آیا پس از تصرف فاو سازمان ملل نمی‌توانست به‌عنوان وسیله‌ای جهت تسهیل فضاسازی برای صلح موردنظر ایران قرار گیرد؟ | دفاع‌مقدس
مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 24 مرداد؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

آیا پس از تصرف فاو سازمان ملل نمی‌توانست به‌عنوان وسیله‌ای جهت تسهیل فضاسازی برای صلح موردنظر ایران قرار گیرد؟

چاپلینک ثابت
پاسخ: 

پس از تصرف فاو، شورای امنیت قطعنامه 582 را در 5 اسفند 1364 به تصویب رساند. در این قطعنامه بر اصل غیرقابل‌قبول بودن تصرف سرزمین از راه زور تأکید شده است و نکات واقع‌بینانه نیز که حاکی از برتری سیاسی، نظامی ایران بود، در آن به چشم می‌خورد و از اقدامات اولیه که سبب برخورد بین ایران و عراق شده بود، اظهار تأسف شده است. همچنین از افزایش برخوردها به‌ویژه تهاجمات ارضی، بمباران مراکز جمعیتی، حمله به کشتی‌های بی‌طرف و به‌ویژه استفاده از سلاح‌های شیمیایی که مغایر با پروتکل 1925 ژنو بود، اظهار تأسف شده است و برخلاف قطعنامه‌هایی که در زمان اشغال خاک ایران صادرشده بود و در آن‌ها عقب‌نشینی را توصیه نمی‌کردند، در این قطعنامه از دو کشور درخواست شده است به مرزهای بین‌المللی عقب‌نشینی کنند. بااین‌حال، در قطعنامه 582 همچنان از احراز تجاوز عراق به خاک جمهوری اسلامی و پرداختن به مسئولیت کشور آغازکننده و پرداخت خسارت اجتناب شده است.

به‌طورکلی از زمان شروع تجاوز عراق تا سال 1366 هیچ طرح مهمی که از طرف سازمان‌های معتبر بین‌المللی پیشنهادشده باشد و متضمن برآورده شدن حداقل خواسته‌های قانونی ایران باشد، ارائه نشد. حتی زمانی که ایران قدرتمندانه موفق شد قسمت‌هایی از خاک عراق را تصرف کند تمامی پیشنهادهای ارائه‌شده تنها در حد آتش‌بس و عقب‌نشینی به مرزها بود بدون اینکه درباره پایداری صلح و شناخت متجاوز مطلبی ارائه شود. وقتی‌که قطعنامه 598 که در آن به نحوی موضوع شناخت متجاوز و پرداخت غرامت به کشور صدمه‌دیده مطرح شد، ایران آن را مثبت ارزیابی کرد، بااین‌حال برای اجرای آن پیشنهادها‌یی داشت که اولویت دادن به بند شناخت متجاوز ازجمله آن‌ها بود ولی فشار کشورهای غربی ازجمله امریکا (با دست زدن به اقداماتی همچون سرنگون کردن هواپیمای مسافربری ایران و تهدید به تجهیز صدام به بمب اتم و …) مانع از تحقق این امر شد. ایران درزمینهٔ اجرایی کردن قطعنامه با دکوئیار دبیر کل وقت سازمان ملل بسیار همکاری کرد.