیر ناصر خان» بعد از قصرشیرین محل استقرار نیروهای صلیب سرخ و سازمان حضور یافتند و پس از انجام تشریفات اداری با ۳۵ دستگاه اتوبوس با عبور از مرز خسروی وارد منطقه «منظریه» عراق محل اسکان آزادگان شدند. حدود هزار نفر از آزاده‌های ایرانی در بدترین وضع نگهداری شده بودند؛ به‌گونه‌ای که برای نفس کشیدن سرهایشان را از چادر بیرون آورده بودند. بالاخره بعد از انجام اقدامات لازم در روز ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ اولین گروه آزادگان ایرانی پس از سال‌ها اسارت در زندان‌های رژیم بعث عراق با ورود به کشور به جمع خانواده‌های خود بازگشتند.


این رویداد دو هفته پس از اشغال نظامی کویت توسط ارتش صدام و ۲ روز پس‌ازآن صورت گرفت که صدام در نامه‌ای به هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت ایران بار دیگر عهدنامه ۱۹۷۵ الجزیره را پذیرفت و به شرایط ایران برای پایان جنگ تسلیم شد و ازجمله قول عقب‌نشینی از مرزهای ایران و آزادسازی اسیران ایرانی را داد.

 

زمانی که ایران به رهبری امام خمینی قطعنامه 598 را پذیرفت، عراق این را به‌منزله ضعف ایران تلقی کرد و با همراهی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بار دیگر مرزهای ایران را مورد تجاوز قرار داد. مرصاد عملیاتی بود که در پاسخ به تجاوزگری منافقین در عملیات فروغ جاویدان طراحی شد و متجاوزان را به شکست کشاند. صدام بعدازاین شکست در ۱۷ مرداد ۶۷ به ناگزیر آتش‌بس را پذیرفت و اعلام آمادگی کرد که وارد مذاکره شود.


 
پس از آتش‌بس و شروع مذاکرات دقیقا دو سال طول کشید تا مبادله اسرا بین دو کشور ایران و عراق به مرحله اجرا درآید، درصورتی‌که مطابق بند ۳ قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل و بر اساس کنوانسیون سوم ژنو مصوب ۱۲ اوت ۱۹۴۹، پس از مخاصمه جنگ باید تمام اسرا بدون تأخیر به کشور خود بازگردانده شوند. باید گفت صدام و حتی خود سازمان‌های بین‌المللی در روند مذاکرات آزادسازی اسرا کارشکنی‌هایی انجام دادند. 


دولت عراق در بیانیه‌ای خبر رهایی روزانه هزار نفر از آزادگان را مطرح کرد و نخستین گروه هزارنفره اسرای ایرانی در 26 مرداد 1369 از مرز خسروی وارد خاک ایران شد. البته در کتاب خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی با عنوان پایان دفاع آغاز بازسازی که در سال 1390 توسط دفتر نشر معارف انقلاب منتشرشده است در صفحه 380 می‌خوانیم: «اولین گروه اسرای ایرانی که در اختیار منافقین بودند، در روز سه‌شنبه  17 آبان 1367 آزاد و از منطقه قصرشیرین وارد کشور شدند.» البته تبادل اسرای معلول، بیمار، مجروح و کهنسال از تاریخ 26/3/60  انجام می‌شد و این روند تا 28/10/68 هم ادامه داشت.


درمجموع ۳۹ هزار و ۱۴۰ نفر آزادگان ایرانی طی ۶۵ مرحله از تاریخ ۲۶ خردادماه سال ۱۳۶۰ تا ۲۶ اسفندماه ۱۳۶۹ به کشور منتقل شدند که از این تعداد ۶ هزار و ۵۹۹ نفر از راه هوایی و ۳۲ هزار و ۵۴۱ نفر هم از مرز زمینی وارد کشور شدند.
 

دیدگاه جدیدی بگذارید