مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 24 تیر؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

آیا ارتش عراق در جنگ علیه ایران تنها به نیرو و تجهیزات نظامی خود متکی بود یا از کشورهای دیگر هم کمک می‌گرفت؟

چاپلینک ثابت
پاسخ: 

دراین‌باره مدارک و دلایل بسیار روشن و قاطعی وجود دارد که از همکاری و مساعدت تعدادی از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، بعضی از کشورهای خاورمیانه، حتی تعدادی از کشورهای عرب قاره افریقا و کمک‌های بی‌دریغ نظامی، تبلیغاتی، تسلیحاتی، اطلاعاتی، فنی، آموزشی، تدارکاتی و ... شوروی سابق، فرانسه، امریکا و ... به کشور عراق حکایت دارد. برای نمونه اظهارات برخی مقامات و بیانیه‌های رسمی این کشورها و یا تحلیل رادیوها و خبرگزاری‌های وابسته به آن‌ها، آن‌هم فقط در یک ماه اول جنگ آورده می‌شود تا این موضوع روشن و مستند گردد. گفتنی است که در این زمینه از اطلاعات و بیانیه‌های دولت جمهوری اسلامی ذکری به میان نیامده است، زیرا حجم اعترافات و مطالب ذکرشده به‌وسیله بیگانگان ما را از استناد به آن‌ها بی‌نیاز می‌کند.

دو روز پس از شروع تهاجم رسمی و گسترده عراق، رادیو مونت‌کارلو در 1359/7/1 بیان می‌کند که: «ملک حسین شاه اردن از کشورهای عربی خواست از عراق حمایت کنند.» همچنین رادیو عراق در همین روز از قول ملک حسین نقل کرد که: «ارتش اردن تمامی امکانات خود را در اختیار ارتش عراق، قرار خواهد داد.»

مجله اشترن چاپ آلمان در روز 1359/7/2 درباره کمک‌های انسانی به عراق می‌گوید: 45هزار نظامی هوادار شاه (محمدرضا پهلوی) در اردوگاه نظامی در خارج از کشور، همچنین 25هزار نظامی دیگر در کشورهای هم‌جوار خلیج‌فارس نظیر بحرین و عمان و قریب سه‌هزار نظامی در کشور مصر در حال آماده‌باش کامل قرار دارند. آن‌ها منتظر رسیدن علامت از واشنگتن هستند، زیرا برای شروع به تکنولوژی و تسلیحات آمریکایی نیازمندند.

رادیو کلن در تاریخ 1359/7/5 به نقل از رادیو ایران ـ سخنگوی شاپور بختیار ـ همکاری ضد انقلابیون ایرانی با صدام را آشکار کرده و می‌گوید: هزاران افسر و خلبان ایرانی که پس از سقوط رژیم شاه به عراق گریخته‌اند در بمباران ایران، با نیروی هوایی عراق همکاری دارند و رهبری آن‌ها را ژنرال اویسی به عهده دارد.

رادیو اسرائیل نیز دراین‌باره خبر داد: ژنرال‌های ایرانی که پس از انقلاب از ایران گریخته‌اند، اطلاعات جنگی در اختیار عراقی‌ها قرار داده‌اند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس در تاریخ 1359/7/5 گزارش داد که یک هیئت نظامی روسی به مدت سه روز وارد اردن می‌شود. این هیئت از تأسیسات نظامی و پایگاه‌های اردن که میگ‌های عراق در آن نگهداری و تدارک می‌شوند، دیدن خواهد کرد.

اگرچه مسئولان امریکا مرتب بی‌طرفی خود را در جنگ متذکر می‌شدند ولی نماینده امریکا در سازمان ملل متحد، دقیقاً یک هفته پس از شروع جنگ، صریحاً اعلام کرد: «اگر عراق از امریکا کمک بخواهد، امریکا هرگونه امکانات نظامی را در اختیار عراق قرار خواهد داد.»

خبرگزاری رویتر در تاریخ 1359/7/6 گزارش داد: خالد، شاه عربستان، طی یک تماس تلفنی با صدام، حمایت خود را از عراق در جنگ با دشمن اعراب اعلام کرد.

تام روس سخنگوی پنتاگون در تاریخ 1359/7/8 اعلام کرد که امریکا چهار فروند هواپیمای آواکس برای حفاظت از چاه‌های نفت منطقه در مقابل حمله هوایی احتمالی ایران به عربستان سعودی ارسال خواهد کرد ... این هواپیماها تا زمانی که جنگ ایران و عراق ادامه داشته و موقعیت منطقه خطرناک باشد، در عربستان سعودی باقی خواهند ماند.

خبرگزاری فرانسه در تاریخ 1359/7/8 خبر حضور مستقیم نیروهای نظامی اردن درصحنه جنگ را بیان کرد و گزارش داد: تیپ زرهی اردن مرکب از حداقل 40 دستگاه تانک برای کمک به نیروی زمینی عراق وارد خاک این کشور شده است.

روزنامه واشنگتن پست در روز 1359/7/8 طی تحلیلی می‌نویسد: ... دولت‌های محافظه‌کار عرب با پیشروی نیروی عراق به عمق خاک ایران، با قاطعیت اعجاب‌انگیزی به حمایت از صدام برخاسته‌اند. عربستان سعودی، اردن، مراکش، قطر، کویت، امارات عربی متحده و یمن شمالی از نقش صدام نه‌تنها در خاورمیانه بلکه در بین کشورهای غیرمتعهد، پشتیبانی می‌کنند. بیش از همه شاه حسین، پادشاه اردن، به بسیج و پشتیبانی از صدام مشغول است.

رادیو اسرائیل به‌عنوان دشمن سرسخت و مخالف جدی جمهوری اسلامی نیز نمی‌تواند چشم بر این واقعیت ببندد و طی تحلیلی در همین روز ذکر می‌کند: ... همه سعیِ اعراب، در مبارزه علیه ایران به کار گرفته‌شده است نه علیه اسرائیل.

لوماتن چاپ پاریس نیز در روز 1359/7/8 نوشت: سه کشور عربی عربستان سعودی، مراکش و اردن به‌طور رسمی کمک‌های نظامی خود را به عراق اعلام نموده‌اند و در کنار این کشورها، موریتانی، یمن شمالی نیز آشکارا جانب عراق را گرفته‌اند.

ریموند بار نخست‌وزیر فرانسه برخلاف عرف دیپلماتیک و قواعدِ حقوقیِ موردتوافق کشورها، طی مصاحبه با تلویزیون فرانسه در روز 1359/7/9 می‌گوید: فرانسه نه‌تنها ازنظر نظامی به عراق کمک می‌کند، بلکه قراردادهای اقتصادی و فرهنگی نیز با این کشور دارد. فرانسه از هیچ‌کسی در این مورد درس نمی‌گیرد.

پس از تهاجم نیروی هوایی جمهوری اسلامی به پایگاه‌ها و مراکز نظامی عراق، شبکه تلویزیونی امریکا گوشه دیگری از کمک‌های انجام‌شده به عراق را آشکار کرده و می‌گوید: عراق تعدادی از هواپیماهای خود را به کشورهای عربی اردن، عمان، کویت، یمن شمالی و امارات متحده فرستاده تا از حملات هوایی ایران در امان باشند.

خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع آگاه نظامی در تاریخ 1359/7/10 گوشه ناچیزی از کمک‌های شوروی به عراق را آشکار کرده و می‌گوید: دو هواپیمای حمل‌ونقل شوروی حامل مقادیر زیادی اسلحه و مهمات جنگی به سمت عراق پرواز کردند. همچنین این خبرگزاری در همین روز به نقل از روزنامه وال‌استریت ژورنال بیان می‌کند: طی چند روز اخیر کاروان‌های مهمی از ارتش کویت حامل سلاح‌های جنگی و مهمات، وارد عراق شده است و از چند روز پیش نیروهای کویتی، در یکی از جزایر نزدیک شط‌العرب مستقرشده‌اند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس در تاریخ 1359/7/12 از قول ملک حسین می‌گوید: اگر کاری باشد که من بتوانم انجام دهم، یک‌لحظه درنگ نخواهم کرد. اگر ضرورت داشته باشد، من به طرفداری از عراق، دخالت خواهم کرد.

این خبرگزاری در تحلیلی بیان می‌کند: اردن به هواپیماهای حمل‌ونقل عراقی، برای حفاظت از حملات هوایی ایران، در خاک خود پناهگاه داده است و این در حالی است که نشانه‌های روزافزونی از حمایت پشت پرده کشورهای عرب از بغداد در جنگ 12 روزه خلیج‌فارس دیده می‌شود.

روزنامه‌ گاردین در روز 1359/7/13 نوشت: شاه حسین، پنج‌هزار نیروی اردنی به عراق فرستاده است تا امور امنیت داخلی این کشور را به عهده بگیرند. با این جایگزینی، سربازان عراقی با فراغت در جنگ علیه ایران شرکت می‌کنند.

همچنین خبرگزاری فرانسه در همین روز گزارش داد: رئیس‌جمهور زامبیا طی تلگرافی به صدام حمایت کامل دولت و ملت خود را از عراق در جنگ با ایران اعلام کرد.

وزیر دفاع امریکا نیز برای عقب نماندن از شوروی و اعلام حمایت از عراق در جنگ، در تاریخ 1359/7/14 می‌گوید: امریکا تجهیزات رادار زمینی موردنیاز عربستان سعودی را در اختیار آن کشور خواهد گذاشت تا جایگزین چهار فروند هواپیمای تجسسی حامل رادار شوند که طی هفته جاری به ریاض اعزام گردیده‌اند ... امریکا برای حفاظت از آبراه نفت رسانی تنگه هرمز در صورت لزوم از نیروهای دریایی خود، استفاده خواهد کرد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در همین روز گزارش داد: چند کشتی اتحاد شوروی، مقدار زیادی تسلیحات جنگی و وسایل یدکی را در بندر عقبه اردن تخلیه کردند که از راه زمین به عراق حمل شود.

همین خبرگزاری می‌نویسد: روز گذشته، ملک حسین پادشاه اردن، در پایان سفر خود به عراق اعلام کرد که کشور متبوع وی در جنگ ایران و عراق بی‌طرف نبوده و با تمام قوا از عراق جانب‌داری خواهد کرد. نخست‌وزیر این کشور طی فرمانی، دستور داد تمامی هواپیماهای حمل‌ونقل و کامیون‌های مجهز به یخچال فوراً در اختیار ارتش اردن قرار گیرد. از سوی دیگر فرودگاه امان برای پرواز جنگی در اختیار نیروی هوایی عراق قرار گرفت.

خبرگزاری رویتر در همین زمینه می‌گوید: نیروهای نظامی اردن به حال آماده‌باش درآمده‌اند تا عازم عراق شوند. این نیروها که مرکب از واحدهای مجهز به موشک‌های زمین به هوا هستند، عراق را تقویت خواهند کرد.

و نیز از قول شاه حسین می‌آورد که: ما آنچه را که در قدرت داریم، به کارخواهیم برد تا عراق حقوق خود را در شط العرب (اروندرود) به دست آورد و سه جزیره امارات متحده عربی باز پس داده شود ... ما در جهان عرب، با تهدیدی جدی روبه‌رو هستیم.

همچنین رادیو مسکو در تحلیلی در این روز از دخالت‌های آشکار و صریح امریکا در منطقه پرده برداشته و می‌گوید: وزارت جنگ امریکا، حضور نظامی خود را در عمان، سومالی، کنیا و جزیره دیه‌گو گارسیا توسعه داده است. ناوگان بزرگ نیروی دریایی امریکا و چند ناو هواپیمابر ضربتی، کشورهای خلیج‌فارس و دریای سرخ را تهدید می‌کند.

/کارتر رئی/س‌جمهور امریکا در تاریخ 1359/7/16 در یک موضع‌گیری آشکار چنین گفت: چنانچه جنگ ایران و عراق توسعه یابد و میانجی‌گری‌های فعلی تأثیری نداشته باشد، کشورهای متحد امریکا در خلیج‌فارس باید جانب عراق را گرفته، از کمک مادی و معنوی به آن دریغ نکنند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس در تاریخ 1359/7/19 اعلام نمود که شاه اردن و علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن شمالی، حمایت کشور خود را در تلاش مردم عراق برای بازپس‌گیری اراضی و آب‌های قانونی‌شان اعلام کردند. از سوی دیگر جمهوری دمکراتیک یمن جنوبی تسهیلات بندری خود را در اختیار کشتی‌های باری گذاشته است که از راه بندر عقبه، کمک‌های نظامی و غیرنظامی را به عراق می‌رسانند.

خبرگزاری فرانسه از نقش مستقیم شوروی در کمک‌رسانی به صدام پرده برداشته و می‌نویسد: نزدیک به 40 فروند کشتی متعلق به شوروی و سایر متحدانش در بندر عقبه به سر می‌برند تا برای دولت عراق، اسلحه و لوازم‌یدکی جنگی تخلیه کنند.

روزنامه السفیر در تاریخ 1359/7/24 نیز گوشه دیگری از کمک‌های اردن به عراق را ذکر کرده و می‌نویسد: شاه حسین، لشکر سوم زرهی خود را از مواضعی در غرب این کشور به عراق اعزام داشته و نیروهای دیگر آن نیز به‌طرف مرز عراق با سوریه فرستاده‌شده‌اند... در حال حاضر 50 فروند جنگنده عراقی، در پایگاه هوایی الرزاق در اردن مستقر می‌باشند.

هفته‌نامه فارن ریپورت چاپ لندن نیز در تاریخ 1359/7/25 می‌نویسد: دو هفته قبل ملک خالد، شاه عربستان، به روس‌ها اجازه داد دو کشتی حامل سلاح را از بندر ینبع عربستان برای عراق، ارسال نمایند. این تصمیم پادشاه عربستان را پرنس فهد به مقامات روسی اطلاع داد و اضافه کرد که کویتی‌ها نیز با فراهم کردن تسهیلات بندری، برای کشتی‌های حامل سلاح شوروی موافقت کرده‌اند.

ملک حسین در تاریخ 1359/8/4 راز دیگری را افشا کرد و ‌گفت: شوروی از من خواسته که راه زمینی بندر عقبه را در اختیار عراق بگذارم. او همچنین می‌گوید: در این جنگ ما با عراقی‌ها هستیم. زیرا از قومیت عربی نمی‌توانیم چشم‌پوشی کنیم ... ما آماده‌ایم با فارس‌ها بجنگیم، هرچند آن‌ها برادران دینی ما هستند، ولی باوجوداین من شب‌ها اغلب نمی‌توانم بخوابم، زیرا این فکر مرا آزار می‌دهد که اگر ارتش عراق شکست بخورد، کار ما نیز ساخته است.

برای مقایسه وضعیت عراق با وضعیت ایران که امکان دریافت تجهیزات و سلاح از کشورهای دیگر را نداشت، فقط به دو نقل‌قول کوتاه از رادیو امریکا و رادیو اسرائیل بسنده می‌کنیم:

رادیو اسرائیل در تاریخ 1359/7/16 بیان می‌کند که عراق از شوروی اسلحه دریافت می‌کند و ... هیچ‌ کمکی حتی لفظی از طرف کشورهای اسلامی و کشورهای جهان سوم و کشورهای عربی نسبت به ایران ابراز نشده است.

رادیو امریکا در تاریخ 1359/7/18 می‌گوید: ایرانیان اگر مایل باشند، می‌توانند به جنگ ادامه دهند، اما به علت عدم تأمین نیازهای جنگی و همچنین سرعت سلاح‌های زمینی و هوایی خود باید به جنگ‌های چریکی قناعت کنند. عراقی‌ها قادرند هر چه می‌خواهند از منابع خارجی، ازجمله فرانسه و شوروی دریافت کنند، اما ایرانی‌ها نمی‌توانند.

این قلیل استنادها و دلیل‌های ذکرشده فقط گوشه بسیار بسیار کوچکی از اعترافات حامیان صدام درباره همکاری آن‌ها با رژیم متجاوز صدام حسین و تحریم ایران می‌باشد و همه آن‌ها نیز مربوط به یک ماه اول شروع تهاجم عراق به ایران است،‌ درصورتی‌که اگر بنا باشد کلیه اعترافات مبنی بر میزان و نوع همکاری‌ها و کمک‌های تسلیحاتی، نظامی و اقتصادی آن‌ها را به عراق ذکر کنیم قطعاً نیاز به کتاب‌های قطور و پرحجمی دارد.

در یک جمله می‌توان گفت غیر از چند کشور مانند سوریه، لیبی و کره شمالی، کلیه کشورهای منطقه و ابرقدرت‌ها و سازندگان سلاح، در خدمت توان نظامی رژیم صدام قرار داشته و از هیچ‌گونه همکاری با وی دریغ نداشته‌اند. البته میزان و نوع همکاری‌ها و ارسال تجهیزات این کشورها به عراق متفاوت بوده و برخی از این کمک‌ها از سطح بسیار بالای علمی و تجهیزاتی برخوردار بود و از ساخت انواع بمب‌ها تا موشک‌های شیمیایی دوربرد و ... را شامل می‌شد؛ به‌نحوی‌که در چند سال اخیر سازمان ملل متحد برای محدود کردن توان تسلیحاتی عراق فعالیت‌های دامنه‌داری را به انجام رساند.

همچنین لازم به توضیح است که سرلشکر وفیق السامرایی مسئول بخش امور ایران در استخبارات نظامی وزارت دفاع عراق که از سال 1978 در این سمت مشغول کار بوده و پس از جنگ عراق و امریکا، برای حفظ جان خود به یک کشور اروپایی پناهنده شده است، در صفحه 143 کتاب خاطرات خود به نام "ویرانی دروازه شرقی" درباره حضور سربازان کشورهای دیگر در کنار ارتش عراق در جنگ با جمهوری اسلامی چنین آورده است:

کمک‌هایی که عراق در طول جنگ با ایران دریافت نمود محدود به جنبه‌های مشخصی نمی‌شد بلکه این کمک‌ها در همه زمینه‌های اقتصادی، نظامی و سیاسی بود. یمن، تیپ پیاده "العروبه" را در طول جنگ با ایران به عراق فرستاده بود. اردن نیروی "الیرموک" را به عراق گسیل داشت و سودان، داوطلبانی را اعزام نمود که در منطقه شرق میسان در خط مقدم جبهه، فعالیت می‌کردند. از سوی دیگر، کلیه کشورها جز کره شمالی و گاهی چین و برخی کشورهای عربی درهای خود را بر روی ایران بسته بودند.