قطعنامه 598

اشتراک در RSS - قطعنامه 598

در این صفحه؛ کلیه مطالب مرتبط با قطعنامه 598 در سایت، شامل متن قطعنامه و واکنش های رسمی ایران، و مقالات و تحلیل های مرتبط با آن قابل دسترسی می باشد


 

تحلیل وزارت خارجه ایران و بن بست مذاکرات قطعنامه 598

جمهوری اسلامی ایران طرح دبیرکل را به لحاظ انعطاف منطقی‌تری که از نظر زمان‌بندی و ترتیب بندها دارد، قابل اجرا می‌داند. اما عراق با اصرار بر اجرای متوالی سه قدم آتش‌بس، عقب‌نشینی و تبادل کل اسرا، می‌خواهد یک جا و بدون دادن امتیاز، کلیه امتیازات محوری را از طرف مقابل بگیرد.

قطعنامه 598

شورای امنیت سازمان ملل تا قبل از قطعنامه 598 با اعلام جنگ ایران و عراق، به عنوان "وضعیت" حاضر نبوده است متجاوز بودن عراق را اعلام کند و از آن کشور خسارت دریافت نماید. طبیعی است که ایران در طول دوران تجاوز عراق متحمل خسارات زیاد جانی و مالی شده بود و بزرگ‍ترین خواسته ایران هم این بوده است که متجاوز معلوم گردد و خسارت وارده به ایران نیز پرداخت شود.

واپسین تلاش‌های ایران در تصویب قطعنامه 598

مهمترین دستور کار دیپلماسی ایران جلوگیری از تصویب قطعنامه در شرفِ صدور یا تعدیل جنبه‌های آمرانه آن بر اساس مقررات فصل هفتم منشور ملل متحد بود. تلاش برای دستیابی به این هدف سلبی به غفلتی اساسی از ضرورت تأثیرگذاری بر جنبه‌های ایجابی قطعنامه که از جمله به تحقیق بی‌طرفانه درباره مسئولیت آغاز جنگ مربوط می‌شد انجامید.

دکتر الله‌کرم: نه قطعنامه 598، بلکه مقاومت ملی و اسلامی ملت ایران بود که دشمن را عقب زد. اصلاً قطعنامه کاره‌ای نبود. قطعنامه را پذیرفتیم تازه آن‌ها شارژ شده و حمله کردند.

دکتر علایی: حاصل این تصمیم برای جمهوری اسلامی برکات زیادی داشته است. ما تمام اهدافی که در جنگ اعلام کردیم، با پذیرش قطعنامه به آن رسیدیم و ما بیشتر از این چه می‌خواستیم؟ بنابراین تصمیم درست و حکیمانه بوده است.

عصر یکشنبه 27 تیر 1395، مصادف با سالروز پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران در تاریخ 27 تیر 1367، از سوی گروه تاریخ انجمن اندیشه و قلم همایشی با عنوان "راز جام زهر: بررسی دلایل پذیرش قطعنامه‌ی 598"، با حضور و مناظرۀ دکتر حسین علایی اولین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس و دکتر حسین الله کرم از فرماندهان دوران دفاع مقدس، در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

تأثیر دیپلماسی ایران بر قطعنامه 598
مصاحبه اختصاصی با دکتر محمدجواد ظریف

دکتر محمدجواد ظریف: بحثی که همیشه میان من و آقای رجایی بود همین بود که من می‌گفتم ما موظف به انجام خواسته تهران هستیم و می‌گفتم ما همه‌چیز را نمی‌دانیم و تهران همه‌چیز را می‌داند و ما نمی‌توانیم اجتهاد کنیم. تهران به ما گفته بود که قطعنامه را تعدیل بکنید. اما من برداشتم این بود که منظور از این تعدیل بازی است نه پذیرش. کما اینکه همین‌طور هم بود...

تصویری که از عملکرد دیپلماسی کشور در فرایند تصویب قطعنامه 598 ارائه می‌شود نمایانگر تلاش‌های حساب شده دیپلمات‌های ایرانی است که با درک اهمیت فرایندهای موجود در صحنه سیاست جهانی و فشارها و تهدیدات در حال شکل‌گیری به تأثیرگذاری سلبی و ایجابی بر مفاد قطعنامه پرداخته‌اند. اما شواهد موجود تا چه اندازه می‌تواند تأیید کننده این تصویر باشد؟

روند پایان جنگ

هر جنگی روزی به پایان می‌رسد. باید توجه داشت که تعداد معدودی از جنگ‌ها با نابودی نیروهای نظامی دشمن پایان‌یافته‌اند. جنگ‌ها هنگامی پایان می‌یابند که ترکیبی از عوامل سیاسی، نظامی و اجتماعی باعث متلاشی شدن توان برای ادامه جنگ می‌شوند. مهم‌ترین موضوع برای آغازگر جنگ و همچنین قربانی تجاوز، این است که چه راهبرد و برنامه‌ای برای پایان دادن به جنگ دارند.هر کشوری که بتواند بهتر و بیشتر به راه‌های پایان دادن به جنگ فکر کند، می‌تواند جنگ را با «هزینه کمتر » و با «نتایج بهتر » و در «شرایط مناسب‌تر » به پایان برساند.

مختصری پیرامون واقعیت‌های بعد از پذیرش قطعنامه598 تا برقراری آتش بس رسمی

باور عمومی درباره پذیرش قطعنامه با آنچه در واقعیت اتفاق افتاده است، کمی متفاوت است.  عراق از ابتدای تصویب قطعنامه  ۵۹۸ آن را پذیرفته بود و بارها به دنیا گفته بود ایران با نپذیرفتن قطعنامه آتش  جنگ را شعله‌ورتر کرده است. اما وقتی ایران قطعنامه را پذیرفت، ۳ روز پس از آن ارتش عراق از مرزهای ایران گذشت و به سمت خرمشهر و اهواز  پیشروی  کرد. نظامیان بعثی از شلمچه پیشروی نمودند و ضمن محاصره خرمشهر، به سمت اهواز حرکت خود را ادامه دادند.

سخنان حضرت آیت الله خامنه ای در جلسه با فرمانده سپاه (مرداد67)

حضرت امام فرمودند که به هیچ وجه به خاک عراق حمله نکنید، حتی گلوله ای به طرف آنها شلیک نکنید. در صورتی که بمباران کردند، شما هم اگر صلاح دانستید دستور بمباران را بدهید. شما نیروی مهیا داشته باشید، در صورتی که آنها حمله کردند و زمینی را تصرف کردند شما هم به آنها حمله کنید.

«گفتم جلسه‌ای تشکیل گردد آتش بس را به مردم تفهیم نمایند. مواظب باشید ممکن است افراد داغ و تند با شعارهای انقلابی شما را از آنچه صلاح اسلام است دور کنند، صریحا می‌گویم باید تمام همتتان در توجیه این کار باشد. شما می‌دانید که مسئولان رده بالای نظام با چشمی خونبار و قلبی مالامال از عشق به اسلام و میهن اسلامی‌مان چنین تصمیمی گرفته‌اند. تاکید می کنم که گمان نکنید که من در جریان کار جنگ و مسئولان آن نیستم. مسئولین مورد اعتماد من می باشند. آن ها را از این تصمیمی که گرفته اند شماتت نکنید که برای آنان نیز چنین پیشنهادی سخت و ناگوار بوده است.»

تصویب قطعنامه 598 در 20 ژوئیه 1987 (29 تیر 1366) براساس فصل هفت منشور حکایت از آن داشت که اعضای شورای امنیت به ویژه اعضای دائمی آن تصمیم جدی گرفته بودند تا صرف نظر از علت و انگیزه جنگ بین دو دولت به آن پایان دهند.

پاسخی بر یک پرسش دانشجویی؛ در سایت پرسمان دانشجویی

عراق به طور وسیع مناطق مسکونی و جبهه ها را بمباران شیمیایی می کرد و مجامع بین المللی با سکوت خود این جنایات را تأیید می کردند در نتیجه جنگ از حالت طبیعی خود خارج و به یک نسل کشی گسترده و بدون هیچ گونه ملاحظات اخلاقی، انسانی، حقوقی و ... تبدیل شده بودو از سوی دیگر تحریم های همه جانبه و شدید بین المللی، فشارهای بسیار زیادی در زمینه اقتصادی، نظامی و ... بر مردم و مسؤولین ایران به وجود آورده بود.

جعفر شیرعلی‌نیا: پذیرش قطعنامه، ماهیت آرمان‌گرایی در جمهوری اسلامی را تغییر داد. آرمان‌گرایی تا پیش از پذیرش قطعنامه 598، تنها یک شعار برای رسیدن به مقاصد سیاسی نبود. هرچند برخی گروه‌های سیاسی از ماهیت شعاری آن برای رسیدن به مقاصد سیاسی خود استفاده می‌کردند، اما بخش قابل‌توجهی در جبهه‌های جنگ، در جهت آرمان‌گرایی‌شان به عمل و نه شعار روی آورده بودند ...

دکتر محمدباقر قالیباف در مقاله‌ای که برای شماره اخیر همشهری ماه نگاشته، به بررسی تطبیقی قطعنامه 598 با برجام پرداخته است. به‌نظر قالیباف عده‌ای مدعی‌اند که برخی از اطرافیان حضرت امام (ره)، شرایطی را به وجود آوردند که امام (ره) برخلاف نظریه اولیه خود، توقف جنگ و پذیرش قطعنامه را اعلام کند و "جام زهر" را بنوشد. در مقابل، عده‌ای دیگر، عنوان می‌کنند که هم در مقطع پایانی جنگ و هم در سال‌های اخیر در ماجرای هسته‌ای، جمهوری اسلامی ایران توان ادامه جریان قبلی را نداشته است.

پس از فتح خرمشهر راهی غیر از ادامه جنگ نبود یعنی نمی‌توانستیم بار جنگ را از دوش خودمان و دیگران برداریم چرا که باید یک قرار صلحی گذاشته می‌شد و دو طرف به توافق می‌رسیدند. ... بعد از آزادی خرمشهر هیچ پیشنهاد صلحی نبود و تنها پیشنهاد صلح، پنج سال پس از آزادی خرمشهر صادر شد که همان قطعنامه 598 است.

امسال، هفته دفاع مقدس را در شرایطی آغاز کردیم که فضای تبلیغاتی جامعه درباره دفاع مقدس، چند ماهی است تحت‌تأثیر یک "بمب خبری" به نام 175 غواص (؟!) ملتهب شده است؛ بمبی که به‌لحاظ عملکرد ناشیانه برخی اصحاب رسانه، در خانه خودی منفجر شد! و خسارات فراوانی بر جای گذاشت.

با ورود کاروان شهدای غواص به کشور، بلافاصله بیگانگان شبهه‌افکنی درباره عملیات کربلای4 را آغاز کردند. چند ماه پیش از آن نیز موضوع سقوط فاو و شبهه دستور امام (ره) برای "اعدام فرماندهان مقصر در این عملیات" مطرح شده بود. فرمانده قرارگاه کربلا در ایام جنگ با تکذیب این شایعه می‌گوید: اگر قرار بود کسی به‌خاطر سقوط فاو اعدام شود، آن شخص باید من بوده باشم.

ایران دریافت دیپلماسی فقط برای بی‌اثر کردن بازی دیگران نیست و دیپلمات‌ها با جهانی یکدست با قواعدی ساده که صرفاً بیانگر خواست‌ها و مطامع قدرت‌های بزرگ است سروکار ندارند. دیپلماسی عرصه پیوند خوردن موقعیت‌ها، دستور کارها و ابزارهای متنوع است و قدرت‌های بزرگ نیز همواره از توانایی شکل دادن به نتایج برخوردار نیستند.

اعلام نارضایتی اعضای غیردائم عضو شورای امنیت درباره عدم‌ مشورت امریکا در تهیه قطعنامه با سایر اعضای این شورا/ درخواست این کشورها برای محکومیت استفاده از سلاح شیمیایی با حداکثر ملاحظه‌کاری در قطعنامه گنجانده شد/ اظهارات برخی منابع آلمانی: ما مایلیم عناصر دیگری را نیز در قطعنامه در نظر بگیریم که ایران بتواند بگوید مواضع ما نیز مورد توجه قرار گرفته است.

شورای امنیت با آوردن واژة "وضعیت"، جنگ ایران و عراق را "تهاجم و تجاوز" به شمار نیاورد؛ درحالی‌که هر وضعیت و برخوردی متضمن آن است که یک طرف دست به تجاوز زده باشد.

جمهوری اسلامی ایران در 27 تیرماه 1367، به‌طور رسمی قطعنامه 598 را پذیرفت و مدتی پس از آن نیز آتش‌بس رسمی بین دو کشور درحال جنگ با نظارت مأموران سازمان ملل برقرار شد. فاصله زمانی بین تصویب این قطعنامه و پذیرش آن ازطرف ایران این پرسش را مطرح می‌کند که چه دلایل و عواملی در این تأخیر دخالت داشته‌اند؟

آقای دکتر علی‌اکبر ولایتی طی سخنرانی در چهل و سومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 3 اکتبر 1988 (11 مهر 1367)، دلایل پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران، نقض قطعنامه از سوی عراق و لزوم تسریع در اجرای مفاد قطعنامه را بیان و نسبت به خوی تجاوزکارانۀ عراق و تکرار تجاوزات این کشور هشدار داد.

در زمان پذیرش قطعنامه 598 شرایط ایران هنوز به مرحله اجرا در نیامده بود. شاید امام خمینی (ره)  نگران آن بودند که ممکن است با پذیرش قطعنامه 598، ایران نتواند به حقوق خود به‌طور کامل دسترسی پیدا کند؛ بنابراین از عبارت "نوشیدن جام زهر" کمک گرفتند تا مسئله برای مردم روشن باشد.

نامه رئیس جمهوری اسلامی ایران درباره پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت از جانب ایران با اشاره به 22 سپتامبر 1980 به عنوان روز آغاز جنگ عراق علیه ایران و حمله امریکا به هواپیماهای مسافربری ایران.

قطعنامه 598 شورای امنیت درباره ابراز تأسف از آغاز و ادامه منازعه ایران و عراق، آتش‌بس فوری، اعزام نیروهای ناظر برای بررسی و تأیید آتش‌بس و عقب‌نشینی به مرزهای دو کشور، بازگشت اسیران به کشورهای خود، همکاری دو کشور متخاصم با دبیرکل در اجرای این قطعنامه و تلاش‌های میانجی‌گرانه، خودداری کشورها در امر تشدید منازعه، تفویض اختیار از سوی دو کشور به یک هیئت بی‌طرف جهت تحقیق راجع به مسئولیت منازعه، اعزام کارشناسان سازمان ملل برای بازسازی دو کشور پس از خاتمه درگیری، تلاش دبیرکل در جهت راه‌های افزایش امنیت از طریق مشورت با ایران و عراق و کشورهای منطقه.

گزارش جلسه 2750 شورای امنیت درباره وضعیت میان ایران و عراق و تصویب قطعنامه 598 (1987) به اتفاق آرا. در این جلسه وزیران امور خارجه آرژانتین، آلمان، ایتالیا، امارات عربی متحده، انگلیس، امریکا، فرانسه و معاون وزیر خارجه ژاپن؛ نمایندگان چین، غنا، زامبیا، کنگو، ونزوئلا، شوروی، بلغارستان، عراق و همچنین دبیرکل سازمان ملل درباره طولانی شدن جنگ ایران و عراق، لزوم برقراری صلح، اهمیت قطعنامه 598، لزوم پذیرش آن از سوی دو طرف، مسائل خلیج‌فارس و همکاری با دبیرکل صحبت کردند.

روزنامه جوان نامه محسن رضایی درخصوص برخی ابهامات پذیرش قطعنامه و پایان جنگ را منتشر کرده که در آن تلویحاً به کتاب "راز قطعنامه" از مجموعه انتشارات کیهان اشاره شده است و رهبر معظم انقلاب نیز به برخی از مطالب آن واکنش نشان دادند.

بخشی از پیام تاریخی امام خمینی(ره) به مناسبت اعلام پذیرش قطعنامه 598: «با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور - که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان ایمان دارم - با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب و نظام می دانم».

مهم ترین اخبار مربوط به تصویب قطعنامه 598 در روز 29 تیر 1366عبارت بودند از: تصویب این قطعنامه در جلسه شورای امنیت سازمان ملل بدون توجه به نظرات ایران؛ بیانیه رئیس‌جمهور امریکا درباره تصویب قطعنامه؛ هشدار آلمان غربی به ایران درباره تبعات خودداری از پذیرش قطعنامه؛ و مصاحبه‏ آقای هاشمی رفسنجانی با روزنامه اطلاعات درباره موضوعات اساسی جنگ و بررسی نقاط مثبت و منفی قطعنامه شورای امنیت.

صفحه‌ها

روزشمار دفاع‌مقدس



08 فروردين

روزشمار اسناد سازمان ملل



08 فروردين

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران