مرکز اسناد و تحقیقات
دفاع مقدس

رویدادهای 29 آبان؛

 
 
روزشمار اسناد سازمان ملل

پرونده ویژه آزادسازی خرمشهر

اشتراک در RSS - پرونده ویژه آزادسازی خرمشهر

سوم خردادماه ۱۳۶۱ که نقطه علف تاریخ انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی است، حسین خرازی فرمانده لشکر امام حسین (ع) اولین رزمنده‌ای بود که در ساعت یازده صبح روز سوم خرداد 1361 با جیپ فرماندهی خود از خاکریز غربی عبور کرد و وارد خرمشهر شد.

اولین فرماندهی که وارد خرمشهر شد، چه کسی بود؟

بنا به آمارهای منتشر شده از سال 1361 تا پایان سال 1369، 71 عنوان کتاب، در دهه‌ی 70، 175 عنوان کتاب، در دهه‌ی 80، 130 عنوان کتاب و در سال 1390، 3 عنوان کتاب درباره‌ی آزادسازی خرمشهر منتشر شده است که این روند تا سال 97 ادامه دار بوده است، هر چند بیشترین آثار منتشر شده در سه دهه گذشته بوده است.

سقوط خرمشهر یعنی سقوط آخرین و مهم‌ترین افتخار جنگی عراق که ایرانی‌ها با بازپس گرفتن آن، این برگ برنده را که به‌وسیله آن عراق می‌کوشید ایران را به پای میز مذاکره بکشاند، از دست بغداد ربودند.

عدم به کارگیری نیروی زرهی کشورهای عربی و واحدهای تازه تأسیس درخطوط مقدم جبهه، تدابیری درخصوص تک و پاتک و عقب‌نشینی، درس گرفتن از عملیات فتح‌المبین، ریسک‌پذیری و بازگذاشتن دست فرماندهان در عملیات از توصیه‌های فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق به نیروهای مستقر در منطقه، در دوره قبل ا شروع عملیات بیت‌المقدس است.

عملیات بیت‌المقدس از منظر اسناد عراقی

مجله اشپیگل که در دوران جنگ تحمیلی معمولاً مطالبی خصمانه علیه ایران و انقلاب اسلامی منتشر می‌کرد ـ در سال 1361 طی مقاله‌یی به وضعیت مناطق جنگی ایران و ترسیم واقعیت‌هایی هر چند ضعیف در خصوص جنگ و تشریح کوتاه حماسه مقاومت رزمندگان در خرمشهر پرداخت.

روز سوم خرداد، همان ساعت اولی که رزمندگان ما خرمشهر را گرفته بودند، مرحوم شهید صیاد شیرازی به من تلفن کرد  و گزارش اوضاع جبهه را می‌داد. می‌گفت الان هزاران سرباز و افسر عراقی صف بسته‌اند، برای این‌که بیایند ما دست‌هایشان را ببندیم و اسیر شوند!

در تاریخ 1361/2/9 در جلسه‌ای که با حضور سرهنگ حسین حسنی سعدی فرمانده ارتشی قرارگاه نصر و شهید حسن باقری به منظور آماده‌سازی عملیات بیت‌المقدس در قرارگاه لشکر نصر برگزار شد.

تاکید  حسنی سعدی بر آزادسازی خرمشهر

بررسی مسائل و موضوعات جنگ از نگاه دشمن، امری است که می‌تواند نشان دهد که طرف مقابل، جنگ را چگونه درک می‌کرد؟ چه مسایل و مشکلاتی داشته است؟ و در خلال جنگ چگونه تصمیم‌گیری می‌نمود؟ لذا در بازخوانی جنگ ایران و عراق، بازبینی اسناد و مدارک مربوط به حکومت و ارتش عراق، ضرورت پیدا می‌کند.

صبح روز 1361/3/3 حلقه محاصره خرمشهر تنگ‌تر شد و انبوه نیروهای دشمن که 2 روز محاصره در هوایی گرم طاقتشان را به سر آورده بود، مقاومت را بی‌تأثیر دانستند و با خروج از مواضع خود در تمام شهر، در حالی‌که تکبیر می‌گفتند و شعار الموت لصدام و دخیل الخمینی سر می‌دادند، خود را تسلیم کردند.

25 روز انتظار برای رسیدن به خونین‌شهر

عملیات الی بیت‌المقدس روز دهم اردیبهشت شروع شد و ساعت ده صبح روز سوم خرداد نیروهای ما وارد خرمشهر شدند که ساعت دو بعدازظهر از اخبار سراسری آزادسازی خرمشهر اعلام گردید و شادی زایدالوصف مردم را به دنبال داشت.

سردار سید یحیی (رحیم) صفوی در کتاب از سنندج تا خرمشهر با اشاره به عملیات بیت‌المقدس در خصوص مرحله چهارم این عملیات روایت می کند: در این مرحله، یکی از فرماندهان تیپ‌های عراقی هم اسیر شد. او گفت یک بلندگو به من بدهید تا به نیروهایم بگویم بیایند تسلیم بشوند. ما هم بلندگو دادیم و...

فروپاشی یگان‌های ارتش عراق و فتح خرمشهر
مرحله چهارم عملیات بیت‌المقدس به روایت سید یحیی صفوی؛

آزادسازی خرمشهر

انجام عملیات برای آزادسازی خرمشهر

عکس‌هایی از آزادسازی خرمشهر