دوران بعد از جنگ

چاپلینک ثابت

 دوران بعد از جنگ : سامان­دهی، پردازش، تکمیل تحقیقات

با گذشت قریب به یک دهه از آغاز جنگ، در سال 1368 دست­ اندرکاران مرکز فارغ از سختی­ ها و دغدغه­ های صحنه ­های نبرد، وارد عرصه جدیدی شدند. انبوه اخبار و اطلاعات موجود در مرکز که در قالب اسناد و مدارک دست اول جنگ جمع­ آوری شده بود، نیاز به پردازش و ذخیره­ سازی داشت. علاوه بر این، سند چشم نداز مرکز در افق دو دههء آینده باید تهیه و تنظیم می­ شد تا بر پایهء آن طرحی جامع و نقشهء راه شایسته ­ای تدوین گردد. در پی چنین تمهیداتی، گام سوم یعنی مرحلهء اجرا قرار داشت.

به این ترتیب هر یک از مراحل تعریف شد و راهبرد مرکز در سه برنامهء پنج ساله تدوین گردید. اقدامات انجام شده در سه برنامهء مدون مرکز در مدت پانزده سال چنین بوده است:

اول: ساماندهی منابع و اطلاعات

پس از آتش ­بس و فراغت راویان از حضور در عرصه­ های کارزار، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ به سامان­دهی و سازمان­دهی منابع اطلاعاتی خود اقدام کرد و یازده بانک اطلاعاتی راه­ اندازی شد

دوم: ذخیره ­سازی و پردازش اطلاعات

وجود اسناد فراوان، ضرورت استفاده از آن­ها، دگرگونی روش کار با اسناد به دلیل ایجاد تحولات گسترده در زمینهء فناوری اطلاعات، ضرورت همکاری و هماهنگی با سایر مراکز اطلاع ­رسانی و افزایش روز­افزون نیاز کاربران به اسناد و اطلاعات موجود و ضرورت مرتفع کردن آن ایجاب می­ کرد تا مرکز هم­زمان با گسترش امکانات بهره­ گیری از داده­های خام، ضمن بهره­ گیری از فناوری پیشرفته به پردازش داده­ های خام اقدام و منابع خود را به اطلاعات قابل بهره­ برداری برای پژوهشگران تبدیل کند. بدین منظور فرآیند پردازش اطلاعات از اواخر دههء 1360 در دستور کار مرکز قرار گرفت که در این فرآیند متخصصان ماهر و کارآزموده، داده های خام را طی مراحل متعددی آمادهء بهره برداری کاربران کرده ­اند که به اختصار به برخی از آنها اشاره می ­شود.

  1. پردازش منابع اطلاعاتی:
    • برای بهره ­برداری مطلوب از هریک از منابع تخصصی مرکز، فعالیت­های فراوانی انجام شده و روی هر یک از منابع موجود به طور مجزا کار شده است.  از 33 هزار نوار صوتی موجود، تعداد قابل ملاحظه ­ای از نوارها به تدریج پیاده شده و منبع جدیدی تحت عنوان "پیاده شده نوارهای صوتی" در بانک اطلاعاتی مرکز دایر گردید و تعداد بانک­ها به دوازده عدد افزایش یافت.
    •  در بخش اسناد، برای تفکیک، موضوع­ بندی و سپس مجلد کردن اسناد اقدام شد که بیش از 1700 عنوان کتاب "گزیده اسناد" آماده شده است که ضمن نگهداری در بانک اطلاعات، مورد بهره­ برداری پژوهشگران قرار می­ گیرد.
    • نیمی از دفترچه­ های راویان پردازش اطلاعاتی و اصلاح گردیده و محتویات آنها حروفچینی و صحافی شده است.
    • بخش عمده ای از اسناد ، تصویر­برداری (اسکن) گردیده و قابل بهره­ برداری رایانه­ای شده است.
    • در زمینه عکس، فیلم، کالک و نقشه نیز اقدامات تخصصی صورت گرفته که در بخش ذخیره ­سازی بدان اشاره می­گردد.

 

  1. ذخیره سازی منابع اطلاعاتی: در پی جمع­ آوری منابع اطلاعاتی بسیار انبوه در دورهء سامان دهی، احیاء منابع یا به تعبیر دیگر پردازش اطلاعات ضروری تشخیص داده شد. همچنین در این دوره تهیه نرم افزارهای تخصصی با هدف ذخیره سازی  انبوه داده های اطلاعاتی ضرورت یافت.
  • پس از اینکه منابع تهیه شده در 12 موضوع تفکیک شده برای استفاده از نرم افزار­ها و سخت افزار­های رایانه ای با هدف ذخیره سازی، جستجو و بازیابی سریع انبوه داده های موجود برای هر    یک از منابع دوازده گانه اطلاعاتی، مطالعات کارشناسی گسترده ای از دههء 1370 آغاز و برای هر منبع یک بانک اطلاعاتی در مدیریت ذیربط راه اندازی شد.
  1. اشاعة اطلاعات: هنگامی که موقعیت مناسبی برای بهره برداری از اطلاعات جنگ فراهم شد و کار شناسایی، فراهم سازی، حفظ و نگهداری و پردازش و ذخیره سازی منابع به نحو نسبتاً مطلوب آماده گردید، مرحلهء اطلاع رسانی منابع مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ آغاز شد. در پی آن محققان و کاربران فراوانی با هدف برآورده شدن نیازهای اطلاعاتی خود از دههء 1370 به این مرکز رجوع کرده و می­ کنند که مجموعهء بانک اطلاعات مرکز تا کنون کوشیده است حتی المقدور به نحوی مناسب نیازهای پژوهشی، محققان را برآورده سازد.
  1. پژوهش: به ­دنبال فراهم شدن ساز و کارهای لازم، محققان، مؤلفان و نویسندگان مورد وثوق که به فعالیت در حوزهء دفاع مقدس علاقه ­مندند ضمن مراجعه به مرکز و اخذ منابع اطلاعاتی مورد نیاز، در تهیهء آثار و محصولات فرهنگی در زمینه­های مختلف دفاع مقدس تلاش می­کنند و مطالب خود را در اختیار استفاده­ کنندگان عام  و خاص جامعه قرار می­دهند.
  1. بازنگری و تدوین سند چشم ­انداز: با گذشت قریب سه دهه از آغاز جنگ، در اواخر سال 1386، این مرکز برای دورهء جدید به بازنگری ساختار، مأموریت­ها و وظایف خود پرداخت و با رویکردی نو و اصلاحی، وارد عرصهء جدیدی شد، زیرا تبیین وقایع جنگ  هشت سالهء ایران و عراق با اهمیت تاریخی و پیامدهای آن، نیاز به عزم و ارادهء ملی داشت. برای تحقق این مهم، مقارن با شروع دورهء جدید نام مجموعه نیز به "مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس" تغییر یافت و مأموریت­ها و وظایف و سازمان آن گسترش یافت و جایگاه جدید آن تثبیت شد. در چشم­انداز بیست ساله، برنامه ­های پژوهشی مبسوطی پیش­ بینی و در مقولات متعددی دسته بندی شده است؛ از جمله: مطالعات عام نظامی، مطالعات جامعه محور در عملیات­ها و صحنه­ های نبرد، مطالعات تخصصی شامل راهبردها و تحولات و تصمیم­گیری­های طرفین منازعه، تاریخ و پژوهش­های شفاهی، موضوعات سیاست و جنگ، جامعه و دفاع مقدس، دین و دفاع مقدس، رهبری و دفاع مقدس. همچنین تمهیدات لازم برای تهیه و انتشار فصلنامه­ ها و ماهنامه ­های جدید نیز به موارد پیشین افزوده شده است.

روزشمار دفاع‌مقدس



31 تير

روزشمار اسناد سازمان ملل



31 تير

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران