قطعنامه 598

اشتراک در RSS - قطعنامه 598

در این صفحه؛ کلیه مطالب مرتبط با قطعنامه 598 در سایت، شامل متن قطعنامه و واکنش های رسمی ایران، و مقالات و تحلیل های مرتبط با آن قابل دسترسی می باشد


 

پذیرش قطعنامه با تکیه بر مفهوم مصلحت

پذیرش قطعنامه، با توجه به خطراتی که احساس می‌شد بقای انقلاب را تهدید می‌کند، تصمیمی خردمندانه بود. ایران با تن دادن به راه‌حل سازمان ملل  به عنوان یک خواست بین‌المللی نشان می داد که تسلیم اراده صدام و ریگان نشده است. این رفتار از پیروزی منطق راهبردی در عین ناکامی استراتژی جنگ خبر می داد زیرا برطبق منطق کلازویتس، نگرانی رهبری از تبعات آتی جنگ خود به مثابه یک پیروزی است.

نادر نوروزشاد

عدم تناسب شعار آرمانی با قدرت ملی، یا عدم وجود استراتژی برای وصول به شعار آرمانی؛ بررسی عوامل و نتایج تأخیر در پذیرش قطعنامه و علل پذیرش آن؛ بازخوانی مفهومی تعبیر «جامِ زهر» از جمله موضوعاتی هستند که به طور خلاصه  در این بخش مورد توجه قرار گرفته اند.

نادر نوروزشاد

برای رسیدن به یک تحلیل جامع در باب قطعنامه 598 و پذیرش آن نیازمند یک سیر مفهومی از مقاطع جنگ و یا مفاهیم اصلی آن هستیم. در این بخش به دو موضوع مهم "بررسی مشروعیت و عقلانیت ادامه جنگ بعد از خرمشهر" و "ضرورت همپایی دیپلماسی با قدرت نظامی" می پردازیم.

پیامدهای بن بست تصمیم گیری در لحظات خطیر جنگ

زمانی که فرایند مذاکرات بدون تحول مناسب یا دورنمای مطمئنی از حل وفصل قطعی و عادلانه جنگ ادامه می‌یافت، روند رویدادهای صحنه جنگ به شکل خطرناکی در حال معکوس شدن بود. دکوئیار در خاطراتش به دریافت اطلاعاتی درباره جنگ از سوی دولت امریکا اشاره می کند که نشان می داد...

تلاش های میانجی‌گرایانه دکوئیار

 دکوئیار در دیدار با آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهور که برای شرکت در چهل‌ودومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته بود پرسید که آیا ایران هرگونه یافته هیئت تحقیق را خواهد پذیرفت؟ رئیس‌جمهور پاسخ داد: ...

بازی دیپلماتیک شوروی

یکی از دلایل طولانی شدن روند مذاکرات ایران و سازمان ملل را می بایست در بازی ظریف دیپلماتیک شوروی ارزیابی کرد. اتحاد جماهیرشوروی بر حمایت از تلاش های میانجی گرایانه دبیرکل تأکید و با پیشنهاد هرگونه مجازاتی علیه ایران مخالفت می‌کرد. مسکو علاوه بر مخالفت با طرح تحریم، از تشکیل کمیسیون تحقیق درباره مسئولیت جنگ حمایت کرد که برای عراق غیرقابل‌قبول بود.

روند کند مذاکرات ایران و سازمان ملل

تصویب قطعنامه 598 برای سرعت بخشیدن به فرایند خاتمه جنگ بود اما احتمالاً هیچیک از اعضای شورای امنیت و نه دبیرکل سازمان ملل نمی‌توانستند فرایندی فرسایشی را پیش‌بینی کنند که در قالب آن ایران مکرراً و حساب‌شده بازگو کند که «قطعنامه شورای امنیت را غیرعادلانه می‌داند، اما به کلی آن را رد نکرده و بر همکاری با دبیرکل سازمان ملل تأکید می‌کند »...

دستور کار، نه رد نه قبول قطعنامه

در 29 تیرماه 1366 قطعنامه 598 سازمان ملل متحد در خصوص جنگ عراق و ایران صادر شد. صدور این قطعنامه یکی از فصول مهم تاریخ دفاع مقدس بود. یکی از دلایل اهمیت این قطعنامه از این جهت است که در این قطعنامه برای اولین بار، یکی از خواسته های اساسی جمهوری اسلامی ایران، که همانا شناسایی متجاوز بود، گنجانده شده بود.

محسن رشید از شرایط پذیرش قطعنامه 598 می‌گوید

پذیرش قطعنامه بدون تشریح مبانی اعتقادی آن برای افکار عمومی میسر نبود و اگر افکار عمومی را از دست می‌دادیم حتی دو نفر هم در خط پدافندی باقی نمی‌ماندند و هرآنچه را گرفته بودیم عراق در عرض 2 روز پس می‌گرفت. در این جنگ یک سوی آن صرفا عقیده بود و سوی دیگر آن سیستم نظامی با مدل‌های شناخته شده بود، این پیچیدگی جنگ ما بود.

 

تحلیل وزارت خارجه ایران و بن بست مذاکرات قطعنامه 598

جمهوری اسلامی ایران طرح دبیرکل را به لحاظ انعطاف منطقی‌تری که از نظر زمان‌بندی و ترتیب بندها دارد، قابل اجرا می‌داند. اما عراق با اصرار بر اجرای متوالی سه قدم آتش‌بس، عقب‌نشینی و تبادل کل اسرا، می‌خواهد یک جا و بدون دادن امتیاز، کلیه امتیازات محوری را از طرف مقابل بگیرد.

قطعنامه 598

شورای امنیت سازمان ملل تا قبل از قطعنامه 598 با اعلام جنگ ایران و عراق، به عنوان "وضعیت" حاضر نبوده است متجاوز بودن عراق را اعلام کند و از آن کشور خسارت دریافت نماید. طبیعی است که ایران در طول دوران تجاوز عراق متحمل خسارات زیاد جانی و مالی شده بود و بزرگ‍ترین خواسته ایران هم این بوده است که متجاوز معلوم گردد و خسارت وارده به ایران نیز پرداخت شود.

واپسین تلاش‌های ایران در تصویب قطعنامه 598

مهمترین دستور کار دیپلماسی ایران جلوگیری از تصویب قطعنامه در شرفِ صدور یا تعدیل جنبه‌های آمرانه آن بر اساس مقررات فصل هفتم منشور ملل متحد بود. تلاش برای دستیابی به این هدف سلبی به غفلتی اساسی از ضرورت تأثیرگذاری بر جنبه‌های ایجابی قطعنامه که از جمله به تحقیق بی‌طرفانه درباره مسئولیت آغاز جنگ مربوط می‌شد انجامید.

دکتر الله‌کرم: نه قطعنامه 598، بلکه مقاومت ملی و اسلامی ملت ایران بود که دشمن را عقب زد. اصلاً قطعنامه کاره‌ای نبود. قطعنامه را پذیرفتیم تازه آن‌ها شارژ شده و حمله کردند.

دکتر علایی: حاصل این تصمیم برای جمهوری اسلامی برکات زیادی داشته است. ما تمام اهدافی که در جنگ اعلام کردیم، با پذیرش قطعنامه به آن رسیدیم و ما بیشتر از این چه می‌خواستیم؟ بنابراین تصمیم درست و حکیمانه بوده است.

عصر یکشنبه 27 تیر 1395، مصادف با سالروز پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران در تاریخ 27 تیر 1367، از سوی گروه تاریخ انجمن اندیشه و قلم همایشی با عنوان "راز جام زهر: بررسی دلایل پذیرش قطعنامه‌ی 598"، با حضور و مناظرۀ دکتر حسین علایی اولین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس و دکتر حسین الله کرم از فرماندهان دوران دفاع مقدس، در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

تأثیر دیپلماسی ایران بر قطعنامه 598
مصاحبه اختصاصی با دکتر محمدجواد ظریف

دکتر محمدجواد ظریف: بحثی که همیشه میان من و آقای رجایی بود همین بود که من می‌گفتم ما موظف به انجام خواسته تهران هستیم و می‌گفتم ما همه‌چیز را نمی‌دانیم و تهران همه‌چیز را می‌داند و ما نمی‌توانیم اجتهاد کنیم. تهران به ما گفته بود که قطعنامه را تعدیل بکنید. اما من برداشتم این بود که منظور از این تعدیل بازی است نه پذیرش. کما اینکه همین‌طور هم بود...

تصویری که از عملکرد دیپلماسی کشور در فرایند تصویب قطعنامه 598 ارائه می‌شود نمایانگر تلاش‌های حساب شده دیپلمات‌های ایرانی است که با درک اهمیت فرایندهای موجود در صحنه سیاست جهانی و فشارها و تهدیدات در حال شکل‌گیری به تأثیرگذاری سلبی و ایجابی بر مفاد قطعنامه پرداخته‌اند. اما شواهد موجود تا چه اندازه می‌تواند تأیید کننده این تصویر باشد؟

روند پایان جنگ

هر جنگی روزی به پایان می‌رسد. باید توجه داشت که تعداد معدودی از جنگ‌ها با نابودی نیروهای نظامی دشمن پایان‌یافته‌اند. جنگ‌ها هنگامی پایان می‌یابند که ترکیبی از عوامل سیاسی، نظامی و اجتماعی باعث متلاشی شدن توان برای ادامه جنگ می‌شوند. مهم‌ترین موضوع برای آغازگر جنگ و همچنین قربانی تجاوز، این است که چه راهبرد و برنامه‌ای برای پایان دادن به جنگ دارند.هر کشوری که بتواند بهتر و بیشتر به راه‌های پایان دادن به جنگ فکر کند، می‌تواند جنگ را با «هزینه کمتر » و با «نتایج بهتر » و در «شرایط مناسب‌تر » به پایان برساند.

مختصری پیرامون واقعیت‌های بعد از پذیرش قطعنامه598 تا برقراری آتش بس رسمی

باور عمومی درباره پذیرش قطعنامه با آنچه در واقعیت اتفاق افتاده است، کمی متفاوت است.  عراق از ابتدای تصویب قطعنامه  ۵۹۸ آن را پذیرفته بود و بارها به دنیا گفته بود ایران با نپذیرفتن قطعنامه آتش  جنگ را شعله‌ورتر کرده است. اما وقتی ایران قطعنامه را پذیرفت، ۳ روز پس از آن ارتش عراق از مرزهای ایران گذشت و به سمت خرمشهر و اهواز  پیشروی  کرد. نظامیان بعثی از شلمچه پیشروی نمودند و ضمن محاصره خرمشهر، به سمت اهواز حرکت خود را ادامه دادند.

سخنان حضرت آیت الله خامنه ای در جلسه با فرمانده سپاه (مرداد67)

حضرت امام فرمودند که به هیچ وجه به خاک عراق حمله نکنید، حتی گلوله ای به طرف آنها شلیک نکنید. در صورتی که بمباران کردند، شما هم اگر صلاح دانستید دستور بمباران را بدهید. شما نیروی مهیا داشته باشید، در صورتی که آنها حمله کردند و زمینی را تصرف کردند شما هم به آنها حمله کنید.

«گفتم جلسه‌ای تشکیل گردد آتش بس را به مردم تفهیم نمایند. مواظب باشید ممکن است افراد داغ و تند با شعارهای انقلابی شما را از آنچه صلاح اسلام است دور کنند، صریحا می‌گویم باید تمام همتتان در توجیه این کار باشد. شما می‌دانید که مسئولان رده بالای نظام با چشمی خونبار و قلبی مالامال از عشق به اسلام و میهن اسلامی‌مان چنین تصمیمی گرفته‌اند. تاکید می کنم که گمان نکنید که من در جریان کار جنگ و مسئولان آن نیستم. مسئولین مورد اعتماد من می باشند. آن ها را از این تصمیمی که گرفته اند شماتت نکنید که برای آنان نیز چنین پیشنهادی سخت و ناگوار بوده است.»

تصویب قطعنامه 598 در 20 ژوئیه 1987 (29 تیر 1366) براساس فصل هفت منشور حکایت از آن داشت که اعضای شورای امنیت به ویژه اعضای دائمی آن تصمیم جدی گرفته بودند تا صرف نظر از علت و انگیزه جنگ بین دو دولت به آن پایان دهند.

پاسخی بر یک پرسش دانشجویی؛ در سایت پرسمان دانشجویی

عراق به طور وسیع مناطق مسکونی و جبهه ها را بمباران شیمیایی می کرد و مجامع بین المللی با سکوت خود این جنایات را تأیید می کردند در نتیجه جنگ از حالت طبیعی خود خارج و به یک نسل کشی گسترده و بدون هیچ گونه ملاحظات اخلاقی، انسانی، حقوقی و ... تبدیل شده بودو از سوی دیگر تحریم های همه جانبه و شدید بین المللی، فشارهای بسیار زیادی در زمینه اقتصادی، نظامی و ... بر مردم و مسؤولین ایران به وجود آورده بود.

جعفر شیرعلی‌نیا: پذیرش قطعنامه، ماهیت آرمان‌گرایی در جمهوری اسلامی را تغییر داد. آرمان‌گرایی تا پیش از پذیرش قطعنامه 598، تنها یک شعار برای رسیدن به مقاصد سیاسی نبود. هرچند برخی گروه‌های سیاسی از ماهیت شعاری آن برای رسیدن به مقاصد سیاسی خود استفاده می‌کردند، اما بخش قابل‌توجهی در جبهه‌های جنگ، در جهت آرمان‌گرایی‌شان به عمل و نه شعار روی آورده بودند ...

دکتر محمدباقر قالیباف در مقاله‌ای که برای شماره اخیر همشهری ماه نگاشته، به بررسی تطبیقی قطعنامه 598 با برجام پرداخته است. به‌نظر قالیباف عده‌ای مدعی‌اند که برخی از اطرافیان حضرت امام (ره)، شرایطی را به وجود آوردند که امام (ره) برخلاف نظریه اولیه خود، توقف جنگ و پذیرش قطعنامه را اعلام کند و "جام زهر" را بنوشد. در مقابل، عده‌ای دیگر، عنوان می‌کنند که هم در مقطع پایانی جنگ و هم در سال‌های اخیر در ماجرای هسته‌ای، جمهوری اسلامی ایران توان ادامه جریان قبلی را نداشته است.

پس از فتح خرمشهر راهی غیر از ادامه جنگ نبود یعنی نمی‌توانستیم بار جنگ را از دوش خودمان و دیگران برداریم چرا که باید یک قرار صلحی گذاشته می‌شد و دو طرف به توافق می‌رسیدند. ... بعد از آزادی خرمشهر هیچ پیشنهاد صلحی نبود و تنها پیشنهاد صلح، پنج سال پس از آزادی خرمشهر صادر شد که همان قطعنامه 598 است.

امسال، هفته دفاع مقدس را در شرایطی آغاز کردیم که فضای تبلیغاتی جامعه درباره دفاع مقدس، چند ماهی است تحت‌تأثیر یک "بمب خبری" به نام 175 غواص (؟!) ملتهب شده است؛ بمبی که به‌لحاظ عملکرد ناشیانه برخی اصحاب رسانه، در خانه خودی منفجر شد! و خسارات فراوانی بر جای گذاشت.

با ورود کاروان شهدای غواص به کشور، بلافاصله بیگانگان شبهه‌افکنی درباره عملیات کربلای4 را آغاز کردند. چند ماه پیش از آن نیز موضوع سقوط فاو و شبهه دستور امام (ره) برای "اعدام فرماندهان مقصر در این عملیات" مطرح شده بود. فرمانده قرارگاه کربلا در ایام جنگ با تکذیب این شایعه می‌گوید: اگر قرار بود کسی به‌خاطر سقوط فاو اعدام شود، آن شخص باید من بوده باشم.

ایران دریافت دیپلماسی فقط برای بی‌اثر کردن بازی دیگران نیست و دیپلمات‌ها با جهانی یکدست با قواعدی ساده که صرفاً بیانگر خواست‌ها و مطامع قدرت‌های بزرگ است سروکار ندارند. دیپلماسی عرصه پیوند خوردن موقعیت‌ها، دستور کارها و ابزارهای متنوع است و قدرت‌های بزرگ نیز همواره از توانایی شکل دادن به نتایج برخوردار نیستند.

اعلام نارضایتی اعضای غیردائم عضو شورای امنیت درباره عدم‌ مشورت امریکا در تهیه قطعنامه با سایر اعضای این شورا/ درخواست این کشورها برای محکومیت استفاده از سلاح شیمیایی با حداکثر ملاحظه‌کاری در قطعنامه گنجانده شد/ اظهارات برخی منابع آلمانی: ما مایلیم عناصر دیگری را نیز در قطعنامه در نظر بگیریم که ایران بتواند بگوید مواضع ما نیز مورد توجه قرار گرفته است.

صفحه‌ها

روزشمار دفاع‌مقدس



03 آذر

روزشمار اسناد سازمان ملل



03 آذر

آخرین نشریه:

شماره 56 نگین ایران