مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

مطالب مرتبط در سایت

  • شهید حسن شفیع‌زاده در تاریخ 28 مرداد سال 1336 در محله لیل آباد شهرستان تبریز و در خانواده ای مذهبی متولد شده و از تربیت پدر و مادری مومن‌ و متدین بهره مند گردید. وی از همان کودکی در مجالس مذهبی از جمله برنامه‌های سوگواری امام حسین (ع‌) حضور پیدا می کرد.

    در سن 12 سالگی از نعمت پدر محروم شد. چون فرزند ارشد خانواده بود عملاً غمخوار مادر فداکار ودلسوز خود شد‌. با جدیت تمام و احساس مسئولیت، بیشتر از گذشته هم درس خواند و هم به مادرش در اداره امور منزل کمک ‌کرد و از مساعدت به خواهر و برادرانش نیز دریغ نورزید. ضمن اینکه به ورزش خصوصاً وزنه‌برداری علاقمند بود‌.

    در دوران تحصیل دانش‌آموزی با وقار و محبوب‌، مودب و کوشا بود و همواره سعی می‌کرد تکالیف دینی خود را انجام دهد‌. در سال 1354 بود که موفق به اخذ دیپلم در رشته طبیعی شد. اواسط بهمن سال 1355 بعد از گذراندن دوره آموزشی در پادگان عجب شیر در آذربایجان شرقی عازم خدمت سربازی شد.

    فعالیتهای انقلابی

    دوران سربازی شهید حسن شفیع‌زاده با اوج‌گیری حرکت انقلابى مردم همزمان شد. در سال 1357 مردم ایران با رهبرى امام خمینى(ره)، در برابر دستگاه دست‌نشانده و طاغوتی محمدرضا شاه پهلوى که کشور را به پنجاه هزار مستشار نظامی آمریکا سپرده بود، ایستاده بودند و شهرها در اعتصاب و راه‌پیمایی‌های خیابانی و کشمکش با مزدوران شاه بسر می‌بردند.

    شهید حسن شفیع زاده در سایه رهنمود‌های حضرت امام خمینی(ره) می‌کوشید، با روحانیان بزرگ در تبعید؛ همچون شهید آیت الله سیداسدالله مدنى و شهید آیت الله سید عبدالحسین دستغیب در تماس باشد. در پادگان، کوشش فراوانی برای راهنمایی نظامیان و کم رنگ کردن تبلیغات حکومت نظامی محمدرضا شاه انجام می‌داد و در همان حال، به پخش پیام‌ها و اعلامیه‌های رهبر کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره)، نیز می‌پرداخت. نقل می‌کنند روزی که مأمورین رژیم به دستور فرمانده حکومت نظامی در تبریز قصد هجوم به منزل شهید آیت‌ الله مدنی (ره‌) جهت دستگیری ایشان داشتند، او به همراه دوستانش نقشه مقابله با مزدوران رژیم را در مراسم عزاداری عاشورای حسینی طراحی کرده بود، که قبل از هر گونه اقدام‌، ضد اطلاعات از موضوع باخبر شده و آنها را جهت ادامه خدمت سربازی به مرند تبعید می‌نماید‌. ایشان پس از چندی به فرمان حضرت امام خمینی (ره‌) مبنی بر ترک پادگانها، خدمت سربازی را رها کرد و به سیل خروشان مبارزات امت اسلامی پیوست‌.

    21 بهمن ماه سال 1357 برای حضور در مراسم استقبال تاریخی از حضرت امام(ره) عازم تهران شد. هنگامی که در اوج پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی پادگان ها بر روی مردم باز شد، به همراه شماری از جوانان و دانشجویان حزب الهی تبریز برای جلوگیری از افتادن جنگ‌افزار بیت‌المال به دست ضدانقلاب، دست به کار شدند و گروه مسلحی را جهت دستگیری ضدانقلاب و ساواکى‌ها پایه‌گذاری کردند.

    ورود به سپاه و مقابله با ضد انقلاب

    شهید حسن شفیع‌زاده بعدها به دنبال تشکیل سپاه‌، به همراه دیگر برادران‌، اولین هسته‌های مسلح سپاه را پی‌ریزی کرد و در سمت مسئول عملیات سپاه تبریز در سرکوبی خوانین و اشرار آذربایجان و حزب منحرف خلق مسلمان نقش فعال داشت‌. بهترین لحظه‌های حضورش در سپاه تبریز، روزهایی بود که در بیت شهید آیت‌ الله سید اسد الله مدنی(ره) در سمت مسئول گروه حفاظت وی انجام وظیفه می‌کرد. از دیگر اقدامات وی راه اندازی بخش رفاه سپاه تبریز و تأمین اقلام مورد نیاز مردم بود.
    با همکاری شهید مهدى باکرى در سپاه پاسداران ارومیه به پاسداری از دستاوردهای انقلاب و ستیز با گروهک‌ها و ضدانقلاب پرداخت.
    شهید حسن شفیع زاده در جایگاه مسئول عملیات و در راستای نابودی گروهک‌های دست‌نشانده استعمارگران بیگانه، خان‌ها و آشوبگران محلی، تلاشی شبانه روزی کرد و توانست با رخنه در گروهک ضدانقلاب حزب دموکرات زمینه فروپاشی و دستگیری شماری از وابستگان حزب را در اشنویه در استان آذربایجان غربی و دیگر شهرهای نزدیک به آن را فراهم آورد.

    حضور در جبهه های جنگ تحمیلی

    زمانی که با پیروزی انقلاب اسلامی دست استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا و صهیونیسم بین‌الملل از تاراج نفت و دیگر دارایی‌های ایران اسلامی کوتاه شد، انقلاب نوپای اسلامی با فتنه‌آفرینی ضدانقلاب در چهارگوشه کشور، توطئه‌های سرسپردگان که خود را همراهان انقلاب جا زده بودند، چندین کودتا، ترور، تجاوز مستقیم آمریکا به طبس و سرانجام، تاخت و تاز بعثی‏های عراقی با دوازده لشکر به مرزهای غربی و جنوبی ایران روبه‌رو شد. 
    بعثی‌ها به سرکردگی صدام حسین، فرمانده خونریز حزب بعث، و به دستور آمریکا، انگلیس و پشتیبانی شوروى، ابرقدرت شرق، هشت سال جنگ خانمانسوز را بر ایران اسلامی تحمیل نمودند. 
     
    رئیس ستاد تیپ کربلا در طریق القدس و معاون تیپ المهدی(عج) در فتح‌المبین
    اندکی پس از آغاز جنگ تحمیلی و محاصره آبادان‌ در 31 شهریور1359، شهید شفیع‌زاده، با یک دسته خمپاره‌انداز که تحت مسئولیت شهید مهدی باکری اداره می‌شد به جبهه‌های جنوب شتافت‌. ایشان به همراه تعدادی دیگر از رزمنگان برای حضور در جبهه آبادان با تحمل مشقات چندین روزه - از طریق ماهشهر به وسیله لنج از راه خور موسی - خود را به این شهر رساند و در ایستگاه هفت مستقر گردید‌.
    مدتی پس از آن، با فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر شکستن حصر آبادان، شهید شفیع‌زاده نقش تاریخی خود را در شکست محاصره و پس زدن متجاوزان اشغالگر بعثی نشان داد. 
    شهید شفیع زاده پس از عملیات طریق‌القدس در هشتم آذر 1360، در جایگاه مسئول ستاد تیپ کربلا - که تازه تشکیل شده بود - انجام وظیفه کرد و در شکل‌گیری‌، انسجام و سازماندهی آن نقش اساسی داشت. 
    در عملیات پیروزمندانه فتح المبین، در دوم فروردین 1361، معاون تیپ المهدی (عج‌) بود که خاطره رشادتها و جانفشانیهای او در اذهان مسئولین جنگ و همرزمانش هرگز از یاد نمی‌رود‌.

    راه اندازی فرماندهی توپخانه سپاه

    شهید شفیع‌زاده، پس از عملیات فتح المبین، با تجربیاتی که کسب کرده بود، متوجه شد که با گسترش سازمان رزمی مردمی، برای انجام عملیات بزرگ، نیاز به تشکیلات پشتیبانی آتشی به نام توپخانه می‌باشد. وی ضمن پی ریزی و سازماندهی نخستین یگان آتشبار توپخانه، مسئولیت هماهنگی پشتیبانی آتش در قرارگاه فتح در عملیات بیت‌المقدس یک، در تاریخ دهم اردیبهشت 1361 را به عهده گرفت.
    او با برخورداری از توان نوآوری و آینده‌نگری خویش، همواره طرح‌های درازمدتی پیشنهاد می‌داد و نخستین فرمانده‌ای بود که ساخت توپ را در کارخانه ماشین‌سازی اراک دنبال کرد.
    بعدها با تلاش بی‌وقفه و شبانه‌روزی خود قبضه‌های غنیمتی از ارتش حزب بعث عراق را در قالب توپخانه‌های لشکری و گردانهای مستقل توپخانه به سرعت سازماندهی کرد و در عملیات رمضان اکثریت قریب به اتفاق توپها را علیه دشمن بعثی به کار برد‌. در ادامه‌، با به دست آوردن توپهای غنیمتی بیشتر، گروههای توپخانه را به استعداد چندین گردان شکل داد‌. این گردانها بازوهایی قوی برای فرماندهی قوای رزمی و پشتیبانی محکم برای رزمندگان بودند‌. 
    در نبردهای خیبر، والفجر 8، کربلای1، کربلای 4 و کربلای 5، که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به لحاظ عملیاتی مسئولیت مستقلی داشت‌، پشتیبانی آتش کل منطقه عملیات‌، با رهبری و هدایت ایشان انجام گرفت‌.
    اوج هنرنمایی و شکوفایی دستاوردهای شهید شفیع زاده، در نبرد والفجر8 در بیستم بهمن 1364 خودنمایی کرد. به گفته فرماندهان اسیرعراقی، آتشبار مؤثر و پرحجمی که علیه دشمن در نبرد یاد شده اجرا شد، در طول جنگ تحمیلی کمتر دیده شده بود؛ زیرا یگان‌های دشمن پیش از رسیدن به خط مقدم و درگیری با رزمندگان اسلام، نابود می‌شدند.
    شهید شفیع‌زاده ضمن شرکت در کلیه صحنه‌های عملیاتی‌، مسئولیت فرماندهی توپخانه و طرح‌ریزی و هدایت آتش پشتیبانی را در قرارگاه‌های مختلف به عهده داشت و آخرین مسئولیت ایشان فرماندهی توپخانه نیروی زمینی سپاه و قرارگاه خاتم‌الانبیا بود‌. 

    راه اندازی مرکز آموزش توپخانه

    سی‌ام فروردین ماه 1361،‌ سردار رحیم صفوی، در پایگاه گلف اهواز(محل قرارگاه مرکزی کربلا) طی حکمی شهید حسن طهرانی مقدم را به عنوان مسئول تطبیق آتش‌های توپخانه و خمپاره‌های سپاه به فرماندهان قرارگاه‌های قدس، نصر، فجر و منطقه 8 معرفی کرد. وقتی حکم را خواند اولین کسی که برای همکاری نامش را به خاطر آورد،‌ باز هم حسن شفیع زاده بود. محمد آقایی، مصطفی تقی جراح (شهید)، علیرضا ناهیدی (شهید ) و... هم به توپخانه سپاه پیوستند. مدتی بعد مرکز تعمیر و نگهداری توپخانه در گلف اهواز آغاز به کار کرد. مرکز آموزش توپخانه به همت حسن شفیع زاده و یعقوب زهدی در اصفهان راه اندازی شد.
    توپخانه سپاه، روز به روز توسعه پیدا می‌کرد و خودش را در جنگ بیش از پیش نشان می‌داد. دیگر عملیاتی بدون پشتیبانی توپخانه انجام نمی‌گرفت. توپخانه از یگان‌های موثر و مهم سپاه، در جنگ نقش آفرینی می‌کرد و حرفی برای گفتن داشت. شفیع زاده در طول عملیات‌های مختلف با به دست آوردن توپ‌های غنیمتی بیشتر، گروه‌های توپخانه را به استعداد چندین گردان شکل داد. این گروه‌ها بازوهایی قوی برای فرماندهی قوای رزمی بودند. در نبردهای خیبر، والفجر 8، کربلای 1، کربلای 4، کربلای 5که سپاه پاسداران به لحاظ عملیاتی مسئولیت مستقلی داشت، پشتیبانی آتش کل منطقه عملیات، با رهبری و هدایت ایشان انجام گرفت. اوج نقش آفرینی او در عملیات والفجر 8 بود. آتش پر حجم و متمرکزی که با برتری کامل، علیه دشمن اجرا نمود، به اعتراف فرماندهان اسیر عراقی، در طول جنگ کسی به خود ندیده بود؛ زیرا قسمت اعظم یگان‌های دشمن، قبل از رسیدن به خط مقدم و درگیری با رزمندگان اسلام، منهدم می‌شد.

    تشکیل یگان موشکی در دل توپخانه‌ سپاه پاسداران

    تیرماه 1363 محسن رفیق دوست- وزیر وقت سپاه- از سوی دو کشور سوریه و لیبی به طور رسمی دعوت شد. ثمره‌ حضور وزیر سپاه در سوریه و لیبی و به دنبال آن سفر رئیس جمهور وقت- حضرت آیت الله خامنه‌ای- به آن کشورها، دست‌یابی ایران به این سلاح موثر و راهبردی – موشک میان‌برد- بود. در پی این دیدارها و مذاکرات، حافظ اسد، رئیس جمهور وقت سوریه، آموزش بکارگیری موشک به تعدادی از نیروهای ایرانی را متعهد شد و رئیس جمهور لیبی، برای تحویل تعداد محدودی موشک "اسکاد بی" همراه با تجهیزاتش به جمهوری اسلامی ایران قول همکاری داد.

    پس مذاکرات و بی‌هیچ تعللی، تشکیل یگان موشکی در دل توپخانه‌ سپاه پاسداران کلید خورد. سیزده نفر از نیروهای با سابقه‌ توپخانه به همراه چند نفر مترجم، برای گذراندن آموزش بکارگیری موشک رهسپار سوریه شدند. سوری‌ها برای آموزش بکارگیری موشک، یک برنامه شش ماهه به نیروهای ایرانی ارائه می‌کنند. فرمانده توپخانه‌ سپاه – شهید حسن طهرانی مقدم-  در این ماموریت، مسئول نیروهای ایرانی بود. اولین نیرویی که در این ماموریت با او همراه شد و قول همکاری داد حسن شفیع زاده، بود. او هم به اهمیت تطبیق آتش در جنگ واقف بود و از نخستین روزهای حضورش در جبهه آبادان، خمپاره‌اندازهای غنیمتی را علیه مواضع دشمن به کار می‌گرفت. فرمانده جدید آتش‌های پشتیبانی سپاه خیلی زود شیفته صلابت و اقتدار حسن شفیع زاده شد. آن دو ایده‌های بلندی در تنبیه متجاوزان بعثی داشتند.

    شهادت

    شهید حسن شفیع زاده، سرانجام، در 8 اردیبهشت سال 1366 در حالی که فرماندهی توپخانه نیروى زمینى سپاه و قرارگاه خاتم‌ الانبیاء را به عهده داشت، دعوت حق را پذیرفت و به شهیدان راه خدا پیوست و در گلزار شهدای شهر تبریز به خاک سپرده شد. 
    خودروی وی در میدان نبرد کربلاى 10، در شمال غرب ایران، در حالی که به سوی خط مقدم جبهه در منطقه ماووت سلیمانیه عراق پیش می‌رفت، آماج ترکش گلوله‌های دشمن قرار گرفت و او با بدنی تکه تکه و غرق به خون به دیدار دوست شتافت.
    آن شهید در یکی از شب‌های نبرد، در دست نوشته‌هایش چنین نوشته است: «خدایا! من به جبهه نبرد حق علیه باطل آمده‌ام که جان خود را بفروشم. امیدوارم خریدار جان من تو باشی، نه کس دیگر ... . به حق محمد و آلش! مرا زنده به شهر و دیارمان برنگردان. دلم می‌خواهد در آخرین لحظه‌های زندگی‌، بدنم و جسمم آغشته به خون در راه تو باشد، نه راه دیگر ... .» 

    وصیتنامه شهید شفیع زاده

    شهید حسن شفیع زاده، همچون دیگر شهدای جنگ تحمیلی هدفی جز ایثار جان در راه حق و اسلام نداشت و بر همین اندیشه هم راه شهادت را پیمود. در بخش‌هایی از وصیت‌نامه این شهید بزرگوار آمده است: «سلام بر امت شهید پرور و نمونه که با حضور همیشگی خود در همه صحنه‌های حق علیه باطل، اسلام و امام را یاری کرده و قدرت نفس کشیدن و خواب راحت را از دشمن سلب کرده است. برادران پاسدارم! امیدوارم با بزرگواری خودتان این بنده ذلیل خدا را عفو کنید، سفارشی چند از مولایمان علی(ع) برای شما دارم؛ در همه حال پرهیزگار باشید و خدا را ناظر و حاضر بر اعمال خود بدانید؛ یاور ستمدیدگان و مستمندان جامعه و یاور تمامی‌ مستضعفان باشید؛ مبادا یتیمان و فرزندان شهدا را فراموش کنید؛ سلسله مراتب و اطاعت از مسوولان را با توجه به اصل ولایت رعایت کنید و در هر زمان و هر مکان با دست و زبان و عمل، امر به معروف و نهی از منکر کنید. برادران مسوول! [شما] که به طور مستمر در جهت پیشبرد اهداف انقلاب، شبانه‌روزی فعالیت می‌کنید، به عدالت در کارها و تصمیم‌گیری‌هایتان به عنوان یک مرز ایمان داشته باشید؛ عدالت را فدای مصلحت نکنید؛ پرحوصله باشید و در برآوردن نیازهای آنها بکوشید؛ در قلب خود مهربانی و لطف به مردم را بیدار کنید و طوری رفتار نکنید که از شما کراهت داشته باشند. برایم الهام شده که این بار اگر خداوند رحمان و رحیم بخواهد، به فیض شهادت نایل خواهم آمد.»

    ویژگی های اخلاقی

    شهید شفیع زاده فردی صبور، متواضع، گشاده رو و بشاش بود. در تمام امور، ایثار و گذشت بسیاری از خود نشان می داد و در هر کاری که پیش می آمد ابتدا خود پیشدقم می گریدد. به هنگام عملیات و در زمانی که آتش دشمن در خط مقدم شدت پیدا می کرد، در خط اول حضور می یافت و آخرین وضعیت منطقه را برای برنامه ریزی صحیح و هدایت دقیق آتش، بررسی می کرد. در تصمیم گیری ها از نظرات دیگران سود می جست و در برخوردها و قضاوت عدالت را رعایت می کرد. در روابط اجتماعی، با دیگران رفتاری پخته و پسندیده داشت و در هر محیطی که حضور پیدا می کرد همگان را تحت تأثیر قرار می داد.
    شهید شفیع زاده در انجام واجبات و ترک محرمات کوشا بود. به مستحبات اهمیت می داد. اهل نماز شب بود. کم سخن می گفت و با کردارش دیگران را به عمل صالح دعوت می کرد.
    از تشریفات و تجملات به شدت دوری می جست و سادگی و بی آلایشی را مشی خود قرار داده بود. در ایام پیروزی انقلاب اسلامی شب و روز نمی شناخت و بعد از آن، در طول جنگ تحمیلی، مخلصانه انجام وظیفه می نمود و هرگز راحت در بستر نخفت.

    شهید شفیع زاده در گفتار بزرگان و آشنایان

    سردار شفیع ‌زاده، از دید فرهیختگان و آشنایان این‌گونه به نگارش درآمده است.
     
    آیت‌ الله محمدعلی موحدی کرمانی، نماینده ولى فقیه در سپاه پاسداران، درباره وی می گوید:
    «آذربایجانی‌ها توپخانه را درست کردند. در حقیقت، شهید شفیع زاده، بنیانگذار توپخانه سپاه بود و نقش بسیار موثری داشت؛ از چهره شفیع زاده‌ها است که می‌توان قدرت و صلابت اسلام را در زنده کردن انسان‌ها درک کرد؛ از چهره این سرداران عزیز سپاه اسلام است که می‌توان مفهوم انسانیت‌، فداکاری رضا و عشق را ترسیم و بیان کرد.»
     
    سردار رحیم صفوی فرمانده سابق کل سپاه در پیامی نقش او را در جنگ چنین توصیف کرد: 
    «سیمای او تجلی اراده و مقاومت و تلاش و پیکارش همواره الهام بخش رزمندگان بود. عزیزی که ثمره سخت کوشی های او در جبهه ها همیشه مشهود بود. با تقویت آتش سنگین پیکارگران جبهه نور، که صف دشمنان را از هم می گسست، رؤیای خام قادسیه را به کابوسی و حشتناک بدل می ساخت، اوج قدرت آتش توپخانه را جهانیان در نبردهای والفجر 8، کربلای 5 و کربلای8 به چشم دیدند و زبان به اعتراف آن گشودند، آنجا که شهید عزیز ما و همرزمانش با آتش سهمگین، لشکریان دشمن را مضمحل و ضایعات جبران ناپذیری بر خصم زبون وارد نمودند.»
     
    سردار شهید حسن تهرانی‌مقدم، سرپرست بخش موشکی سپاه، یادآور می‌شود:
    «در بخش خمپاره در سپاه، قوی‌ترین کار توسط شهید شفیع‌زاده انجام شد و این بزرگوار، خدمات بسیار ارزنده‌ای را در گسترش این سلاح در سپاه داشتند.
     
    برادر ایشان نقل می کند:
    «دوبار او را در جبهه دیدم. بار اول زمانی بود که برای دیدنش به پادگان شهید حبیب اللهی اهواز رفتم و سراغ او را گرفتم. دوستانش خندیدند و گفتند اگر او را پیدا کردی سلام ما را هم به او برسان.
    مرتبه دوم در قرارگاه کربلا بدون هیچ گونه تکلفی در کنار سایر نیروها در آن گرمای سوزان جنوب در سنگر خفته بود، در حالی که روزنامه رویش انداخته بود. می گفتند شب نخوابیده و خیلی خسته است.
    او مدام در حال سرکشی از یگان ها و هماهنگی آتش پشتیبانی رزمندگان اسلام در جبهه های جنگ بود و معتقد بود هر چه قبل از عملیات تلاش نماید به اذن الهی تضمینی برای موفقیت لشکریان جبهه حق خواهد بود.»

    "احرام عشق" روایتی مستند از زندگینامه شهید شفیع‌زاده

    کتاب "احرام عشق" شامل زندگینامه مستند سردار شهید حسن شفیع‌زاده، مؤسس و اولین فرمانده توپخانه سپاه پاسداران، به قلم سعیده اصغری آذر و با خاطراتی از سردار شهید حسن تهرانی مقدم به همت انتشارات یاس نبی منتشر و رونمایی شد.
    نویسنده این کتاب در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) اظهار کرد: «این اثر در مقایسه با زندگینامه‌های دیگر شهیدان دفاع‌مقدس، با زبانی ساده و روان نوشته شده است. تمامی زوایای زندگی سردار شهید حسن شفیع‌زاده، به خصوص دوران حضور او در جبهه‌ها در این اثر، مورد توجه قرار گرفته است.» 
    اصغری آذر ادامه داد: «احرام عشق» با تاکید بیشتری بر فعالیت‌های نظامی و فرماندهی شهید شفیع‌زاده تدوین شده و از خاطرات فرماندهان هم‌دوره او مانند سردار شهید حسن تهرانی مقدم و سرداران محسن رضایی، سید یحیی رحیم صفوی و یعقوب زهدی استفاده شده است.
    (نقل کلیه مطالب فوق از سایت شخصیت نگار )