مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 30 اردیبهشت؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

آیا سرزمین و یا شهری از کشور عراق به تصرف نیروهای نظامی ایران درآمد؟ چرا و به چه مدت؟

چاپلینک ثابت
پاسخ: 

بله؛ پس‌ از آنکه عملیات بیت‌المقدس با موفقیت به اجرا درآمد و دشمن اشغالگر از قسمت وسیعی از خاک ایران عقب نشست به دلایل زیر ایران تصمیم گرفت که عملیات برون‌مرزی خود را آغاز کند:

 اول آنکه پس از استقرار نیروهای ایرانی در شهرهای سومار، مهران و قصر شیرین و مشاهده اوضاع، مشخص شد که حسن نیتی در کار نبوده و تمام این شهرها با خاک یکسان شده است، لذا این جنایات قطعاً نباید بدون پاسخ می‌ماند.

 

دوم اینکه معلوم ‌شد صدامِ به‌اصطلاح صلح‌طلب، عقب‌نشینی را به‌طور ناقص انجام داده و این حرکت ارتش عراق به دلیل این بوده است که با حضور در ارتفاعات و مناطق سوق‌الجیشی و حساس، اشراف خود را بر شهرهای ایران حفظ کند و نیز از حملات احتمالی رزمندگان اسلام در امان بماند.

 

سوم اینکه درحالی‌که صدام از سویی سخن از متارکه جنگ می‌راند، از سوی دیگر به‌شدت سرگرم فعالیت و ایجاد مواضع و موانع از قبیل میادین مین و کانال و سیم‌خاردار بود.

 

 و آخر اینکه بسیاری از شهرهای میهن اسلامی ایران در تیررس موشک‌اندازها، توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای دشمن قرار داشت و هرروز دشمن این شهرها را زیر آتش سنگین خود می‌گرفت و عده‌ای از مردم غیرنظامی را به شهادت می‌رساند، لذا ایران چاره‌ای جز عقب راندن دشمن و دورنگه داشتن شهرها از آتش او نداشت؛ بنابراین مقامات جمهوری اسلامی تصمیم به پیشروی در خاک عراق و تصرف بعضی از شهرهای عراق گرفتند تا ارتش عراق را از مرزهای ایران دور کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در پی این تصمیم عملیات‌های متعددی طراحی و اجرا شد؛ ازجمله رزمندگان اسلام با اجرای عملیات والفجر 8 در تاریخ 1364/11/20، شهر مهم، استراتژیک و بندری فاو را تصرف و پس از 78 روز نبرد سنگین و وارد آوردن تلفات بسیار به دشمن تثبیت کردند. قبل از آن نیز شهر زبیدات عراق طی عملیات محرم که در تاریخ 1361/8/10 آغازشده بود، به تصرف نیروهای اسلام درآمده بود. همچنین مناطقی مثل جزایر مجنون به مساحت 160 کیلومترمربع (دارای 50 حلقه چاه نفت)، بخشی از هورالهویزه، الحسان و الزجاجیه و بزرگ‌ترین دریاچه هورالهویزه به نام ام‌النعاج، به ترتیب طی عملیات‌های خیبر 1362/12/13، بدر 1363/12/19، قدس یک 1364/3/24و قدس پنج 1364/5/14 به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.

علاوه بر این، رزمندگان موفق شدند طی عملیات والفجر 10 که در 1366/12/25 آغازشده بود، شهرهای حلبچه، خرمال، دوجیله (سیروان)، بیاره و طویله را به تصرف خود درآورند. شهر ماؤوت عراق نیز در تیر 1366 در عملیات نصر 4 به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.

این شهرها و مناطق برای مدت‌ها در تصرف نیروهای ایرانی بود، اما صدام با به‌کارگیری گسترده سلاح‌های شیمیایی و با همکاری امریکا و حمایت بی‌دریغ ارتجاع عرب توانست فاو را در اواخر فروردین 1367 و شلمچه و جزایر مجنون را نیز در نیمه اول خرداد 1367 به تصرف درآورد. به‌این‌ترتیب در این مرحله که عراق به نحو بی‌سابقه‌ای تقویت‌شده بود، موفق شد با استفاده از توان نظامی، بهره‌گیری گسترده از سلاح‌های شیمیایی و به‌کارگیری تجارب گذشته، ابتکار عمل را به دست آورد و صحنه نبرد را به نفع خود تغییر دهد.