مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

استراتژی در جنگ تحمیلی

اشتراک در RSS - استراتژی در جنگ تحمیلی

عملیات در فاو، و مباحث مهم آن نظیر غافلگیری، توان زرهی خودی، سازمان رزم، پدافند شیمیایی در برابر تک احتمالی دشمن، عملیات پشتیبانی بر روی دو اسکله عراقی؛ همچنان در قرارگاه مقدم نیروی زمینی سپاه در جنوب ـ که خاتم1 نام دارد ـ مورد بحث  فرماندهان بود. همچنین عملیات شمال غرب نیز در نشستی با حضور برادران محسن رضایی, علی شمخانی، احمد غلامپور و غلامعلی رشید مورد بررسی قرار گرفت

در جلسه فرماندهان سپاه با آقای هاشمی مطالب مهمی عنوان شد که بیان کننده پاره‌ای از گره‌های اساسی جنگ است. همچنین در این جلسه، زمین فاو که برای عملیات سال 1366 انتخاب شده است، با مناطق دیگر در جنوب مقایسه شد. این مقایسه به درخواست آقای‌ هاشمی انجام شد. وی از فرماندهان پرسید: «با توجه به این‌که شما هدف و استراتژی جنگ را می‌دانید، در شرایط کنونی، در منطقه جنوب، زمینی ارزش‌مند‌تر و بهتر از فاو سراغ دارید؟ ما می‌خواهیم بدانیم آیا چیز دیگری در ذهن شما هست؟»

کمتر کسی از آخرین عملیات اساسی و بزرگ در منطقه جنوب خبر دارد که نهایتا نیز انجام نشد. این عملیات، شامل یک عملیات اصلی با مشارکت سپاه و ارتش در منطقه فاو، و دو عملیات فرعی در بغداد و شمال خلیج فارس بود. 25 آذر 1366 روزی بود که در آن فرماندهان سپاه با آقای هاشمی رفسنجانی جانشین فرماندهی کل قوا جلسه‌ای برگزار کردند و طی آن جلسه، عملیات روی اسکله های البکر و العمیه منتفی شد.

فرمانده نیروی زمینی ارتش در سخنرانی 20 مهر 1361: فاصله ایجاد شده بین عملیات‌ها توقف نیست، بلکه تعمق و بهتر جنگیدن است، زیرا پشت سر هم ضربه زدن امکانات و تسهیلات لازم دارد. در هفته‌های اول جنگ، بیش از 10711 کیلومترمربع از سرزمین اسلامی ما دست عراق بود که امروز این مقدار از حدود 200 کیلومترمربع تجاوز نمی‌کند.

 

حسین عسگری موفق

عدم تناسب شعار آرمانی با قدرت ملی، یا عدم وجود استراتژی برای وصول به شعار آرمانی؛ بررسی عوامل و نتایج تأخیر در پذیرش قطعنامه و علل پذیرش آن؛ بازخوانی مفهومی تعبیر «جامِ زهر» از جمله موضوعاتی هستند که به طور خلاصه  در این بخش مورد توجه قرار گرفته اند.

نادر نوروزشاد

براساس قسمت اول این استراتژی، ما با انجام عملیات‌های متعدد با سرعت و موفقیت به هدف اول خود یعنی آزادسازی سرزمین‌های اشغالی دست یافته‌ایم، ولی با توجه به این‌که هنوز قسمت‌هایی از خاک ایران در اشغال عراق بوده و شهرها و روستاهای مرزی ما زیر آتش توپخانه آنان قرار دارد، بنابراین، امنیت کشور ما به‌طور کامل تأمین نیست و عملاً جنگ ما تمام نشده و استراتژی نظامی ایران ...

دلایل ادامه جنگ از نظر فرمانده وقت سپاه

عملیات فاو به‌دلیل وسعت کم فضا، برای برخی از فرماندهان توجیه عملی نداشت؛ به همین منظور سردار رحیم صفوی برای رفع ابهام آنها درباره این عملیات و هدف آن، در جلسه قرارگاه نـیروی زمینی سپاه با قرارگاه کربلا و فرماندهان یگان‌های سازمانی این قرارگاه سخنرانی کردند.

حسین عسگری

سال اول جنگ، میدان آزمایش و آزمون همه افکار و اندیشه‌‌های نظامی از همه سازمان‌‌های حاضر در جنگ مانند ارتش، سپاه، گروه جنگ‌های نامنظم و .. در مقابله با دشمن بود.هر فرماندهی با گروه همفکر و همراه خود، هرچه طرح و اندیشه در ذهن خود داشت در صحنه جنگ پیاده کرد.

حسین عسگری

عملیات انجام نشده کمیل، در بهار سال 1364، گرچه هیچ تاثیر مشخص و ملموسی در جغرافیای صحنه نبرد نداشت، اما در ذهن سران سیاسی و نظامی کشور، موجب شد تا گام دیگری به سمت واقع گرایی در استراتژی برداشته شود.

عملیات کمیل (انجام نشده)
برگرفته از کتاب روند جنگ ایران و عراق، به همراه مقدمه ای از نادر نوروزشاد

پس از ناکامی نسبی در عملیات والفجر مقدماتی و یک، و نرسیدن به بسیاری از اهداف تعیین شده، سپاه پاسداران در مورخه 30 فروردین 1362 اقدام برگزاری یک جلسه هم‌اندیشی فرماندهان سپاه کرد. در این جلسه ابتدا رحیم صفوی مسئول وقت طرح و عملیات ستاد مرکزی سخنانی ایراد کرد که مشروح آن از نظرتان می گذرد

حسین عسگری

وقوع انقلاب اسلامی و پس از آن جنگ تحمیلی عراق با تغییر و تحولات گسترده‌ای در سیاست‏های داخلی، خارجی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران همراه شد.

هدف استراتژی نظامی ایران در سال 1366، اجرای عملیات بزرگ در جبهة شمال‌غرب بود. این سؤال مطرح است که با توجه به وجود هدف‌های استراتژیک در جبهة جنوب و نبودن چنین اهدافی در جبهة شمال‌غرب، چرا سپاه پاسداران به چنین انتخابی دست زد؟

چنانچه گلوگاه ارتباطی عراق با خلیج‌فارس در جنوب بصره توسط جمهوری اسلامی تصرف شود می‌توان حداقل به پنجاه درصد خواسته‌های جمهوری اسلامی رسید و صلح برقرار کرد. .... یا باید در اینجا ( روبروی جزیره مینو) عملیات با تضمین موفقیت انجام دهیم، یا فرماندهان جای دیگری را برای عملیات پیشنهاد دهند، و یا درغیراین صورت چاره‌ای جز پیشنهاد صلح نداریم که البته حضرت امام این مسئله را نخواهند پذیرفت.

صحبت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در جمع فرماندهان جنگ در تابستان 1363

پس از اجرای موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) فرماندهان سپاه و ارتش، در جلسات مشترکی به این نتیجه رسیدند که برای مقابله با دشمن متجاوز و بیرون راندن دشمن به سوی مرز، سلسله عملیاتهایی را در دوازده مرحله آماده سازند.این مجموعه دوازده مرحله ای، با نام «طرحهای کربلا» شناخته شد که اولین عملیات آن طریق القدس بود

 

حسین عسگری

به مناسبت سالروز حمله عراق به ایران و هفته دفاع مقدس، شامگاه شنبه سوم مهرماه 1395  دکتر محسن رضایی، فرمانده وقت سپاه در دوران دفاع مقدس، در برنامه زنده تلویزیونی «تیتر امشب» در شبکه خبر حاضر و  ناگفته‌هایی از هشت سال دفاع مقدس را بیان نمود

گفت‌و‌گوی دکتر محسن رضایی با برنامه تلویزیونی تیتر امشب

یک سری شرایط مادی در رابطه به ضربات اقتصادی که به‌نظام جمهوری اسلامی واردشده است داریم؛ و همچنین شرایط معنوی؛ که این‌ها اصلاً شاید در هیچ ترازویی قابل‌اندازه‌گیری برای پس‌دهی از سوی رژیم صدام نباشند. مانند به شهادت رساندن هزاران هزار نیروهایی جوان و پرشور و معتقد به انقلاب اسلامی که توسط صدام صورت گرفته است. ما برای گرفتن خسارت مادی خودمان، و نیز برای تأمین آن خسارتهای معنوی که صدام به جامعه ما ضربه وارد کرده، طبیعتاً خواهان آنیم که این عامل ضربه به ما، باید محاکمه بشود و به سزای اعمال خودش برسد.

مصاحبه‌ای با برادر شم‌خانی در سال 1361

محسن رضایی: اگر ما بیاییم تصور کنیم که مثلاً به صورت مداوم 15 یگان داریم، هر یگانی در هر ماه دو عملیات انجام دهد، در ماه 30 عملیات می‌شود. در این صورت، دشمن مجبور است یک فشار و یا یک جهت‌گیری جدیدی را به سازماندهی رزمی خودش بقبولاند. دشمن یا باید نیروهای احتیاط خودش را تقسیم و تکه‌تکه نماید. یا باید صبر کند، منتظر حمله بزرگ ما بماند که غافل‌گیر نشود، یا نیروهایش را تجزیه کند، و در مجموع جهت‌گیری و تغییر اساسی در سازمان رزم دشمن به‌وجود خواهد آمد.

بازنشر؛

نوعی تشابه و تفاوت در مفهوم و کارکرد جنگ در کشورهای مختلف وجود دارد. بخشی از وجوه جنگ در سایر کشورها قابل تکرار است و بخش دیگری از آن، جنگ را برای آن کشور به عنوان یک پدیده اجتماعی خاص تبدیل می‌کند. نظریه‌پردازی در حوزه جنگ خاص در یک کشور، مانند جنگ ایران و عراق، و تعمیم‌پذیری درس‌های آن دشوار است، درعین‌حال انجام آن ضروری و امکان‌پذیر است...

در شیوه‌های نظامی ، آغاز تعرض شرایطی دارد. یعنی در حالی که ارتش عراق در حال تعرض است ، اگر تعرض متقابلی بر او هدایت بشود ،  یک نبرد تصادفی است و در نبرد تصادفی ،  تلفات و ضایعات فراوان خواهد بود.

به نقل از سرلشکر شهید فلاحی