مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 23 دی

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

بایگانی موضوعی اخبار

اشتراک در بایگانی موضوعی اخبار

پس از عملیات والفجر1، فرماندهان نظامی با درک جدیدی از توانایی‌های دشمن و وضعیت عمومی صحنه جنگ، در شیوه رویارویی با دشمن و انتخاب زمین درگیری تغییرات اساسی دادند. این درک موجب شد تا مرداب‌های نفت‌خیز هورالهویزه برای عملیات بعدی انتخاب شود. این عملیات با نام "خیبر" در سوم اسفند سال 1362 با رمز "یا رسول الله(ص)" آغاز شد.

همه شهید شدند؛ از یاران سال اول جنگ بیش از چند سردار باقی نمانده، مابقی نسل دوم و سوم فرماندهان جنگ هستند. فرمانده لشکر25 کربلا که زبانزد شجاعان و از پیشگامان خیزهای بلند در عملیات‌ها است، امروز در گوشه‌ای از سنگر به برادر محسن رضایی می ‏گفت: "آقا محسن، نمی‌شود یک مدت لشکر کربلا [استراحت و بازسازی کند] یکی دیگر بیاید؟ خدا می‌داند خسته شدیم.

گزارش فرماندهان سپاه به فرمانده عالی جنگ

صرف نظر از نیروهای وظیفة با انگیزه، اساساً حضور نیروی وظیفه در جنگ نابرابر که تنها ادارة انسانی خودی، خنثی‌کننده برتری عِدِّه و عُدِّه و برتری تجهیزات و سازمانی دشمن بود، نمی‌توانست تأثیرگذار باشد. اما  سپاه معتقد بود با گزینش سرباز، می‌شود سربازان با انگیزه را به کار گرفت، ضمن آن که با آموزش, آنان را تا مرتبه کادر ثابت ارتقا داده و حتی کمبود نیروی پاسدار رسمی نیز تا حدی جبران شود.

دلایل بکارگیری نیروی سرباز در جنگ

جمهوری اسلامی ایران طرح دبیرکل را به لحاظ انعطاف منطقی‌تری که از نظر زمان‌بندی و ترتیب بندها دارد، قابل اجرا می‌داند. اما عراق با اصرار بر اجرای متوالی سه قدم آتش‌بس، عقب‌نشینی و تبادل کل اسرا، می‌خواهد یک جا و بدون دادن امتیاز، کلیه امتیازات محوری را از طرف مقابل بگیرد.

تحلیل وزارت خارجه ایران و بن بست مذاکرات قطعنامه 598

اسیران ایرانی در بازداشتگاه ها و زندان های مخوف عراق هدف رفتارغیر انسانی و انتقام جویی رژیم حاکم در عراق قرار داشتند.عراق با اینکه یکی از طرف های کنوانسیون سوم 1949 ژنو بود ابتدایی ترین حقوق اسیران جنگی  را رعایت نمی کرد تا آنجا که می توان گفت عراقی ها در این زمینه کلکسیونی از موارد نقض عمدۀ کنوانسیون سوم ژنو بود.

تهیه وتنظیم حسین عسگری

مقایسه وضعیت اقتصادی ایران و عراق به عنوان یکی از عوامل مهم و مؤثر در جبهه‌های جنگ و نیز مقایسه توان نظامی دو کشور نشان می‌دهد که اوضاع برای افزایش درآمدهای مالی عراق به‌مراتب مناسب‌تر بود. زمانی که کشورهای دیگر با فشارهای متعدد درآمدهای ایران را محدود و هزینه‌های آن را افزایش می‌دادند، زمینه را برای افزایش درآمدهای عراق مساعد می‌ساختند و این کشور را در تأمین پشتوانه اقتصادی جنگ یاری می‌کردند.

روزنامه القبس نوشت: شوروی یک محموله سری سلاح شامل تانک، هواپیما و قطعات یدکی به طور سریع و به‌دور از تشریفات اداری به عراق ارسال داشته‌است و هدف از ارسال این محموله، ایجاد موازنه قوا بین ایران و عراق بود.

فرانسه که در طول جنگ، هیچ گاه پشتیبانی خود را از دولت عراق کتمان نکرد و در ردیف فعال‌ترین کشورهایی بود که انواع سلاح‌های مهم از جمله هواپیماهای میراژ، انواع رادارهای حساس، موشک‌های اگزوست و... را در اختیار عراق قرار می‌داد و در صحنه‌ی بین‌المللی رفتارها و مواضع سیاسی دولت فرانسه در برابر دولت عراق از حد متعارف سیاسی فراتر رفته و ابعاد سمپاتیک به خود گرفت.

هم‌گرایی بیش‌تر بغداد و پاریس با سفر طارق عزیز به فرانسه در سال 1361

فعالیت‌های دیپلماتیک ابرقدرت‌ها صرفاً به جلسات شورای امنیت محدود نبود، بلکه طی چندین دیدار و مشورت‌های دوجانبه، با ارائه طرح‌های مختلف، درصدد برآمدند که در مورد پایان جنگ به توافق برسند. دولت امریکا "مایکل آرماکاست" معاون سیاسی وزارت خارجه این کشور را برای ارائه چند پیشنهاد سری به رهبران شوروی راهی مسکو کرد ...

تلاش آمریکا و شوروی با هدف ممانعت از پیروزی ایران

دو لشکر زرهی عراق برای تصرف شهر به آن‌جا حمله کردند، اما مقاومت شهر به قدری شدید بود که عراقی‌ها مجبور شدند شهر را به کلی نابود کنند. در تابلویی که در مدخل شهر نصب ‌شده جمعیت شهر سی و شش میلیون نفر ذکر ‌شده است و این بدان معنی است که همه‌ی مردم ایران اهل این شهرند یا با جمعیت شهر هم‌بسته‌اند.

سپاه پاسداران چندین عملیات را با هدف‌های مختلف در چارچوب راهبرد عملیاتی خود؛ یعنی استمرار عملیات‌ها تا پاییز 1365، طرح‌ریزی کرده بود که به غیر از طرح عملیاتی فاو و طرح عملیاتی صف که طرح پشتیبانی عملیاتی والفجر8 بود بقیه آنها بنا به دلائلی اجرا نشد.

حسین عسگری موفق

کردستان از دی تا 30 بهمن ماه 1361 نسبت به دوره‌های مشابه شاهد حوادث بسیاری بود؛ در این دوره بیش از 250 برخورد نظامی از انواع مختلف بین نیروهای خودی و نیروهای مسلح غیر قانونی رخ داد (روزانه بیش از 4 مورد) ...

اقدامات گروه‌های مسلح غیر قانونی در مناطق کردنشین

یک جلسه شب‌شعر در اهواز منعقد گردید و در آن شاعران اشعاری در ستایش مردان خرمشهر و اهمیت آن و قطعی بودن آزادسازی شهر قرائت کردند. هنگامی‌که من در جریان این شب‌شعر قرار گرفتم و آن را با دیگر نشانه‌ها مقایسه کردم، به یک نتیجه واحد رسیدم: این شب‌شعر یک برنامه انحرافی و فریبکارانه است و قصد دارد نظر ما را از محور دزفول - شوش منحرف سازد.

سازمان اطلاعات ارتش عراق و شیوه کشف عملیات های ایران

تعدادی از زبده‌ترین افسران اطلاعاتی در پوشش مأموریت‌های غیرنظامی و دیپلماتیک به سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های عراق در این کشورها گسیل شدند. وظیفه آنها در کنار وابستگان نظامی، گردآوری اطلاعاتی راجع به ایران و به کارگیری بیشترین تعداد ممکن از کسانی بود که با ما همکاری می‌نمودند.

چنانچه گلوگاه ارتباطی عراق با خلیج‌فارس در جنوب بصره توسط جمهوری اسلامی تصرف شود می‌توان حداقل به پنجاه درصد خواسته‌های جمهوری اسلامی رسید و صلح برقرار کرد. .... یا باید در اینجا ( روبروی جزیره مینو) عملیات با تضمین موفقیت انجام دهیم، یا فرماندهان جای دیگری را برای عملیات پیشنهاد دهند، و یا درغیراین صورت چاره‌ای جز پیشنهاد صلح نداریم که البته حضرت امام این مسئله را نخواهند پذیرفت.

صحبت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در جمع فرماندهان جنگ در تابستان 1363

تاریخ نیم قرن اخیر ما در مقاطع حساسی چون مبارزه، انقلاب، سازندگی و ... با نام آیت‌الله هاشمی رفسنجانی پیوندی وثیق دارد اما یکی از نقش‌های او در میان خیل خدمات و مجاهدت‌هایش کمتر دیده شده است: فرماندهی عالی جنگ در دوران دفاع مقدس با کارنامه‌ای مشحون از مدیریتی کارآمد، اتحادآفرین و شجاعانه.

 

سی سال پیش درست در همین روزها، هنگامی که عملیات کربلا 5 با موفقیت در جریان بود، فرمانده ارشد جنگ، حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی با ارسال نامه ای به دست خط خود، ضمن تشکر از رزمندگان ایثارگر و فرماندهان پیروز عملیات، سیاست های جنگی را برای ادامه عملیات ابلاغ فرمودند.

حسین علایی: می‌گفتیم اگر ما بتوانیم این عملیات را انجام دهیم و عبور کنیم، با توجه به قوایی که برای یک عملیات بزرگ آماده کردیم می‌توانیم عمق جبهه را بشکافیم و جلو برویم. فکر می‌کردیم در مرحله اول کار ما خیلی سخت خواهد بود اما بعدا میدان باز خواهد شد./ اسماعیل کوثری: عملیات کربلای 4 هم 8 ساعت بیشتر طول نکشید. چون وقتی نیروها نتوانستند به پشت جزیره‌ام الرصاص برسند عملیات را متوقف کردند.

ضربه‌ دوم اقتصادی که حملات ایران بر اقتصاد عراق وارد ساخت، سیل تجهیزات نظامی وسیعی بود که توسط سپاه ایران، منهدم یا به غنیمت گرفته می‌شد، توجه به تعداد عملیات‌های گسترده از مهر سال 60، به‌خوبی روشن می‌سازد تا چه اندازه ازدست‌رفتن وسایل، خرج بر عهده رژیم صدام گذاشته است ...

خسارات ماشین جنگی عراق در سال 1361

برافروختن نایره جنگ میان ایران و عراق، ادامه و توسعه این جنگ نتیجه تلاش‌های مشترک و ساخت‌وپاخت‌های جدی امپریالیزم، صهیونیزم و ارتجاع است. امپریالیست‌‌ها نمی‌گذارند آتش جنگ خاموش شود و بدین‌منظور از راه تحویل مستقیم اسلحه برای طرفین درگیر و تحویل آن توسط واسطه‌ها، به این آتش دامن می‌زنند.

دیدگاه نشریه روسی "صلح و سوسیالیسم" در مورد جنگ عراق علیه ایران

صفحه‌ها